Jozef (zoon van Jakob)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Jozef (Hebreeuws: Joseef יוֹסֵף; Arabisch: Yusuf يوسف), is een persoon uit de Tenach, de Bijbel en de Koran. Hij is de zoon van Jakob en Rachel. Het verhaal van Jozef wordt in Genesis 37 en 39-50[1] beschreven, en in Soera Jozef.

Jozef in de Bijbel[bewerken]

De geschiedenis van Jozef wordt in het boek Genesis als een spannend verhaal verteld.

Het verhaal van Jozef[bewerken]

Jozef wordt verkocht door zijn broers

Vader Jakob had Jozef en de kleine Benjamin meer lief dan zijn andere zoons, omdat het de zoons van zijn lievelingsvrouw Rachel waren. Hij trok Jozef voor en Jozef werd daardoor door zijn broers gehaat. Bovendien had Jozef verteld dat hij gedroomd had dat de broers ooit voor hem zouden buigen.

Op zekere dag wordt Jozef er door Jakob op uit gestuurd om te kijken hoe het zijn broers vergaat, die op dat ogenblik de kudde hoeden bij Sichem. Terwijl Jozef op weg gaat, blijken zijn broers het plan te hebben opgevat hem te doden. Ruben, zijn oudste broer, heeft daar bezwaar tegen, want hij wil niet dat er bloed zal vloeien. Als Jozef zijn broers bereikt, wordt hij in een droge put gegooid, en wat later aan Midjanitische kooplui verkocht, die met een Ismaëlitische karavaan op weg zijn naar Egypte.[2] De broers maken hun vader wijs dat Jozef door een wild dier is verscheurd.

In Egypte komt hij in dienst van Potifar, een hoffunctionaris. Hij krijgt al gauw een leidinggevende positie in het huis van zijn meester. De vrouw van Potifar probeert hem te verleiden. Jozef gaat hier niet op in, waarna de vrouw hem beschuldigt van een verleidingspoging. Potifar gooit Jozef dan in de gevangenis.[3]

Ook in de gevangenis krijgt Jozef al spoedig een taak. Tijdens zijn gevangenschap verklaart hij de dromen van twee andere gevangenen: de opperschenker en de opperbakker die bij de farao in onmin zijn geraakt: hij voorspelt dat de bakker ter dood zal worden gebracht en dat de schenker in functie zal worden hersteld. De voorspelling komt uit.[4]

Als twee jaar later de farao een droom heeft, adviseert de schenker Jozef te roepen. Jozef moet vervolgens ook de dromen van de farao uitleggen. Jozef voorspelt dat er zeven jaren overvloed zullen komen en daarna zeven jaren schaarste en hij adviseert om een man aan te stellen die ervoor zal zorgen dat er tijdens de eerste zeven jaar graanvoorraden aangelegd worden. De farao vindt dat Jozef de juiste man is en benoemt hem tot grootvizier. Hij krijgt een nieuwe naam - Safenat–Paneach - en een vrouw - Asnat.

Als eenmaal de schaarse jaren aanbreken, blijkt dit niet tot Egypte beperkt te blijven, ook Kanaän zucht eronder[5] en Jakob stuurt zijn tien oudste zoons naar Egypte om graan te kopen. Alleen zijn lievelingszoon Benjamin laat hij thuis blijven.

Bij aankomst in Egypte worden de broers door Jozef ontvangen. Jozef herkent zijn broers maar dat is niet wederzijds. Jozef beschuldigt de mannen van spionage, maar uiteindelijk besluit hij Simeon gevangen te zetten en de andere negen met volle graanzakken weer naar huis te sturen. Daarbij krijgen ze te horen dat ze de volgende keer hun jongste broer Benjamin mee moeten brengen.

Het laatste is slecht nieuws voor Jakob, want hij kan moeilijk van zijn lievelingszoon scheiden. Uiteindelijk geeft hij toestemming dat de broers weer naar Egypte gaan en Benjamin meenemen. Deze keer worden ze gastvrij ontvangen. Jozef geeft ze volle graanzakken mee, ook Simeon mag mee terug. Ze zijn nog maar net vertrokken, of Jozef beschuldigt Benjamin van diefstal. Nu houdt Juda een toespraak, hij zegt dat hij er alles voor over heeft om Benjamin vrij te krijgen. Dat is voor Jozef voldoende, hij maakt zich aan zijn broers bekend en nodigt de familie uit om zich te vestigen in de Egyptische provincie Gosen.

In de vierhonderd jaar dat de familie in het land Gosen verblijft zal deze aangroeien tot het volk der Israëlieten.[6]

Jozefs kinderen[bewerken]

Jozefs vrouw Asnat schenkt hem twee kinderen, Manasse en Efraïm.[7] Hun afstammelingen worden als aparte stammen van Israël beschouwd. Als Jakob zijn kleinzoons op zijn sterfbed zegent, geeft hij de jongste zoon - Efraïm - de voorkeurspositie.[8]

Jozef in de Koran[bewerken]

In de Koran is Jozef een profeet. Soera Jozef geeft het verhaal als een exempel. Volgens de soera is in het verhaal een les voor mensen van begrip. Het benadrukt dat het verhaal niet verzonnen is. De Koran verbindt de wil van God met de gebeurtenissen in het leven van Jozef. Daarnaast wordt hij ook genoemd in Soera Het Vee als in Soera Vergever.

Historische context[bewerken]

Er bestaan speculaties dat farao Thoetmosis IV de farao uit het verhaal van Jozef is. Thoetmosis IV stond bekend als een dromer. Hij liet de droomstele oprichten tussen de voorpoten van de Sfinx van Gizeh, die symbool stond voor Re-Herachte, de zonnegod. Deze zou hem in een droom hebben gevraagd hem van al het zand te ontdoen dat hem bijna had bedolven. Als dank hiervoor zou Thoetmosis koning worden.

Achmed Osman, een Egyptisch journalist, claimt in zijn boek Out of Egypt dat Jozef dezelfde is als de Egyptische Yuya, wiens mummie in de twintigste eeuw opgegraven werd in het Dal der Koningen. Twee generaties na Thoetmosis IV startte de revolutionaire en bevlogen farao Achnaton de eerste monotheïstische religie. Achnaton zou Yuya persoonlijk hebben gekend. De visies van Osman worden in Egyptologische kringen echter grotendeels afgewezen en bekritiseerd als onwetenschappelijk.

Het verhaal van de zeven vette en magere jaren toont overeenkomsten met het verhaal van Khnum en de zeven magere jaren uit de Egyptische mythologie.

Trivia[bewerken]

Stamboom[bewerken]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jakob
 
Rachel
 
Potifera
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jozef
 
 
 
Asnath
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Efraïm
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Manasse
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sutelach
 
Ezer
 
Elad
 
Beria
 
Asriël
 
Machir
 
Selofchad
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Bered
 
 
 
 
 
 
 
Seëra
 
Refach
 
 
 
Gilead
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tachat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Telach
 
Peres
 
Seres
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elada
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tachan
 
 
 
Ulam
 
Rekem
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Tachat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ladan
 
 
 
Bedan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zabad
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ammihud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sutelach
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elisama
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nun
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jozua
Bronnen, noten en/of referenties