Kasteel Cronesteyn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kasteel Cronesteyn
Kasteel Cronesteyn op een tekening van Roelant Roghman
Kasteel Cronesteyn op een tekening van Roelant Roghman
Locatie Leiden
Gebouwd in ca. 1300
Gesloopt in 1574, 1787
Herbouwd in 1580
Het niet vrij te betreden binnenterrein
Het niet vrij te betreden binnenterrein
De kasteelgracht
De kasteelgracht

Kasteel Cronesteyn was een kasteel ten zuidoosten van Leiden in Zoeterwoude, aan de oostzijde van de Roomburger Watering (nu de Vliet) bij Lammen. Het kasteel werd gebouwd omstreeks 1300 als een versterkte boerderij. Tegenwoordig ligt het in het openbaar polderpark Cronesteyn en is nog slechts de gracht rond het (niet vrij te betreden) binnenterrein te zien.

Geschiedenis[bewerken]

Kasteel Cronesteyn is, net als veel kastelen in Nederland, ontstaan uit een min of meer versterkte boerderij. Dat was omstreeks 1300 en die heette toen die Brouck en ook Heer Wouterswerf (naar Wouter van Oud-Haerlem). De latere naam Cronesteyn, op verschillende manieren geschreven, wordt aangetroffen in geschreven bronnen vanaf het begin van de zestiende eeuw, en is ontleend aan het geslacht Van Cronenburg.

In 1325 neemt Jan van Polanen het eigendom van het leengoed Wouterswerf over van de nakomelingen van Wouter van Haerlem. Dit leengoed (het latere Cronesteyn) was toen 88 morgen groot. Bewoner was de Leidse schepen Willem Smeder.

In 1404 verkoopt de familie van Polanen van de Lek en Breda Wouterswerf aan ridder Floris van Alkemade. Het Huys krijgt de naam Alckemade. Het land is nu 20 morgen groot. Graaf Albrecht verleent op 7 mei 1404 aan Floris het privilege, dat de bewoner zijn poorterschap van Leiden niet zou verbeuren (het goed was immers buiten de stadgrens van Leiden gelegen).

In 1422 volgt Willem van Alkemade zijn vader op als heer van Huys Alckemade, dat later aangeduid gaat worden met de naam Cronesteyn, waarschijnlijk vanwege zijn moeder Elisabeth van Cronenburgh, afkomstig uit de Cronenburgh in Loenen aan de Vecht (Pas in 1510 wordt in documenten de naam Cronesteyn voor het eerst vermeld).

In 1475 komt het landgoed Cronesteyn door familiebanden in het bezit van de familie Oem van Wijngaarden. Deze periode duurde bijna anderhalve eeuw, waarin de familie - en met name David van Wijngaarden - na de verwoesting tijdens het beleg van Leiden Cronesteyn weer opbouwde tot een kasteelachtige buitenplaats.

In 1613 komt Cronesteyn door vererving in handen van Gillis van Panhuysen. Hij vernieuwt en verfraait het gebouw. In 1664 gaat het eigendom over van de familie Van Panhuysen naar Willem Huijgens, waarna het in 1702 door vererving in het bezit komt van de familie van Hoeckelom. In 1757 verkoopt Maarten van Hoeckelom het dan nog in goede staat verkerende landgoed aan Rogier van Alderwerelt. Hierna treedt het verval geleidelijk in. In 1781 koopt Hendrik Kromhout het landgoed om in 1787 tot de afbraak van het kasteeltje Cronesteyn over te gaan. Wat resteerde was de kasteelgracht, die tot op heden in stand is gebleven.

In 1966 werd onder andere de Kleine Cronesteynsche of Knotterpolder geannexeerd door Leiden. De grens met Zoeterwoude komt nu langs de rijksweg A4 te liggen. In 1982 wordt hier het Polderpark Cronesteyn gerealiseerd.

Bronnen, noten en/of referenties