Kabinet-Balkenende II

Kabinet-Balkenende II
Coalitie	CDA, VVD, D66
Zeteltal TK	44 + 28 + 6 = 78
Premier	Jan Peter Balkenende
Beëdiging	27 mei 2003
Demissionair	30 juni 2006
Ontslagdatum	7 juli 2006
Voorganger	Balkenende I
Opvolger	Balkenende III
Overzicht kabinetten
Portaal    Politiek

Het kabinet-Balkenende II was een Nederlands kabinet dat beëdigd werd op 27 mei 2003. Het bestond uit drie politieke partijen: de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), het Christen-Democratisch Appèl (CDA), en Democraten 66 (D66), die het kleinste van de drie is. Op 29 juni 2006 zegde D66 zijn vertrouwen in de coalitie op. De volgende dag bood minister-president Balkenende het ontslag van het kabinet aan aan koningin Beatrix. Op basis van het advies van het parlement, stelde Beatrix voor dat er een CDA-VVD minderheidskabinet gevormd moest worden. Het kabinet-Balkenende III werd beëdigd op 7 juli 2006.

Kabinetsformatie

Zie Kabinetsformatie Nederland 2003 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De kabinetsformatie was met 125 dagen de op drie na langste formatie van een Nederlands kabinet. Recordhouder is het kabinet-Van Agt I met 208 dagen. In eerste instantie probeerde men een tweepartijenkabinet te vormen van CDA en PvdA. Toen dit niet lukte, werden VVD en D66 bij de kabinetsformatie betrokken. Omdat men hierbij kon terugvallen op het regeerakkoord dat gesloten was voor het kabinet-Balkenende I (dat bestond uit CDA, VVD en LPF), was de formatie hierna vrij snel rond.

• Tweede Kamerverkiezingen: 22 januari 2003
• Duur formatie: 125 dagen
  • informateur: Piet Hein Donner: 11 dagen
  • informateurs: Piet Hein Donner en Frans Leijnse: 77 dagen
  • informateurs: Rein Jan Hoekstra en Frits Korthals Altes: 36 dagen
  • formateur: Jan Peter Balkenende: 8 dagen
• Beëdiging kabinet: 27 mei 2003

Het kabinet telde 16 ministers: (CDA 8, VVD 6 en D66 2) en 10 staatssecretarissen. Ontwikkelingssamenwerking werd nadat het in het kabinet-Balkenende I een staatssecretariaat was geworden weer een ministerspost.

Samenstelling

Het kabinet bestond uit de volgende ministers en staatssecretarissen:

Groepsfoto van de bordesscene.

Ministers

Minister-President en Minister van Algemene Zaken	Jan Peter Balkenende	CDA
Viceminister-President	Gerrit Zalm	VVD
	Thom de Graaf	D66	afgetreden 25 maart 2005
	Laurens Jan Brinkhorst	D66	vanaf 31 maart 2005, afgetreden 29 juni 2006
Minister van Buitenlandse Zaken	Jaap de Hoop Scheffer	CDA	afgetreden 3 december 2003
	Ben Bot	CDA	vanaf 3 december 2003
Minister voor Ontwikkelingssamenwerking	Agnes van Ardenne	CDA
Minister van Justitie	Piet Hein Donner	CDA
Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie	Rita Verdonk	VVD
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties	Johan Remkes	VVD
Minister voor Bestuurlijke vernieuwing en Koninkrijksrelaties	Thom de Graaf	D66	afgetreden 25 maart 2005
	Alexander Pechtold	D66	vanaf 31 maart 2005, afgetreden 29 juni 2006
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap	Maria van der Hoeven	CDA
Minister van Financiën	Gerrit Zalm	VVD
Minister van Defensie	Henk Kamp	VVD
Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer	Sybilla Dekker	VVD
Minister van Verkeer en Waterstaat	Karla Peijs	CDA
Minister van Economische Zaken	Laurens Jan Brinkhorst	D66	afgetreden 29 juni 2006
	Gerrit Zalm	VVD	a.i. vanaf 3 juli 2006
Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1	Cees Veerman	CDA
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid	Aart Jan de Geus	CDA
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport	Hans Hoogervorst	VVD

¹ De naam van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij werd op 1 juli 2003 gewijzigd in Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Staatssecretarissen

• Buitenlandse Zaken: Atzo Nicolaï (VVD) (Europese Zaken)
• Defensie: Cees van der Knaap (CDA)
• Economische Zaken: Karien van Gennip (CDA)
• Financiën: Joop Wijn (CDA)
• Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
  • Annette Nijs (VVD), afgetreden 9 juni 2004
  • Mark Rutte (VVD), vanaf 17 juni 2004 tot 27 juni 2006
  • Bruno Bruins (VVD), vanaf 29 juni 2006 (door de val van het kabinet niet beëdigd, maar had de taak al wel op zich genomen)
  • Medy van der Laan (D66) (Cultuur en Media), afgetreden 29 juni 2006
• Sociale Zaken en Werkgelegenheid
  • Mark Rutte (VVD), tot 17 juni 2004
  • Henk van Hoof (VVD), vanaf 17 juni 2004
• Verkeer en Waterstaat: Melanie Schultz van Haegen (VVD)
• Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Clémence Ross-van Dorp (CDA)
• Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer: Pieter van Geel (CDA)

Verloop

Het kabinet voerde een omvangrijk pakket aan bezuinigingen door op onder andere de sociale zekerheid (herziening WAO Invoering WIA, invoering Wet Werk en Bijstand), korting huurtoeslag van €18 per maand en bezuinigingen op het zorgpakket. Verder werd in 2006 het nieuwe zorgstelsel ingevoerd.

Steun in de Tweede Kamer

Op 3 september 2004 stapte Geert Wilders uit de VVD-fractie maar bleef wel lid van de Tweede Kamer, waardoor er van de 28 zetels die de VVD in de Kamer had nog maar 27 overbleven. Het kabinet behield echter wel een meerderheid.

Personele wijzigingen

Op 3 december 2003 verliet Jaap de Hoop Scheffer (CDA) het kabinet vanwege zijn benoeming tot secretaris-generaal van de NAVO. Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot Ben Bot.

Op 8 juni 2004 werd in de Tweede Kamer een motie van treurnis ingediend tegen staatssecretaris Annette Nijs (VVD). Hoewel de motie niet werd aangenomen, was haar positie onhoudbaar geworden en diende zij de volgende dag haar ontslag in. Zij werd opgevolgd door haar collega-staatssecretaris Mark Rutte, die verhuisde van het departement van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar dat van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Op Sociale Zaken werd hij als staatssecretaris opgevolgd door zijn partijgenoot Henk van Hoof.

Paasakkoord

De Eerste Kamer was niet akkoord gegaan met een grondwetswijziging die de rechtstreeks gekozen burgemeester mogelijk moest maken, waardoor minister Thom de Graaf (D66) opstapte. Vervolgens werd er door de coalitiepartijen opnieuw onderhandeld over het regeerakkoord. In het paasweekeinde bereikten de partijen een akkoord, het zogenoemde Paasakkoord. Op 31 maart 2005 werd De Graafs opvolger, de Wageningse burgemeester Alexander Pechtold, beëdigd. De Graaf was ook vicepremier; die functie werd door Laurens Jan Brinkhorst overgenomen.

Overige wijziging

Op 27 juni 2006 nam Mark Rutte (VVD) ontslag als staatssecretaris op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, omdat hij na zijn verkiezing tot politiek leider van de VVD van mening was dat hij in die positie beter geen deel meer kon uitmaken van het kabinet. Hij werd opgevolgd door zijn partijgenoot Bruno Bruins, die evenwel door de val van het kabinet, twee dagen later, niet werd geïnstalleerd. In het rompkabinet dat als gevolg van deze val beëdigd werd kreeg Bruins wel de betreffende functie.

Reden ontslagaanvraag

Conflict over het functioneren van minister Verdonk

Op 30 juni 2006 verloor het kabinet de steun van de coalitiepartner D66; zie het artikel kabinetscrisis over het functioneren van minister Verdonk. De bewindslieden van D66 dienden hun ontslag in, waardoor het kabinet de parlementaire meerderheid verloor en demissionair werd.

Oud-premier Ruud Lubbers ging vervolgens als informateur aan de slag met een informatiepoging om tot een rompkabinet te komen. Na vijf dagen werd zijn werk overgenomen door formateur Jan Peter Balkenende, die na twee dagen op 7 juli 2006 het naar hem genoemde kabinet-Balkenende III presenteerde.

Zie ook

• Tweede Kamerverkiezingen 2003
• Kabinetsformatie Nederland 2003

Externe link

• Bewindslieden stellen portefeuille ter beschikking Regering.nl

Bronnen, noten en/of referenties