Kinderlied

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frans boekje met kinderliedjes (1883).

Een kinderlied(je) is een lied dat is gemaakt voor en/of gezongen wordt door (jonge) kinderen. Ook opzegversjes, rijmpjes, gedichtjes en kinderdreunen worden wel gerekend tot de kinderliedjes.

Wat betreft inhoud, taalgebruik, melodie en tempo sluit het lied aan bij de belevingswereld en de ontwikkelingsfase van het kind.

Zingen met kinderen[bewerken]

Bij het kiezen van een lied voor kinderen, kan er met de volgende zaken rekening gehouden worden:

  • Het lied moet aansluiten bij de belevingswereld van het jonge kind.
  • Het lied mag geen te hoge of lage noten bevatten.
  • Een kinderstem moet nog ontwikkelen.
  • Er kan tekstvariatie op een bestaand lied gebruikt worden, dit zal zorgen dat de interesse van het kind aangewakkerd wordt. Bijvoorbeeld in plaats van Altijd is kortjakje ziek: "Altijd is ons Jantje ziek".

Het belang van zingen met kinderen[bewerken]

  • Liedjes zingen met kinderen kan uiteenlopende dingen betekenen, zoals: persoonlijke aandacht, troost/geruststelling, vrolijkheid, iets samen doen met een groep, het uiten van emoties, luisteren naar elkaar, gehoord worden.
  • De melodietjes van veel traditionele kinderliedjes zijn, in rustig tempo, voor kinderen al snel mee te zingen; dat geeft zelfvertrouwen.
  • Het kan structuur helpen geven aan de dag (bijvoorbeeld liedjes zingen voor het slapen gaan of op vaste momenten gedurende een schooldag).
  • Simpele melodieën leggen de basis voor muzikaliteit en een goed muzikaal gehoor.
  • Liedjes zingen ondersteunt taalontwikkeling, taalvaardigheid en het vergroten van de woordenschat.
  • Ritme, rijm, melodie en intonatie vormen de basis van taal.
  • Het helpt om luister- en concentratievermogen te verhogen.
  • Feiten in rijmpjes en liedjes worden vaak makkelijk onthouden (abc, tellen, seizoenen, enz.).
  • De teksten stimuleren de fantasie.
  • Bij muziek hoort bewegen: klappen of dansen (motorische ontwikkeling), een kringdansje of een spelletje (sociale ontwikkeling).
  • Samen een liedje zingen zorgt voor een sterke verbinding binnen een groep.
  • De oorspronkelijke context van een traditioneel liedje verbindt een kind met het culturele en maatschappelijke verleden; niet alleen met de culturele historie van Nederland in het algemeen, maar ook met directe eigen voorouders die ook deze of zulke liedjes zongen.
  • Algemeen bekende liedjes bieden een gemeenschappelijke ervaring en herinnering die verbindend kan werken binnen een maatschappij. Om deze laatste twee redenen worden in bijvoorbeeld het Duitse, Engelse of Franse taalgebied traditionele liedjes dan ook veel sterker gekoesterd dan hier het geval is.

Geschiedenis van het kinderlied[bewerken]

Kinderliedjes op een postzegel uit de Faeröer (Denemarken).
Standbeeld naar het kinderliedje 'Berend Botje ging uit varen' (W.R. Pot, 1967) in Zuidlaren, Drenthe.

Veel kinderliedjes komen voort uit traditie en hebben dus meestal geen duidelijke auteur of componist. Een heel aantal traditionele kinderliedjes waren oorspronkelijk volksliedjes die door alle leeftijden werden gezongen. Sommige kinderliedjes verwijzen naar een bepaalde geschiedkundige gebeurtenis, zoals 'Hop Marjanneke' (over de Franse tijd) of 'Een twee drie vier, hoedje van papier' (over de Belgische revolutie van 1830). Deze kunnen dus enigszins historisch gedateerd worden, al is meestal de oorspronkelijke context soms niet meer duidelijk voor hedendaagse luisteraars.

In 1848 publiceerde Jan Frans Willems het liedboek Oude Vlaemsche Liederen, waarbij diverse volksliedjes voor het eerst in druk verschenen. Een aantal van deze liedjes kennen we nu nog steeds, zij het in de vorm van kinderliedjes, bijvoorbeeld: 'Klein, klein kleutertje', 'Kere weer om, reusken, reusken', 'Zeg kwezelken wilde gij dansen?', 'Het loze vissertje' en 'Wel Anne Marieken, waar gaat gij naar toe?'.

In 1914 verscheen het liedboek Kun je nog zingen, zing dan mee! Voor jonge kinderen, J. Veldkamp en K. de Boer (Noordhoff, Groningen, 1914), met liedjes speciaal voor jonge kinderen. Het beleefde verschillende herdrukken gedurende de twintigste eeuw. Hierin werden kinderliedjes gepubliceerd als 'Daantje zou naar school toe gaan' (H. Bruining, H.J. den Hertog), 'Daar zaten zeven kikkertjes' (tekst J.P. Heije), 'Drie kleine kleutertjes' (Kate Greenaway, Catharina van Rennes), 'Hannes loopt op klompen' (N. Doumen, Philip Loots), 'Onder moeders paraplu' (Anna Sutorius, J. Wierts), 'Schommelen, schommelen heen en weer' (A. van Harpen Kuyper, Catharina van Rennes) en 'Wij hebben twee kleine poesjes' (Henriette Kriebel).

Een groot aantal liedjes die Herman Broekhuizen voor het radioprogramma Kleutertje luister (1946-1975) schreef werden zo bekend dat men soms ten onrechte denkt dat het traditionele liedjes zijn. Broekhuizen schreef onder meer de liedjes: 'Elsje Fiederelsje', 'Opa Bakkebaard', 'Onder hele hoge bomen', 'Een treintje ging uit rijden', 'Helikopter, helikopter', 'Chauffeurtje mag ik mee met jou?', 'Vlieg op dikke vlieg', 'Herfst herfst wat heb je te koop?', 'Zie je de kastanjes aan de bomen?' en 'Piet heeft gesnoept van de pepernoten'.

In vroegere eeuwen waren al deze kinderliedjes overbekend en werden ze ook van generatie tot generatie doorgegeven. Sinds het einde van de 20ste eeuw is deze traditie afgenomen en groeiden veel mensen op zonder deze liedjes nog te kennen.

Toch zijn er al pogingen gedaan om kinderliedjes te herwaarderen en terug bekend te maken bij de bevolking. Diverse kleinkunstgroepen en/of Nederlandstalige zangers hebben nieuwe versies van deze liedjes opgenomen en uitgebracht. Bassie en Adriaan hadden in 1995 een programma getiteld, Liedjes uit Grootmoeders Tijd, waarin ze kinderen oude kinderliedjes aanleerden. In Vlaanderen bestaat er sinds 2004 het Kapitein Winokio-project, waarbij kinderliedjes door verschillende bekende Vlaamse personen en zangers worden opgenomen.

Lijst van Nederlandse kinderliedjes[bewerken]

Standbeeld naar Anna Sutorius' kinderliedje: 'Onder moeders paraplu' (Ed van Teeseling, 1973) in Wijchen.

Hieronder staat een alfabetische lijst van kinderliedjes (sommige ervan waren oorspronkelijk niet echt bedoeld voor kinderen (volksliedjes of wandelliedjes), maar worden tegenwoordig vrijwel uitsluitend nog door of voor kinderen gezongen).

De lijst geeft een kleine selectie en is niet volledig.

Lijst van anderstalige kinderliedjes[bewerken]

Standbeeld naar Catharina van Rennes' kinderliedje: 'Drie kleine kleutertjes' (Joop Hilbers, 1958) in Amsterdam-West.
  • Alouette
  • Au clair de la lune
  • Baa baa black sheep
  • Burung kakatua (Indonesisch)
  • Faya sitong no brong mi so (Surinaams)
  • Hickory Dickory Dock
  • Hine e Hine (Maori)
  • Humpty Dumpty
  • Hush little baby
  • If you're happy
  • Le coq est mort, le coq est mort
  • Mary had a little lamb
  • O du lieber Augustin
  • Old McDonald Had a farm
  • Row, row, row your boat
  • Sur le pont d'Avignon
  • The wheels on the bus
  • Twinkle twinkle little star (melodie: 'Altijd is Kortjakje ziek')
  • Three Blind Mice

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Kinderlied op Wikisource