Kamperlijntje
| Kamperlijn | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Traject | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Het Kamperlijntje is de benaming van de spoorlijn Zwolle – Kampen, een gedeelte van de spoorlijn Utrecht - Kampen, de Centraalspoorweg.
Inhoud |
Algemeen [bewerken]
Het 12 kilometer lange traject heeft thans slechts twee stations: Zwolle en Kampen. De reis tussen beide stations duurt ongeveer tien minuten. De lijn wordt geëxploiteerd door de Nederlandse Spoorwegen (met dieseltreinstellen van het type Buffel) en mede gefinancierd door de provincie Overijssel en de gemeenten Zwolle en Kampen. Tussen 2012 en 2014 zou de lijn worden geëlektrificeerd, zodat er elektrische trams zouden kunnen gaan rijden. Doordat de aanbesteding van de concessie tot tweemaal toe is mislukt, ziet het er niet naar uit dat dit plan zal worden uitgevoerd.
Geschiedenis [bewerken]
Het lijntje is oorspronkelijk aangelegd als onderdeel van de Centraalspoorweg, van Utrecht naar Kampen via Amersfoort en Zwolle. Het lijngedeelte Utrecht – Amersfoort – Hattem werd geopend in 1863, Hattem – Zwolle met de overbrugging van de IJssel in 1864. Doordat de Mastenbroekerpolder onder water was gelopen, werd het traject Zwolle – Kampen pas in 1865 in gebruik genomen. De kosten voor de aanleg werden deels gedragen door de NCS en deels door de toenmalige gemeente Kampen. De gemeente Kampen legde circa ƒ 300.000 in. Voor deze gigantische som geld, die bijna de helft van de investeringen dekte, werd er anderzijds afgesproken dat de treinen uit Utrecht altijd door zouden lopen naar Kampen. Dit leverde in de praktijk problemen op, doordat men vanwege de indeling op het station Zwolle zou moeten kopmaken. Dit was niet vreemd voor station Zwolle, tot de samenvoeging van de Staatsspoorwegen en de NCS was het een dubbel kopstation, voor de richtingen Station Kampen – Station Utrecht Centraal en Station Arnhem – Station Leeuwarden. Al snel werd de lijn gesplitst in twee aparte gedeelten Kampen-Zwolle en Zwolle-Utrecht. In 1930 werden de diensten op het lijntje al veelvuldig aangeboden: per dag reden er 50 treinen heen en weer tussen de Hanzesteden.[1] De scheiding van de treindiensten werd onomkeerbaar toen de lijnen geëlektrificeerd werden: in 1942 Utrecht – Amersfoort en in 1952 Amersfoort – Zwolle. Het Kamperlijntje werd niet geëlektrificeerd en werd dus een los lijntje met dieseltractie. Tussen 1960 en 1964 werd het Zwolle-IJsselkanaal gegraven, waarover een stalen vollewand-liggerbrug werd gebouwd.
Haltes [bewerken]
De trein vertrekt op station Zwolle vanaf de onoverdekte sporen aan de westkant van het stationscomplex (aan de rechterkant van spoor 1, staande op het perron van spoor 1, kijkende naar de sporen). In het andere eindpunt Kampen halteren de treinen zo'n 4 minuten bij het oude monumentale station Kampen, dat het perron deels overkapt. Het station van Kampen heeft twee sporen, maar het tweede spoor wordt niet gebruikt en is slechts te bereiken door handmatig een vergrendeld wissel om te zetten. In de tijd van stoomtractie werd het tweede spoor nog wel gebruikt, het perron ervan was zelfs overkapt. Het stationsgebouw van Kampen heeft een stationshal, die momenteel niet wordt gebruikt. Het station heeft wel een Servex Kiosk-winkel, die is gevestigd in de oude stationsrestauratie naast de stationshal.
Tot 1933 stopte de trein bij de halte Mastenbroek en tot 1970 - na de demping van de Willemsvaart - bij de halte Zwolle Veerallee.
Informatieschermen [bewerken]
In de treinstellen (type 'Buffel') die de dienst tussen Zwolle en Kampen verzorgen, hangen TFT-schermen. Op deze schermen komt onder andere de NS-reizigersinformatie voor het station Zwolle alsook het specifiek regionieuws (Kampen en Zwolle) van dagblad De Stentor. Deze vorm van narrowcasting is uniek voor de NS, maar in Combino-trams in Amsterdam werd het reizende publiek op soortgelijke wijze al geïnformeerd door Het Parool. De reizigersinformatie aanbieden voor het station Zwolle was één van de voorwaarden die de provincie Overijssel maakte om de lijn te gunnen.[2] De schermen draaien sinds 4 april 2008 op proef, en zijn sinds 11 april van dat jaar succesvol[3] en volledig in gebruik.
Toekomst [bewerken]
Over de toekomst van het Kamperlijntje is veel discussie geweest. Door het vertrek van de Christelijke Academie voor Journalistiek en de Kunstacademie uit Kampen naar Zwolle, wordt het lijntje niet meer zoveel gebruikt (door studenten) en draait het nu met verlies. De verwachting is dat door de komst van station Kampen Zuid aan de Hanzelijn het aantal reizigers nog verder zal dalen. De gemeente Zwolle wilde echter het lijntje met twee haltes uitbreiden, station Zwolle Voorsterpoort bij industrieterrein Voorst en station Zwolle Stadshagen bij de Vinex-wijk Stadshagen. Ook werd er gesproken over een tweede halte bij Kampen, namelijk bij Oosterholt, een nieuwbouwwijk in IJsselmuiden. De dienst zou dan uitgevoerd moeten worden met lighttrains of sneltrams. Aanvankelijk werd gesproken over een frequentie van 3 keer per uur (20-minutendienst),[4][5] maar Regionaal Overleg Consumentenbelangen (Roc)Overijssel bepleit om meteen met een kwartiersdienst te beginnen: "[Het] is beter dan halve maatregelen die al snel betreurd zullen worden. Laten we het meteen goed doen."[6]
Ingenieursbureau Arcadis is samen met RVDB/Lightrail.nl met een voorstel gekomen, om de spoorlijn te vertrammen. Het idee werd door ProRail onderscheiden met de jaarlijkse innovatieprijs. Aan de prijs was een geldbedrag van € 100.000 verbonden. Volgens de combinatie zouden op een aantal regionale trajecten de zware en dure treinen beter vervangen moeten worden door lichte goedkope sneltrams. Doordat ze lichter zijn en sneller kunnen optrekken, kunnen er meer stops gemaakt worden. Daarnaast zijn bij een tram nieuwe haltes beter inpasbaar in de omgeving en is er een mogelijkheid de lijn eventueel door de trekken naar de binnenstad van Zwolle en/of Kampen. De provincie Overijssel zag de plannen helemaal zitten. Aangeraden werd om elektrische trams te gebruiken, vanwege het lage energieverbruik en het comfort, ook al zou het onderhoud van de elektrische trams en van elektriciteitsleidingen € 300.000 meer per jaar kosten. Misschien zou zijn gekozen voor de diesel-elektrisch-hybride Citadis, een "ruime tramtrein met lage instap". Exemplaren hiervan rijden al in Kassel.[7] In 2010 liep de huidige concessie af en vervolgend werd geprobeerd de exploitatie aan te besteden.
Uit nader onderzoek door de Stuurgroep Bereikbaarheid Zwolle-Kampen bleek dat een elektrische tram een serieuze optie was. Deze trams zijn stiller, schoner en makkelijker verkrijgbaar dan dieseltrams.[8] Naar verwachting zouden de colleges van b & w van Kampen en Zwolle voor juli 2008 een definitief besluit genomen hebben over de ontwikkelingsmogelijkheden van het Kamperlijntje en de financiering. Dit liep eerst echter uit tot 17 november 2008, ook toen werd een beslissing, vanwege lokaal-politieke redenen uitgesteld tot begin 2009.
Op 28 januari 2009 maakten de provincie Overijssel, de gemeenten Zwolle en Kampen en ProRail bekend dat er in 2012 een elektrische regiotram zou rijden op het Kamperlijntje.[9] Er zou elk kwartier een tram gaan rijden tussen Zwolle en Kampen die zou stoppen bij de nieuw te openen haltes Veerallee, Voorsterpoort, Stadshagen, Werkeren en Kampen Oost.
Naar verwachting zou in de tweede helft van 2010 worden begonnen met de uitvoering van de plannen. De kosten bedragen ruim 16 miljoen euro. Hiervan kwam bijna 13 miljoen euro voor rekening van de provincie, de gemeente Zwolle zou 2 miljoen betalen en de gemeente Kampen 1 miljoen euro. De concessie van NS loopt af op 8 december 2012. Aansluitend zou dan de concessie voor de tramlijn in kunnen gaan. Deze zou geïntegreerd worden in de concessie IJsselmond. Deze werd echter niet verleend.
In 2011 werd de tramlijn alsnog apart aanbesteed. Op 30 november 2011 bleek dat Gedeputeerde Staten van Overijssel twee inschrijvingen op de Europese aanbesteding hadden ontvangen. Het ging om biedingen van Arriva en Alstom.[10] Medio februari 2012 bleek ook deze tweede poging tot aanbesteding te zijn mislukt. Gedeputeerde Staten van Overijssel waren van oordeel dat geen van beide bieders voldeed aan de eisen van het bestek. Daarmee bevinden de plannen zich voor onbepaalde tijd in een impasse.
De toekomst van het Kamperlijntje is, door het mislukken van de aanbesteding, één groot vraagteken. Het Kamperlijntje blijft ook na 1 januari 2013 op en neer rijden. De oude treinverbinding tussen Kampen en Zwolle zou vervallen zodra de Hanzelijn klaar is, maar zolang er nog geen alternatief is blijft het boemeltje in gebruik. De provincie maakte op 21 september 2012 bekend dat een nieuw onderzoek zal worden ingesteld naar de meest geschikte exploitatievorm voor het lijntje.[11] Op 29 november 2012 werd bekend dat de Provincie Overijssel en NS zijn overeengekomen om nog 3 jaar op basis van de bestaande concessie met treinen verder te rijden.[12]
Literatuur [bewerken]
- Maarten Metz reisde een hele dag met het Kamperlijntje en schreef het boek 962 kilometer tussen Zwolle en Kampen[13], waarin hij zijn observaties heeft vastgelegd. Hiermee werd hij genomineerd voor de Bob den Uyl-prijs.
- Jules de Corte heeft een lied geschreven over het Kamperlijntje, geheten Van Zwolle naar Kampen[14].
Zie ook [bewerken]
Externe link [bewerken]
- De Regiotram: een plus voor de bereikbaarheid, www.overijssel.nl
- Website over het Kamperlijntje
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Elektrische trams en metro's in Nederland | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
