Kalix (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kalix
Plaats in Zweden Vlag van Zweden
Kalix (plaats)
Kalix (plaats)
Situering
Landschap Norrbotten
Län Norrbottens län
Gemeente Kalix
Coördinaten 65° 50' NB, 23° 9' OL
Algemeen
Oppervlakte 7,37 km²
Inwoners (2005) 7300
Portaal  Portaalicoon   Zweden

Kalix is de enige plaats binnen de Zweedse gemeente met dezelfde naam, die een stad genoemd kan worden. Het is tevens het bestuurscentrum van die gemeente. Kalix is Zweedstalig. De kleine Finse minderheid spreekt van Kainuu; in het plaatselijke Finse dialect Meänkieli wordt gesproken over Kainus. Kalix is afgeleid van het Saami woord voor koude: Kales, langzaam verbogen tot Kalas en Kalix. De Kalixälven (letterlijk dus koude rivier) mondt hier uit in de Botnische Golf. Kalix maakt deel uit van een verstedelijkt gebied op de oevers met Bredviken, Karlsborg, Risögrund, Nyborg en Rolfs. Het is daarom één van de drie grote agglomeraties ten noorden van deze breedtegraad: Kiruna en Gällivare zijn de andere, die als agglomeratie meer dan 10.000 inwoners hebben.

Geschiedenis[bewerken]

De streek rondom Kalix is al 8000 à 9000 jaar bekend, doch bijna altijd onbewoond gebleven. Het gebied ten noorden van Kalix behoorde toe aan de Saami, die hier rondtrokken en merkten dat 4500 jaar geleden de gemiddelde temperatuur begon te stijgen. Eeuwenlang blijft Kalix een dorp, maar in 1482 krijgt het haar eigen kerk en is er sprake van een (geloofs)gemeente. Het is de meest noordelijke stenen kerk van Zweden. Het dorp krijgt allerlei namen: Caliss, Kaliss, Calixe, Calix and Neder Kalix. Neder Kalix wordt gebruikt om onderscheid te maken met het noordelijker gelegen Överkalix. Een latijnse naam Chalis duikt ook op, maar alleen in de Carta Marina van Olaus Magnus (Venetië, 1539. De streek is arm en Linnaeus en Lars Montin klagen in 1732 en 1749 over de hoge verblijfskosten in Kalix.

Grote ontwikkeling maakt Kalix door als in de 16e eeuw en 17e de eerste industrie revolutie bewerkingen van glas, koper op grote mogelijk maakt. Kalix schakelt over van landbouw naar industrie. Dan ook komen de eerste scheepswerven naar de stad. Op 25 maart 1809 is Kalix van grote historische betekenis. Hier vindt de capitulatie van Zweden plaats ten opzichte van Rusland; de Vrede van Kalis, waarbij Zweden geheel Finland moet afstaan. Onderhandelingen voor vrede vinden plaats in Hamina Finland, waar op 30 augustus 1809 de Vrede wordt getekend. In 1910 heeft Kalix ongeveer 600 inwoners.

In de 19e eeuw volgt dan houtbewerking en –opslag op grote schaal. Hout vanuit het achterland wordt hout drijvend over de Kalixälven getransporteerd en in Kalix verwerkt. Inmiddels gebeurt het transport door middel van vrachtauto’s. Inmiddels heeft Kalix ook een plaats veroverd in de 3e industriële revolutie, die van automatisering.

Transport[bewerken]

Kalix is bereikbaar via de Europese weg 4, die hier langs de kust van de Botnische Golf loopt, vanuit het noorden komen nog allerlei kleine regionale wegen. Vliegverkeer loopt via Luchthaven Luleå in Zweden of Luchthaven Tornio-Kemi in Finland, de Finse grens is namelijk maar 50 km weg. Vanuit vertrekken veren naar de eilanden voor de kust. In de winter is dat niet nodig, men kan dan over het ijs naar de eilanden rijden.

Trein[bewerken]

Oude Stationsgebouw Kalix

Kalix was van 1964 tot 1992 bereikbaar via de trein via de Haparandalijn, zijtak Karlsborg. De lijn werd vanwege tegenvallende resultaten en hoge onderhoudskosten gesloten. Inmiddels is men bezig te lijn te herstellen, want het gebied raakt steeds meer ontsloten. In 2012 gaat de dieseltrein van start, in 2016 moet een elektrisch-aangedreven trein rijden vanuit Boden via Mojärv, Kalix en Sangis naar Haparanda. Het station zal dan wel aangepast moeten worden.

Externe link en bron[bewerken]