Judith Leyster

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zelfportret van Judith Leyster, 1630, National Gallery of Art
1630, Louvre
Jeugdige fluitspeler, Nationalmuseum
Blompotje (privébezit)

Judith Leyster (Haarlem, juli 1609 - Heemstede, 18 februari 1660) was een Nederlandse schilderes uit de 17e eeuw die zich vooral in genrestukken specialiseerde. Als een van de weinige vrouwelijke schilders in de Nederlanden tijdens de Gouden Eeuw was zij ook het enige vrouwelijke lid van het Haarlemse schildersgilde. Ze was een van de eerste vrouwen die uitgeroepen werd tot "meesterschilder", wat haar het recht verleende een eigen werkplaats te openen en leerlingen aan te nemen.[1] Gezien haar schildertechniek is zij waarschijnlijk een leerlinge geweest van zowel Frans Hals als Frans de Grebber.

Professionele vrouwelijke kunstschilders uit de Nederlanden die haar voor waren, waren in elk geval Margaretha van Eyck (overleden 1426)[2] en Ruth de Hooge (ingeschreven als meesteres in het St.Lucagilde in 1453).[3]

Levensloop[bewerken]

Judith Leyster werd op 28 juli 1609 gedoopt in de Grote Kerk in Haarlem. Zij was het achtste kind van Jan Willemsz en zijn vrouw Trein Jaspersdr in een rij van negen. Haar vader was eigenaar van een brouwerij, de Leyster. In 1628 verhuisde ze met haar familie naar Vreeland in de provincie Utrecht, waar zij mogelijk in contact kwam met de Utrechtse Caravaggisten Hendrick Terbrugghen en Gerrit van Honthorst. In september 1629 gingen Judiths ouders naar Zaandam. Onbekend is of Judith met hen meeging of dat ze terugkeerde naar Haarlem. In ieder geval was ze in 1631 getuige bij de doop van een van de kinderen van Frans Hals.

Haar eerste gesigneerde werk dateert uit dit jaar. Kenmerkend is het monogram waarmee ze signeerde; een toegevoegde ster vormde een woordspeling op haar familienaam: Leyster. In 1633 werd Judith toegelaten tot het Sint-Lucasgilde.

Ze trouwde op 1 juni 1636 in Heemstede met de kunstschilder Jan Miense Molenaer en kreeg vijf kinderen: Johannes (1637), Jacobus (1639), Helena (1643), Eva (1646) en Constantijn (1650). De zorg voor haar gezin vormde waarschijnlijk het einde van haar schildercarrière, aangezien er nauwelijks werk van haar bekend is van na 1636.

In het najaar van 1659 werd Judith Leyster, net als haar man, erg ziek. Judith overleed enkele maanden later en werd op 10 februari 1660 in Heemstede begraven. Haar man Jan Miense Molenaer bleef achter met de twee nog levende kinderen en overleed acht jaar later.

Schilderstijl[bewerken]

De werken van Judith Leyster behoren tot de Barok.

Werken[bewerken]

Aan Judith Leyster worden 48 werken toegeschreven. Twaalf daarvan zijn onvindbaar en van zeven andere werken is niet zeker of ze daadwerkelijk aan haar kunnen worden toegeschreven.

Bekende werken zijn:

  • Man die een vrouw geld aanbiedt (1631)
  • Meisje met strohoed
  • Spelletje Tiktak
  • Kinderen met een kat en aal
  • Musicerend gezelschap
  • Zelfportret (1633)
  • Jongen met fluit (ca. 1635)
  • De serenade (1629)
  • Pekelharing (1629)

Musea[bewerken]

Musea waar schilderijen van Judith Leyster te vinden zijn:

Trivia[bewerken]

Van 19 december 2009 t/m 9 mei 2010 organiseerde het National Gallery of Art in Washington en het Frans Hals Museum in Haarlem een tentoonstelling ter gelegenheid van haar 400ste geboortedag. Met onder andere een 'Zelfportret' (circa 1630) en tien andere topstukken. Op deze tentoonstelling het tot nu toe gezochte schilderij van een stilleven van een vaas met bloemen uit 1654 te zien zijn dat tot december 2009 in het bezit was van iemand uit België.

Externe links

Bronnen

Noten