Kabinet-Kok I

Kabinet-Kok I
Coalitie	PvdA, VVD, D66
Zeteltal TK	37 + 31 + 24 = 92
Premier	Wim Kok
Beëdiging	22 augustus 1994
Demissionair	6 mei 1998
Ontslagdatum	3 augustus 1998
Voorganger	Lubbers III
Opvolger	Kok II
Overzicht kabinetten
Portaal    Politiek

Het kabinet-Kok I was het Nederlandse kabinet tussen 22 augustus 1994 en 3 augustus 1998. Het staat ook bekend als het eerste Paarse kabinet.

Bijzondere opbouw

Het bijzondere van dit kabinet was dat voor het eerst sinds het begin van de 20e eeuw een kabinet werd geformeerd waarin christelijke partijen niet waren vertegenwoordigd. Bij de verkiezingen van 1994 verloor het CDA 20 zetels en was een meerderheid in de Tweede Kamer mogelijk van andere partijen (PvdA, VVD en D66) die bereid waren met elkaar samen te werken.

Dit "paarse" kabinet kwam niet zo maar tot stand. Herman Tjeenk Willink werd door de koningin aangesteld om de mogelijkheid van deze combinatie te onderzoeken. Nadat hij had geadviseerd een drietal informateurs (van alle paarse partijen) aan te stellen, volgde een periode van zes weken waarin gepraat werd met de fractieleiders van PvdA, VVD en D66, tot eind juni. Doordat VVD-leider Frits Bolkestein zich terugtrok van de onderhandelingen, ontstond een patstelling, omdat de PvdA, de VVD, D66 en het CDA allemaal een andere coalitievoorkeur hadden.

Een volgende poging van Tjeenk Willink was het voorstel om een concept-regeerakkoord te laten schrijven en dat aan de onderhandelaars voor te leggen. De koningin vroeg Wim Kok om het programma te schrijven. Toen dit concept enkele weken later klaar was, konden zowel CDA, VVD als D66 zich in dit programma vinden.

Omdat een kabinet met de vier grootste partijen te breed was, moest Kok één partij buitenspel zetten. Hij koos voor samenwerking met D66 en VVD, een coalitie die uiteindelijk in augustus was gesmeed.

Verloop

Het eerste paarse kabinet werd direct bij aantreden geconfronteerd met een uit de hand lopend asielbeleid. In het jaar 1994 kwamen 50.000 asielzoekers naar Nederland, wat tot chaotische taferelen in de opvang leidde. Inderhaast opgezette tentenkampen in Ermelo boden in een regenachtige zomer een desolate aanblik.

Een ander hot issue van het kabinet was de inzet van Nederlandse troepen in VN-verband in Bosnië. Het kabinet had deze uitzending geërfd van zijn voorganger, die Nederlandse militairen met lichte bewapening en met vage toezeggingen over Luchtsteun ter beschikking van de VN had gesteld. Dutchbat bewaakte de "safe area" Srebrenica. De val van deze enclave en de massamoord op de moslims, zouden nog lang na-ijlen in de Nederlandse politiek, net zoals de Betuweroute, een ander onderwerp wat was geërfd van het vorige kabinet.

In 1995 besloot het kabinet tot verzelfstandiging van de Nederlandse Spoorwegen. Het bedrijf verloor eigendom en beheer van de railinfrastructuur en het alleenrecht op vervoersdiensten per spoor. De railinfrastructuur werd overgeheveld naar het staatsbedrijf ProRail. Het goederenvervoer werd gegund aan buitenlandse concurrenten van de NS. Maar tot concurrentie in het personenvervoer kwam het niet. Een "badlijntje" van Amsterdam naar IJmuiden, geëxploiteerd door de rondvaartmaatschappij Lovers BV, werd een fiasco.

Een typisch "paars" onderwerp was euthanasie. In Lubbers III was een moeizaam compromis bereikt waarin de strafbaarheid werd gehandhaafd, maar van vervolging werd afgezien wanneer een arts zich hield aan een aantal regels. Els Borst kwam met een wet waarin de strafbaarheid voor de arts verviel mits aan bepaalde voorwaarden werd voldaan. In het buitenland leidde dit tot verontwaardiging en kritiek.

Samenstelling

Het kabinet bestond uit de volgende ministers en staatssecretarissen:

Groepsfoto van de bordesscene.

Ministers

Minister-president Minister van Algemene Zaken	Wim Kok	PvdA
Viceminister-president Minister van Binnenlandse Zaken	Hans Dijkstal	VVD
Viceminister-president Minister van Buitenlandse Zaken	Hans van Mierlo	D66
Minister van Justitie	Winnie Sorgdrager	D66
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen	Jo Ritzen	PvdA
Minister van Financiën	Gerrit Zalm	VVD
	Hans Wijers	D66	a.i. 4-26 juni 1996
Minister van Defensie Minister voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken	Joris Voorhoeve	VVD
Minister van Verkeer en Waterstaat	Annemarie Jorritsma	VVD
Minister van Economische Zaken	Hans Wijers	D66
Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij	Jozias van Aartsen	VVD
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid	Ad Melkert	PvdA
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport	Els Borst	D66
Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer	Margreeth de Boer	PvdA
Minister voor Ontwikkelingssamenwerking	Jan Pronk	PvdA

Staatssecretarissen

Buitenlandse Zaken	Michiel Patijn	VVD
Justitie	Elizabeth Schmitz	PvdA
Binnenlandse Zaken	Jacob Kohnstamm	D66
	Tonny van de Vondervoort	PvdA
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen	Tineke Netelenbos	PvdA
	Aad Nuis	D66
Financiën	Willem Vermeend	PvdA
Defensie	Jan Gmelich Meijling	VVD
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer	Dick Tommel	D66
Economische Zaken	Anneke van Dok-van Weele	PvdA
Sociale Zaken en Werkgelegenheid	Robin Linschoten	VVD	tot 28 juni 1996
	Frank de Grave	VVD	vanaf 2 juli 1996
Volksgezondheid, Welzijn en Sport	Erica Terpstra	VVD

Kabinetsformatie

De kabinetsformatie verliep als volgt:

• Tweede Kamerverkiezingen: 3 mei 1994
• Beëdiging kabinet: 22 augustus 1994
• Duur formatie: 111 dagen
• Informateurs
  • Herman Tjeenk Willink (PvdA), 8 dagen
  • Klaas de Vries (PvdA), Gijs van Aardenne (VVD) en Jan Vis (D66), 45 dagen
  • Herman Tjeenk Willink (PvdA), 9 dagen
  • Wim Kok (PvdA), 24 dagen
• Formateur Wim Kok (PvdA), 25 dagen

Reden ontslagaanvraag

Einde van de parlementaire periode.

Zie ook

• Tweede Kamerverkiezingen 1994
• Samenstelling Tweede Kamer 1994-1998

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• http://www.minaz.nl - Onder voorwaarde dat de bron wordt vermeld, mogen onderdelen van de inhoud van deze website worden overgenomen.