Kasteel Eijsden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Kasteel Eijsden te Eijsden

Kasteel Eijsden, westgevel

Kasteel Eijsden, zuidgevel

Kasteel Eijsden, ook wel Laag Caestertburg of de Borg genoemd, is een herenhuis met kasteelhoeve gelegen aan de Graaf de Geloesweg tussen Laag-Caestert en Eijsden in de Nederlands Limburgse gemeente Eijsden-Margraten. Het kasteel is gelegen aan de rivier de Maas.

Het kasteel is samen met verschillende facetten van het terrein ieder een rijksmonument.

[bewerken] Beschrijving van het kasteel

Het tegenwoordige kasteel is gebouwd in 1636, verbouwd in 1767 en historiserend gerestaureerd in 1881-1886. Het bestaat uit twee haaks op elkaar staande vleugels die aan de buitenhoek op een uitspringende zware hoektoren aansluiten die weer geflankeerd wordt door een smal traptorentje. Beide torens zijn voorzien van een helmdak met knobbelspits. Aan het uiteinde van de oostvleugel bevindt zich eveneens een torenachtig gebouw met daarin een poort met doorgang naar het binnenplein. Boven deze poort bevindt zich het jaartal van voltooiing van het kasteel en het alliantiewapen van de families De Lamargelle en von Bocholtz. Ook deze toren heeft een helmdak met knobbelspits. Het geheel is volledig omgracht waardoor het als een waterkasteel kan worden betracht. Het kasteel is gebouwd in een maniëristische Maaslandse renaissance-stijl, met gevels die alle rijkelijk zijn voorzien van speklagen (mergelbanden afgewisseld met rode bakstenen), venster omlijstingen van Namense steen en een kroonlijst van mergelsteen.

De verbouwingen in 1767 tot 1770, uitgevoerd door de Luikse architect Etienne Fayn, betrof voornamelijk het inwendige van het kasteel en omvatten stucversieringen en betimmeringen in Lodewijk XV-stijl op de begane grond en geschilderde bovendeurstukken in de eetzaal. Later werd het interieur en bordestrap van de verdieping in Lodewijk XVI-stijl uitgevoerd. In het kasteel bevindt zich tevens een schoorsteenmantel afkomstig uit kasteel Oost.

Bij de verbouwing in 1881-1886 werden dakerkers toegevoegd, de spits van de hoektoren vernieuwd en het traptorentje van de knobbelspits voorzien. De zuidgevel kreeg hardstenen kruisvensters en de kroonlijst werd gedeeltelijk vernieuwd. De ingang van het kasteel werd aan het binnenplein vernieuwd in neo-renaissancestijl.

Bij het kasteel ligt een poortgebouw met voorhof, beide gedateerd uit 1649 en herbouwd na een brand in dat jaar. Het poortgebouw heeft een helmdak voorzien van een knobbelspits en aan de veldzijde een hardstenen poortomlijsting. Deze gebouwen zijn in 1883-1885 gerestaureerd waarbij het noordelijke deel is herbouwd.

Het park, aangelegd in 1900, is vrij toegankelijk. Het is aangelegd door de Franse tuinarchitect François Duchêne als vervanging van een laat 18e-eeuws park. Van dit oorspronkelijke park resteert alleen het gedeelte aan de noordzijde van het kasteel met hierin een eveneens 18e-eeuwse ijskelder. In het huidige park bevindt zich een neo-rococo vijver en een beeldengroep met drie putti. Op de zuidelijke terrasmuur staan een aantal borstbeelden en tuinvazen afkomstig van het nabijgelegen Oost. Een van de beelden stelt de herdersgod Pan voor, een geliefd motief van het Ancien Régime.

[bewerken] Geschiedenis en bewoners

Het kasteel ligt op de plek (of in de onmiddellijke nabijheid) van de middeleeuwse voorganger, Caestertburg of Kettelhof genaamd, een zogenaamde curtis als centrum van een grootgrondbezit. De hof en het landgoed met zijn vruchtbare gronden langs de Maas waren in de vroege middeleeuwen eigendom van de prins-bisschoppen van Luik. In 1334 is er sprake van "den hof tot Esde" welke werd geschonken door hertog Jan III van Brabant aan Dyederic van Montjoy en Valkenburg. Zo kwam de heerlijkheid Eijsden in bezit van de heren van Valkenburg in de persoon van Walram van Valkenburg. In 1558 kwam Eijsden in bezit van Arnold II Huyn van Amstenraedt, heer van Geleen, drossaerd van het Land van Valkenburg, gouverneur van Brabants Maastricht en kapitein-generaal van Limburg en de Landen van Overmaze. Zijn dochter Anna huwde met Willem de Lamargelle en hun zoon, Arnold De Lamargelle was degene die in 1636 de oude hof verving door het huidige kasteel in de vorm van een lusthof. Door vererving kwam het kasteel voor korte tijd in handen van de familie van Hoensbroeck. Wederom door vererving kwam het in bezit van de familie de Geloes. Het familiewapen van deze familie bevindt zich op het bassin aan het voorplein. René De Geloes was president van de staten van Luik en het graafschap Loon.

De laatste vrouwelijke afstammeling van de familie de Geloes trouwde in 1901 met graaf Marcel de Liedekerke. Hun afstammelingen bewonen nog steeds het kasteel.

[bewerken] Trivia

In 1672 had stadhouder Willem III van Oranje in het kasteel zijn hoofdkwartier gevestigd in zijn strijd tegen de Fransen. In 1676 was hij nogmaals op kasteel Eijsden neergestreken.
In 1748 had de Franse maarschalk graaf Ulrich Friedrich Waldemar von Löwenthal bij de belegering van Maastricht eveneens zijn hoofdkwartier in het kasteel. Na de verovering werd hij Frans gouverneur van Maastricht.
In 1995 verbleef Koningin Beatrix op het kasteel toen ze Koninginnedag vierde in het Limburgse Eijsden.