Kilroy was here

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fairytale bookmark.png Dit artikel is voorgedragen als etalageartikel. Aangemelde gebruikers kunnen gedurende één maand hun stem uitbrengen.
Kilroy was here met Mr. Chad

Kilroy was here is een uitdrukking die tijdens de Tweede Wereldoorlog, meestal in de vorm van graffiti, in veel landen door soldaten werd aangebracht. De uitdrukking werd vaak vergezeld door Mr. Chad, een kaalhoofdig mannetje dat met zijn grote neus over de rand van een muur staart. Er ontstonden ook veel varianten op de graffiti, zoals het Australische equivalent Foo was here.

In de loop der tijd werd Kilroy was here met Mr. Chad een van de meest bekende vormen van graffiti. Terwijl sommige vijandelijke mogendheden zich ongerust afvroegen wat de woorden te betekenen hadden, zagen veel mensen het als een eerbetoon aan de Onbekende Soldaat. Anderen geloofden dat Kilroy een soort kwartiermaker was, die in oorlogsgebieden als eerste arriveerde om ervoor te zorgen dat de aankomst van de frontsoldaten zo soepel mogelijk kon verlopen.

Ook na de oorlog bleef de graffiti populair en verscheen op de meest afgelegen of onbereikbare plaatsen, soms in varianten als Kilroy ate here of Kilroy slept here.[vertaling 1] Wie de bewuste Kilroy was is nog steeds niet met zekerheid te zeggen, al heeft deze vraag mensen decennialang beziggehouden.

Vroegste waarnemingen[bewerken]

Mr. Chad op een Amerikaanse legertruck

Het is onzeker wanneer de uitdrukking is ontstaan. In 2007 werd op de Amerikaanse televisie een documentaire getoond van Fort Knox, met beelden gemaakt in de jaren 70. Op de beelden is te zien hoe uit een gewelf van Fort Knox goudstaven worden gehaald die sinds 1937 tot aan het plafond lagen opgestapeld. Achter de goudstaven werden de woorden "Kilroy was here - 5/13/37" zichtbaar. Volgens de historicus Paul Urbahns, die bij het maken van de documentaire betrokken was, waren de beelden echter niet authentiek. De hele scène werd namelijk in een studio in Hollywood opgenomen en om het geheel een authentiek tintje te geven, schreven de decor-mannen deze woorden op de muur.

Er zijn geruchten die beweren dat de woorden al in 1939 op oorlogsschepen en in diverse militaire havens werden aangetroffen.[1] Eric Partridge schreef in zijn boek A Dictionary of Slang and Unconventional English dat de woorden voor het eerst in de Verenigde Staten verschenen rond 1940, maar voert hiervoor geen bewijzen aan.[2] In zijn boek Yale Dictionary of Quotation schreef de auteur Fred Shapiro dat Kilroy voor het eerst in gedrukte vorm verscheen in een artikel in Kearns Air Force Post Review op 26 juni 1945, genaamd "To the Unknown Soldier — Kilroy Sleeps Here" [vertaling 2] en in augustus van hetzelfde jaar dook Kilroy meerdere malen op in het blad Stars and Stripes. Maar de woorden werden in graffiti-vorm al over de hele wereld aangetroffen, vaak vergezeld met het personage van Mr. Chad.

In tegenstelling tot de meeste graffiti waren Kilroy was here en afbeeldingen van Mr. Chad niet van een enkele persoon afkomstig. Een overeenkomst met veel andere graffiti was wel dat de daders anoniem wilden blijven. Het is onzeker of hogere officieren van het Britse en Amerikaanse defensie-apparaat wisten wie de daders waren of wat de graffiti te betekenen had. In ieder geval lieten ze aan de media niets los. Toen bijvoorbeeld een nieuwsgierige verslaggever van het tijdschrift LIFE een Britse hoge officier belde en vroeg of hij wat over Mr. Chad kon vertellen, antwoordde de officier droog: "What, Lake Chad?"

Oorsprong[bewerken]

Volgens de Oxford English Dictionary is Kilroy in de uitdrukking Kilroy was here de naam van een mythisch persoon, en voor bepaalde mensen was de graffiti enkel een eerbetoon aan de Onbekende Soldaat.[3] Desondanks zijn over de oorsprong van Kilroy was here veel theorieën ontstaan.[4]

De meeste theorieën noemen een Ierse Amerikaan als geestelijke vader van de uitdrukking. Tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775-1783) en de Ierse hongersnood (1845-1850) trokken veel Ieren naar de Verenigde Staten, waar ze zich voornamelijk vestigden in de grote steden. Tegenwoordig wordt het aantal Ierse Amerikanen geschat op ruim 36 miljoen.[5] Kilroy is een veel voorkomende Ierse achternaam, afgeleid van Mac Giolla Ruaidh, wat Gaelic is voor 'zoon van Giolla Ruaidh' ('Rode jeugd', een familienaam).[6]

James J. Kilroy[bewerken]

Fore River Shipyard, mogelijk de plaats waar de uitdrukking is ontstaan.

De meest populaire theorie verhaalt over een klinknagelinspecteur genaamd James J. Kilroy (26 september 1902 - 24 november 1962).[7] James J. Kilroy starte op 5 december 1941 als inspecteur van de Bethlehem Steel Company op de scheepswerf Fore River Shipyard in Quincy (twee dagen voor de aanval op Pearl Harbor). De scheepswerf bouwde oorlogsschepen voor het Amerikaanse leger en een van Kilroy's taken was het controleren van klinknagels. In de 32 maanden dat hij op de werf werkte turfde Kilroy het aantal gecontroleerde klinknagels met krijt op de betreffende schepen en machines en schreef ze in zijn rapport. Aan het aantal dat in het rapport vermeld stond werd de productie van de arbeiders beoordeeld en het kwam regelmatig voor dat de arbeiders de krijtstreepjes uitveegden, zodat het aantal opnieuw werd geteld en dubbel in het rapport kwam te staan. Dit werd ontdekt en James J. Kilroy plaatste vanaf toen met onuitwisbare gele letters Kilroy was here op het gecontroleerde gedeelte. Toen de oorlog vorderde, verlieten marineschepen de werf steeds vaker onbehandeld en ongeverfd, zodat Kilroy's krabbels nog steeds zichtbaar waren, soms op onbereikbare plaatsen. Dit begon de soldaten op te vallen en na verloop van tijd begonnen ze het als een talisman te bezien; een verzekering dat hun schip goed gecontroleerd was.[8] Volgens een artikel in The New York Times van 24 december 1946 geloofde James J. Kilroy zelf dat zijn ex-collega's die in dienst waren gegaan verantwoordelijk waren voor de verspreiding van de uitdrukking.

In 1946 werd door middel van het radioprogramma Speak to America door de American Transit Association een gele tramwagon uitgeloofd voor diegene die kon bewijzen dat hij de betreffende Kilroy was. Bijna veertig man deden een poging, maar alleen James J. Kilroy kwam met een geloofwaardig verhaal. Hij won de tramwagon en wilde hem als kerstcadeau aan zijn negen kinderen geven. Op 23 december 1946 vertrok de tramwagon vanuit Boston naar het huis van Kilroy in Halifax, een rit van ruim 50 kilometer. Onderweg begon het hevig te sneeuwen, zodat de wagon pas op 25 december aankwam, getrokken door een sneeuwploeg. Op de zijkant van de wagon stonden de woorden "Santa was here". Kilroy plaatste de wagon in zijn voortuin, als een speelruimte voor zijn kinderen.[9] Volgens de vrouw van James, Margaret Kilroy, werd hij vervolgens door allerlei bedrijven benaderd die de naam Kilroy voor hun producten wilden gebruiken, waarbij sommigen aanboden om de tramwagon volledig te meubileren. James J. Kilroy weigerde al de aanbiedingen, vertelde Margaret: "I Guess it was his Irish stubbornness." [vertaling 3][10]

Toch zijn veel mensen van mening dat hij niet de geestelijke vader was van de uitdrukking, aangezien deze al in de jaren 30 voor het eerst zou zijn aangetroffen. Op 24 november 1962 stierf James J. Kilroy op 60-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Boston.[11]

Andere theorieën[bewerken]

De volgende theorie heeft veel overeenkomsten met de bovenstaande. Deze noemt een andere James Kilroy als de geestelijke vader van Kilroy was here. Dankzij zijn klein postuur was hij aangenomen als inspecteur op een fabriek voor oorlogsmaterieel, zodat hij in de kleinste ruimtes zijn inspecties kon doen. Als geheugensteuntje schreef hij in elke tunnel waar hij geweest was de woorden Kilroy was here. Deze theorie verklaart echter niet hoe de woorden zo wereldberoemd werden.

Een andere theorie stond in de Nevada State Journal van 2 december 1945. Volgens de redacteur heeft de uitdrukking haar oorsprong bij een 21-jarige sergeant genaamd Francis J. Kilroy jr. Toen bekend werd dat de sergeant naar huis mocht, lag hij in het veldhospitaal met griep. Om de ouders van Kilroy te informeren schreef een bevriend soldaat op een billboard op een vliegveld in Florida de woorden "Kilroy will be here next week".[vertaling 4][12] Dankzij deze opvallende plaats werden de woorden door enorm veel soldaten gelezen en volgens de schrijver van het artikel verschenen verspreid over de hele wereld varianten op de betreffende zin, waaronder "Kilroy was here". De krant vermeldt ook een variant die in Italië verscheen op een bord in een militaire basis. Hierop stond geschreven: "Kilroy's cousin, Corduroy, was here".[vertaling 5]

De krant The Free Lance-Star noemt een andere theorie die ook gebaseerd is op een sergeant genaamd Kilroy: op een mededelingenbord in een militair kamp in Kansas werd medegedeeld dat een zekere sergeant Kilroy één dag niet was komen opdagen. Sergeant Kilroy kraste vervolgens zijn naam door op het bord en schreef eronder: "Kilroy was here".[13]

Mr. Chad[bewerken]

Hawkinge. - geograph.org.uk - 53492.jpg
Mr. Chad met het onderschrift "Wot! No leave!" op een barak uit de Tweede Wereldoorlog
Chad-olympia.png
Mr. Chad in een gebouw in Olympia, Washington (2008)

Na verloop van tijd werd de graffiti vaak vergezeld met Mr. Chad (soms afgekort als Chad), een mannetje dat zich met beide handen aan een muur vasthoudt en met zijn grote neus over de rand kijkt. Vroeger had hij kruisjes als ogen en slechts één haar op zijn hoofd, gekruld in de vorm van een vraagteken. Later kreeg hij ronde ogen en werd hij meestal kaal of met een paar haartjes afgebeeld.

Voordat Mr. Chad werd gekoppeld aan de woorden Kilroy was here was hij al een beroemde verschijning. In Groot-Brittanië verscheen hij overal op straat en in openbare ruimtes met de kreet "Wot, no sugar?", "Wot, no petrol?" [vertaling 6] of een vergelijkbare slogan naar aanleiding van een tekort aan bepaalde producten. In de kantine van een legerbasis in Manchester werden de muren ondergekliederd met zinnen als "Wot! No eggs!" en "Wot! No beer!" [vertaling 7] De commandant riep de soldaten bij elkaar en legde een sanctie van 28 dagen opsluiting op voor iedereen die in het vervolg de woorden nog zou gebruiken. Toen hij vervolgens in zijn kantoor terugkwam vond hij op zijn bureau een blocnote met de woorden "Wot! Only 28 days!" [vertaling 8] Tijdens de Tweede Wereldoorlog reden Britse trucks Oostenrijk binnen met op de zijkant een afbeelding van Mr. Chad en de woorden "Wot! No Führer!" [14] Dit soort slogans bestonden al in de jaren 30 in de Verenigde staten, los van Mr. Chad. Zo gebruikte op december 1932 een juwelierszaak de slogan "Wot!-- No pictures?" in een advertentie geplaatst in The Day als een pakkende oneliner die aangaf dat haar assortiment te groot was om aan foto's te beginnen.

Mr. Chad werd in Groot-Brittanië zo algemeen dat volgens sommige Britse soldaten die na de oorlog weer thuiskwamen dit mannetje het enige was dat hen nog herinnerde aan de situatie vóórdat ze vertrokken.[15] Volgens de etymoloog Dave Wilton was het aan de alliantie tussen de Verenigde Staten en Groot-Brittanië te danken dat tijdens de oorlog de Britse Mr. Chad werd gekoppeld aan het Amerikaanse Kilroy was here, maar niemand weet precies wanneer en hoe dit gebeurde.

Tijdlijn Kilroy was here en Mr. Chad
Tijdlijn Kilroy.png

Oorsprong[bewerken]

Over de herkomst van Mr. Chad zijn veel theorieën. Er zijn mensen die menen dat Mr. Chad voor het eerst werd getekend in 1937 voor een strip in het blad Daily Mirror. De bedenker en tekenaar van de strip was de Britse cartoonist George Edward Chatterton, bijgenaamd Chat. Het personage dat in het blad verscheen werd daarom Mr. Chat genoemd, wat later veranderde in Mr. Chad.[16]

Het stroomschema dat misschien de inspiratie vormde voor Mr. Chad

De meeste theorieën over de oorsprong van Mr. Chad komen van de Britse defensie. Volgens een medewerker van het Royal Air Force Museum London is Mr. Chad bedacht door een elektricien van de Royal Air Force en gebaseerd op de Griekse letter Ω (omega), die staat voor de eenheid van Ohm (elektrische weerstand).[17] Een andere theorie luidt dat Mr. Chad is gebaseerd op een stroomschema dat leek op een mannetje dat over een schutting tuurt. In 1941 tekende een instructeur van de Royal Air Force dit stroomschema op een bord en werd vervolgens uit het lokaal geroepen. Toen hij terugkeerde, stonden de woorden "Wot! No leave?" [vertaling 9] onder het schema getekend.[18]

Ook de herkomst van de naam Mr. Chad is onzeker; veel divisies in het Britse leger ontkennen de theorie over de cartoonist George Edward Chatterton en claimen zelf de oorsprong van de naam. Soldaten van de Royal Air Force bijvoorbeeld beweren dat het de bijnaam van een RAF-club was, dat zijn hoofdkwartier had in Chadwick House. Volgens de Royal Electrical and Mechanical Engineers (REME), een Brits legerkorps dat legeruitrustingen inspecteert en onderhoudt, komt de naam van een van hun trainingsscholen die de bijnaam Chad's Temple had. Acht soldaten van de 7e Pantserdivisie van het Britse leger beweerden dat Chad de naam was van een officier van hun divisie.

In een editie van april 1946 schreef The Times dat Mr. Chad waarschijnlijk een groot aantal veranderingen door een groot aantal personen heeft ondergaan, zodat over de herkomst van het mannetje met de enorme neus weinig te zeggen valt.

Andere namen voor Mr. Chad[bewerken]

De Royal Air Force noemde Mr. Chad ook Flywheel, Doomie [vertaling 10] of The Goon, vernoemd naar Alice the Goon, een fictief personage uit de Popeye-stripreeks. Net als Mr. Chad heeft ze een enorme neus, vandaar de bijnaam. In het leger werd de naam Mr. Chad geassocieerd met de luchtmacht en daarom noemden ze hem Clem of Private Snoops. Ook noemden ze hem The Jeep, naar Eugene the Jeep, een ander fictief personage uit de Popeye-stripreeks met een forse neus. De marine noemde hem The Watcher.[vertaling 11]

Ook wordt het mannetje volgens een advertentie voor Kilroy-speelgoed ook Heffinger, Luke the Spook en Stinkie genoemd.[19] In Chili wordt Mr. Chad Sapo genoemd', wat 'pad' betekent en in Chili als scheldwoord wordt gebruikt voor iemand die ergens zijn neus in steekt, een referentie aan Mr. Chads grote neus. Andere namen voor Mr. Chad zijn onder andere El Fisgon (Mexico), Herbie (Canada), Overby (Los Angeles) en Corduroy.

Kilroy is echter géén andere naam voor het personage. De uitdrukking luidt: Kilroy was here, dus als Mr. Chad over de rand van het muurtje kijkt, is Kilroy al verdwenen. Kilroy zelf is nooit uitgebeeld.[20]

Foo was here[bewerken]

Foo was here is de Australische equivalent van Kilroy was here, dat ook door sommige Britse soldaten werd gebruikt. Oorspronkelijk had het kale mannetje dat erbij werd getekend niet zo'n grote neus. Volgens bepaalde geruchten bestond Foo was here veel eerder, de uitdrukking zou al tijdens de Eerste Wereldoorlog op de treinwagons van het Australische leger zijn gekalkt.[21] Soldaten van de Royal Australian Air Force identificeerden Foo met een gremlin, een kwaadaardig mythisch wezen dat vliegtuigen en andere machines zou saboteren.[22]

Mogelijk is foo afgeleid van het Mandarijnse woord 福 (fu)

De uitdrukking foo werd vooral bekend dankzij Smokey Stover, een brandweerman in de gelijknamige strip van Bill Holman dat in de Verenigde Staten werd gepubliceerd tussen omstreeks 1930 en 1952. Hij gebruikte de term foo voor alles waarvan hij niet op de naam kon komen.[2] Omdat het personage Smokey Stover een brandweerman is lijkt het aannemelijk dat foo van het woord feu komt, wat Frans is voor 'vuur'. Maar volgens Warner Brothers vertelde Bill Holman hen ooit dat hij op foo kwam toen hij dit woord las op de onderkant van een Chinees beeldje. Dit zou dan een Engelse transliteratie zijn van het woord fu, Mandarijn voor 'zegen' of 'voorspoed'. Foo werd dankzij de strip een populair stopwoord in grappige gezegdes als "Where there's foo, there's fire" en "Many smoke, but foo men chew".[vertaling 12] Het verscheen op bumperstickers en werd verwerkt in liedjes en televisieprogramma's[23] en het is mogelijk dat op deze manier de uitdrukking Foo was here ontstond.

Sommige soldaten beweerden dat foo een afkorting van Forward Observation Officer, maar dit is waarschijnlijk hun interpretatie die ze maakten nadat foo allang bekend was (dit noemt men een backroniem). Amerikaanse soldaten gebruikten rond het einde van de Tweede Wereldoorlog de term foo fighters voor onbekende objecten die ze op de radar aantroffen. Later werd de term vervangen door UFO (Unindentified Flying Object).[23]

Józef Tkaczuk is het Poolse equivalent voor Kilroy

Andere varianten[bewerken]

In bepaalde landen word in plaats van Kilroy of Foo andere namen gebruikt, zoals Julito in Peru, O Moita in Brazilië en Vasya in Rusland.[24] In Polen is Kilroy vervangen voor de naam van een fictieve schoolconciërge: Józef Tkaczuk. Een veelvoorkomende graffiti in Poolse schoolgebouwen is "Tu byłem – Józef Tkaczuk" en betekent zoveel als "Ik was hier - Józef Tkaczuk".[25] In Turkije zijn de woorden "Bunu yazan Tosun" een bekende graffiti, wat "Tosun schreef dit" betekent.

Naast de woorden Kilroy was here verschenen tijdens de Tweede Wereldoorlog regelmatig de woorden "And so was Smoe".[vertaling 13] Volgens een navigator van de Royal Air Force was Smoe een afkorting van Sad men of Europe [vertaling 14][20] en de Milwaukee Journal schreef dat Smoe de Europese naam is voor Mr. Chad.[26] Na 1946 werden echter geen nieuwe graffiti met Smoe meer aangetroffen.[27]

De uitdrukking wordt wereldberoemd[bewerken]

Kilroy was here achterop een truck uit de Tweede Wereldoorlog

De uitdrukking Kilroy was here, later vergezeld door het personage dat over een muur kijkt, werd zo populair dat hij overal in de Verenigde Staten en Groot-Brittanië verscheen, vaak op de vreemdste of meest verlaten plekken. In Milwaukee schreef iemand bijvoorbeeld op een billboard: "I jump with glee, I jump with joy, 'cause i got here before Kilroy".[vertaling 15] Maar de woorden waren al doorgekrast en vergezeld van de tekst "Kilroy didn't believe it".[vertaling 16][26]

Het verspreiden van deze mysterieuze graffiti was voor de Britse en Amerikaanse soldaten een collectieve grap geworden, die een welkome afleiding vormde voor de verschrikkingen van de oorlog. Ze brachten de graffiti aan in Europa, Azië en Afrika op de meest uiteenlopende plaatsen, zoals tankstations, restaurants, zwaar bewaakte militaire locaties, kazernes en ziekenhuizen. In deze werelddelen waren mensen nog niet zo bekend met graffiti, het Europese vasteland bijvoorbeeld kende vrijwel alleen op de muren gekalkte politieke leuzen.[28] Voor soldaten werd het een sport om Kilroy was here te plaatsen op de meest onbereikbare plaatsen en wanneer andere soldaten op een nieuwe locatie arriveerden, sloten ze weddenschappen of Kilroy hun voor was of niet. En zo werd de graffiti aangetroffen op bomen in Noord-Borneo, op muren van Afrikaanse danstenten en zelfs op de rotsen op de Aleoeten.[29] Het volgende voorval illustreert hoe gedreven de soldaten waren om de faam van Kilroy was here te verspreiden: op een strand van een eiland in de Grote oceaan werd een dode soldaat aangetroffen die begonnen was de woorden in het zand te schrijven, maar stierf voordat hij klaar was.[30]

Toen infanteristen op 6 juni 1944 aan de Franse kust arriveerden, troffen ze de tekst "Kilroy" aan in de Duitse bunkers. Een bemanningslid van een vliegdekschip pikte aan de kust van Tasmanië een fles op, waarin een briefje zat met de woorden "Kilroy says hello".[26] In 1948 stond in een advertentie in het blad LIFE: "G.I.'s spread the fame of Kilroy, the little man who was always there first".[vertaling 17][31] Inderdaad creëerden Amerikaanse en Britse soldaten de legende dat Kilroy alom tegenwoordig was. Veel mensen stelden hier geloof in, ondanks dat het handschrift elke keer anders was. Kilroy was voor hen een soort Big Brother geworden, iemand die overal een oogje in het zeil kan houden, ook in vijandelijk gebied. Volgens de krant The Deseret News was Kilroy was here om die reden na I love you de meest belangrijke uitdrukking tijdens de Tweede Wereldoorlog.[32]

Reacties van wereldleiders[bewerken]

Jozef Stalin tijdens de Conferentie van Potsdam, waar hij kennis maakte met Kilroy was here.

De uitdrukking Kilroy was here begon ook de asmogendheden op te vallen. In het landhuis Cecilienhof te Potsdam werd in de zomer van 1945 de Conferentie van Potsdam gehouden, waarbij Harry S. Truman, Winston Churchill en Jozef Stalin bespraken hoe Duitsland geregeerd moest worden. In het landhuis was een streng bewaakte badkamer die uitsluitend door het drietal gebruikt mocht worden. Stalin gebruikte de badkamer het eerst, maar kwam kort daarop naar buiten en vroeg de omstanders iets in het Russisch. Een vertaler werd erbij gehaald en die verklaarde dat Jozef Stalin vroeg "Wie is Kilroy?"[33]

Toen Japanners de woorden aantroffen op een gebombardeerde tank op het eiland Guadalcanal, schakelden ze hun inlichtingendienst in. Een legende wil dat de geheimzinnige woorden zelfs Adolf Hitler verontrustte. Volgens sommige nieuwsbladen troffen Duitsers de graffiti aan op Amerikaans oorlogsmaterieel, volgens anderen in een geheime locatie van het Duitse leger. Hitler veronderstelde dat Kilroy een codenaam was van een Amerikaans spion die zich hier geïnfiltreerd had en liet een onderzoek instellen.[34]

Na de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Kilroy was here dook ook na de Tweede Wereldoorlog op diverse plekken op. In 1952 werden voor de eerste test met de waterstofbom gevechtsschepen als proefkonijnen gebruikt. Volgens een gerucht werd na de test op een van de schepen de geschilderde woorden Kilroy was here aangetroffen. In 1957 werd de gezonken sleepboot Edgar Bonnet uit het Suez-kanaal gevist, omdat hij de doorvaart blokkeerde. Op de brug ontdekten de dreggers de woorden Kilroy was here.[35]

Ook in oorlogsgebieden in landen als Koeweit, Irak en Afghanistan werd de graffiti aangetroffen. En de uitdrukking wordt nu nog steeds door toeristen en andere personen verspreid, die de graffiti aanbrengen in toiletten, op muren, reclamezuilen, monumenten en andere plaatsen. De graffiti verscheen zo onder andere op de Berlijnse Muur, de Chinese Muur, de Arc de Triomphe in Parijs, het Vrijheidsbeeld in New York en het in 2004 onthulde National World War II Memorial in Washington D.C. Er zijn geruchten dat hij voorkomt op de top van de Mount Everest en zelfs op de oppervlakte van de maan.[36] De populariteit van Kilroy was here had zijn grootste piek echter vooral tijdens de jaren 40 en 50.

Populaire cultuur[bewerken]

Mr. Chad in ASCII-art

Kilroy was here en Mr. Chad verschenen in allerlei vormen op drukwerk, op het televisiescherm en in de muziek. Hier volgt een kort overzicht.

Noten en verwijzingen

  1. (en) Robert Sickels, The 1940s (2004, Greenwood Publishing Group)
  2. a b (en) Eric Partridge, A Dictionary of Slang and Unconventional English (Routledge, 2006)
  3. (en) Eugene Victor Walter, Placeways: A Theory of the Human Environment (UNC Press Books, 1988)
  4. Kilroywashere.org noemt er negen.
  5. (en) American FactFinder
  6. (en) Library England: Mac Giolla Ruaidh
  7. Een foto van James J. Kilroy staat op Civilwartalk.com
  8. (en) Nieuwsblad The Lewiston Daily Sun (14 november 1945): "Kilroy" Mystery is Finally Solved
  9. (en) Neal Murphy, Reminiscing the Red Dirt Roads (Xlibris Corporation, 2011)
  10. (en) Nieuwsblad The Free Lance-Star (19 september 1985): Kilroy was here - but just who was Kilroy?
  11. (en) Nieuwsblad Southeast Missourina (26 november 1962): Kilroy was here
    (en) Fred Beisser in Find a Grave: James J. Kilroy
  12. Volgens de krant Lowell Sun was het Francis J. Kilroy jr. zelf die deze woorden schreef
  13. (en) Nieuwsblad The Free Lance-Star (3 oktober 1946): "Kilroy was here"
  14. (en) Nieuwsblad Schenectady Gazette (12 october 1946): Mr. Chad travels
  15. (en) Nieuwsblad Denis Plimer in Los Angeles Times (1 december 1946): No. 1 Doodle
  16. (en) Nieuwsblad Jerry S. Reid in The Glasgow Herald (28 augustus 1981): The true story of Mr Chad
  17. (en) Nieuwsblad Gerard Loughran in Ludington Daily News (16 maart 1977): Changing Patterns in World Graffiti
  18. (en) The Guardian: Dimpled and pregnant
  19. (en) Billboard (9 november 1946): Advertentie "At last Kilroy is here"
  20. a b (en) John Lawrence Stewart The forbidden diary: a B-24 navigator remembers (McGraw-Hill, 1998)
  21. (en) Diggerhistory.info: Frequently Asked Questions
  22. (en) Henry Kratz, E. A. S., Clyde T. Hankey in American Speech: Gremlin Again
  23. a b (en) The Jargon File: Foo
  24. (ru) Lily Palveleva in Svoboda.org: Ключевое слово: "граффити" (24 maart 2008)
  25. (pl) Polityka: Łukasz Dziatkiewicz in Kilroy tu był (2009)
  26. a b c (en) Nieuwsblad The Milwaukee Journal (28 november 1946): There Are Places Nobody Ever Was Before, but Look, Kilroy Was There
  27. (en) Nieuwsblad The Milwaukee Journal (9 december 1946): Once Honorably Discharged, Kilroy is Here, but No Smoe
  28. (en) Blek my Vibe: History: interview met Blek le Rat
  29. (en) Nieuwsblad The Spokesman Revies (31 juli 1959): Kilroy was there, here, everywhere
  30. (en) Nieuwsblad John Zanes in The Telegraph (19 december 1975): Kilroy was here
  31. (en) LIFE, 17 mei 1948, p. 120
  32. (en) Nieuwsblad The Deseret News (16 september 1985): Kilroy here and - everywhere else
  33. (en) Nieuwsblad Ann Burch in St. Peterburg Times (12 augustus 2002): Kilroy spread Americans' sense of presence
  34. (en) Jaime F. Torres, Pachuco: Out of El Segundo Barrio (Xlibris Corporation, 2010)
    (en) Nieuwsblad New Straits Times (15 oktober 2003): Odds and Ends
  35. (en) Nieuwsblad The Deseret News (1 juni 1957): 'Kilroy was here'
  36. Een uitgebreide lijst met waarnemingen staat op Kilroywashere.org
  37. (en) Icoontje film Kilroy Was Here (1947) in de Internet Movie Database
  38. (en) Icoontje film Kilroy Was Here (1983) in de Internet Movie Database
  39. (en) Icoontje film Kilroy Was Here (2006) in de Internet Movie Database
  40. (en) Internet Speculative Fiction Database: The Message
    Dit verhaal is niet vertaald in het Nederlands
  41. (en) Humanities360.com: "The Message"
    Zie ook: John Titor
  42. (en) Maurizio Ascari, Adriana Corrado, Sites of exchange: European crossroads and faultlines (2006, Rodopi)
  43. (en) AllMusic: The Rolling Stones - Beggars Banquet
  44. (en) Icoontje film Patton (1970) in de Internet Movie Database
  45. (en) Allmusic.com: Styx - Kilroy Was Here
  46. (en) Connection.ebscohost.com: Kilroy Was Here On Stamps
    (en) Royalty free stock photos: stamp printed by New Zealand, shows Letterbox Kilroy Is Back

Overige bronnen

Kilroy was here
Mr. Chad

Vertalingen uit het Engels

  1. "Kilroy at hier"
    "Kilroy sliep hier"
  2. "Aan de Onbekende Soldaat - Kilroy slaapt hier"
  3. "Ik denk dat dat zijn Ierse koppigheid was"
  4. "Kilroy zal hier volgende week zijn"
  5. "Kilroys neef, Corduroy was hier"
  6. "Wat, geen suiker?"
    "Wat, geen brandstof?"
  7. "Wat, geen eieren!"
    "Wat, geen bier!"
  8. "Wat, enkel 28 dagen!"
  9. "Wat! Geen verlof?"
  10. Flywheel: "Vliegwiel"
    Doomie is afgeleid van Doom: "Noodlot"
  11. "De bewaker"
  12. Where there's foo, there's fire: "Waar foo is, is vuur"
    Many smoke, but foo men chew: "Velen roken, maar foo mensen kauwen", een woordspeling op Fu Manchu: een kwaadaardig fictief personage dat in die tijd verscheen in allerlei films, romans en strips
  13. "Net als Smoe"
  14. "Trieste mannen van Europa"
  15. "Ik spring met vreugde, ik spring met blijdschap, want ik was hier vóór Kilroy"
  16. "Kilroy geloofde het niet"
  17. "G.I.'s verspreiden de roem van Kilroy, de kleine man die er altijd als eerste was"

Externe links

  • (en) Rong Goldstein's Actual Army Album (21 juni 1944), met een getekende Mr. Chad en de woorden "Wot! Leave again?"
  • (en) YouTube: Enola Gay, een video waarop te zien is hoe Kilroy was here op de B-29 genaamd Enola Gay wordt aangebracht.