Junk-DNA
Junk-DNA is de naam voor stukken DNA in het genoom die geen bekende functie heeft. Ongeveer 95 % van het menselijk genoom wordt beschouwd als "junk-DNA", waaronder ook introns vallen.
Van al het DNA van de mens codeert nog geen 2 % voor eiwitmakende genen. Bij gebrek aan inzicht in de functie van de rest van het DNA is de term 'junk' (afval, rommel) DNA gekozen, al prefereren sommigen de term 'niet-coderend'.
Het junk-DNA bestaat waarschijnlijk grotendeels uit evolutionaire artefacten, maar voor een deel ook uit andere stukken, zoals lange repeterende delen van dezelfde basen. Enkele recente studies hebben een functie gesuggereerd voor delen van het genoom die voorheen als junk-DNA werden gezien. Daarnaast is een deel van het junk-DNA ook stabiel gebleven gedurende honderden miljoenen jaren van evolutie, wat zou betekenen dat het toch een functie heeft. Omdat het junk-DNA hoog repeterend is en stabiel is gebleven gedurende de evolutie lijkt het genoom van de mens veel op dat van andere dieren en zelfs plantensoorten. Mensen hebben 96 % van hun DNA gemeen met de chimpansee. Repetitief DNA zou hierdoor bijvoorbeeld functioneel kunnen zijn in de afweer, of bij het onderdrukken van retrovirussen.
Recentelijk hebben onderzoekers in het noncoding (nietcoderende) DNA moleculaire stoptekens, klokken, schakelaars en versterkers gevonden, die reguleren wanneer en hoe de eiwitten die gespecificeerd worden in het coderende DNA gebruikt moeten worden.[1]Gebleken is dat kleine verschillen in het noncoding DNA blijken te leiden tot grote verschillen in het uiterlijk van organismen die met dezelfde eiwitten zijn gemaakt.[2] Hiermee lijken (delen) van het zogenaamde junk DNA belangrijk te zijn voor de wijze waarop de geproduceerde eiwitten verwerkt worden in de cel.
Er kan verder geen duidelijke relatie worden gevonden tussen de lengte van het genoom en de complexiteit van een organisme. De eencellige Amoeba dubia bevat meer dan 200 maal zoveel DNA als de mens, kogelvissen hebben juist tien maal zo weinig DNA als de mens, maar ongeveer evenveel genen.
Bronnen, noten en/of referenties
|
