Kaolien
| Kaoliniet | ||||
 |
||||
| Mineraal | ||||
| Chemische formule | Al2Si2O5(OH)4 | |||
| Kleur | Wit, bruinwit, grijswit, geelwit of grijsgroen | |||
| Streepkleur | Wit | |||
| Hardheid | 1,5 - 2 | |||
| Gemiddelde dichtheid | 2,6 kg/dm3 | |||
| Glans | Dof | |||
| Opaciteit | Doorzichtig tot doorschijnend | |||
| Splijting | [001] Perfect | |||
| Kristaloptiek | ||||
| Kristalstelsel | Triklien | |||
|
||||
Kaolien of chinaklei bestaat uit het aluminium-fylosilicaat kaoliniet; Al2Si2O5(OH)4.
Inhoud |
[bewerken] Naam
Ertsen die rijk zijn aan kaolinite zijn gekend als chinaklei of ook kaolien (Vereenvoudigde Chinese karakters: 高岭土; Hanyu pinyin: Gāolǐng tǔ), genoemd naar Gaoling ("hoge bergketen") in de Chinese stad van het porselein: Jingdezhen in de provincie Jiangxi. Hier werd het materiaal traditioneel gebruikt ter vervaardiging van porselein.
[bewerken] Toepassing
De commerciële waarde van kaolien ligt in de witheid en de fijne deeltjesgrootte. De morfologie van kaolien is een plaatjesstructuur. Deze structuur zorgt voor een hoge opaciteit. Het pigment is zacht en niet-abrasief en het is chemisch inert.
Kaolien is verkrijgbaar in kwaliteiten die tot 94% zuiver zijn. Kaolien wordt gebruikt in de papierproductie, bij het vervaardigen van porselein, als "performance chemikalie" en om natuursteen te reinigen.
In de papierindustrie wordt ongeveer de helft gebruikt als vulstof, wat het papier goedkoper maakt en de bedrukbaarheid verbetert. De andere helft wordt gebruikt als pigment in de coating op het papier. Kaolien verbetert dan de witheid, gladheid, glans en de inktcapaciteit.
In de keramische industrie is de functie van kaolien het geven van witheid aan het keramiek.
Als "performance mineraal" wordt het als vulstof gebruikt in rubber, plastic, verf, kleurpotlood, lijm, en geneesmiddelen, veevoeder.
[bewerken] Beschrijving
Kaolien wordt gevonden in primaire of secundaire vorm. De primaire vorm wordt op de plaats zelf gevormd uit veldspaat (hoofdzakelijk plagioklaas). Het kaolien wordt gevormd door het uiteenvallen van veldspaat onder invloed van verwering en thermische invloeden. Naast kaoliniet ontstaat er ook mica. Deze vorm wordt voornamelijk in de UK gevonden. De secundaire vorm is een afzetting van kaolien bijvoorbeeld door een rivier. Deze vorm komt voornamelijk uit de USA en Brazilië.
[bewerken] Productie
De grootste producent in de wereld zijn de Verenigde Staten. De tweede producent is het Verenigd Koninkrijk met name in Cornwall en Devon. De derde producent is Brazilië.
In 1768 werd kaolien gevonden in de streek van Limoges. Vooral de steengroeve te Saint-Yrieix-la-Perche bleek heel interessant qua winning van het mineraal.
In Suriname is in de jaren '90 van de 20e eeuw getracht om de kaolien-winning van de grond te krijgen. De voormalige, innmiddels uitgeputte bauxietmijnen bij Moengo leken daartoe een goed startpunt te vormen: nu het bauxiet was weggeschraapt kon de winning van kaolien beginnen. Het initiatief van enkele investeerders kreeg echter geen uitvoering. Echter sinds 2002 is men begonnen om na te gaan of winning mogelijk is. In samenwerking met TNO zijn proefboringen gedaan die aangetoond hebben dat winning mogelijk is. Op het terrein van de Anton de Kom universiteit in Paramaribo is in februari 2007 een laboratorium in gebruik genomen die de kaolien gaat onderzoeken. Dit alles in samenwerking met Moengo Minerals N.V.
De winning van het kaolien gaat in dagbouw. Met een waterstraal wordt het kaolien losgespoten. Verschillende stappen met maling en zuivering en daarna droging leiden tot het eindproduct. Bij de zuivering moeten vooral ijzerhoudende deeltjes verwijderd worden, zoals resten veldspaat.
Een verdere verwerking met warmte kan leiden tot gecalcineerde klei, wat een nog hogere witheid heeft.
[bewerken] Milieuaspecten
Het landschap wordt aangetast door de dagbouw. Bij de productie ontstaan grote hoeveelheden zand en stenen en mica. Deze worden weer teruggestort in de afgebouwde gebieden.
Bij de productie van 1 ton kaolien ontstaat 9 ton afval.
