Stadsregio Arnhem Nijmegen
 |
|||
 |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Gelderland |
||
|
|||
Stadsregio Arnhem Nijmegen (SRAN), voorheen Knooppunt Arnhem-Nijmegen (KAN), is een plusregio (regionaal samenwerkingsverband) tussen 20 Nederlandse gemeenten met als doel het behouden en versterken van de kwaliteiten van het gebied om daarmee bewoners en bedrijven te binden aan deze regio. De stadsregio richt zich met name op het ontwikkelen van beleid met betrekking tot verkeer en vervoer, economische ontwikkeling, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en milieu. De regio telt 738.700 inwoners (1 januari 2012) op ruim 1000 km² en vormt daarmee - tezamen met Twente, Zuid-Limburg en de regio Eindhoven - een van de vier grote stedelijke agglomeraties buiten de Randstad.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
Het Knooppunt Arnhem Nijmegen werd opgericht in 1988 nadat de steden Arnhem en Nijmegen dat jaar waren opgenomen als knooppunt in de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening. Aanvankelijk was het de bedoeling dat het zou uitgroeien tot een stadsprovincie, maar in 1995 werd dit plan van tafel geveegd door minister Hans Dijkstal.
Het verwerd daarop tot een projectbureau op vervoersgebied met grote ambities: In de jaren '90 waren er niet minder dan 60 plannen, waarbij het enorme Multimodaal Transportcentrum (MTC) dat bij het Container Uitwissel Punt aan de toekomstige Betuweroute bij Valburg moest worden gerealiseerd het speerpunt van het beleid vormde. Met steun van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en de Provincie Gelderland werd dit plan vormgegeven in diverse nota's en werden de gemeenten Valburg en Elst, waarop het MTC moest verrijzen gedwongen om grondgebied beschikbaar te stellen en medewerking te verlenen aan de aanpassing van hun bestemmingsplannen en een gemeentelijke herindeling op straffe van een aanwijzing door het KAN via de provincie. Het MTC bleek uiteindelijk echter een 'papieren tijger'; het ministerie onder Tineke Netelenbos schrapte zowel de noordtak als de zuidtak van de Betuwelijn, waardoor een groot deel van de basis onder het project wegviel. Ook de gewenste doortrekking van de A73 over de Waal kwam er niet. Diverse rapporten lieten zien dat de aangekondigde 8.000 banen die het MTC zou moeten opleveren in werkelijkheid erg onzeker waren. De lokale bevolking, de milieubeweging en de gemeente Overbetuwe waren tegen het plan, gevolgd door de gemeente Nijmegen nadat Groenlinks er de macht had gegrepen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2002. Na een negatieve uitspraak van de Raad van State over de goedkeuring van het Regionaal Structuurplan van het KAN in augustus dat jaar en een nut- en noodzaakdiscussie, verdween het hele MTC van tafel.
Met ingang van 1 januari 2006 ging het Knooppunt Arnhem-Nijmegen verder als Stadsregio Arnhem Nijmegen. De stadsregio heeft grotendeels dezelfde bevoegdheden als het knooppunt, maar die zijn nu wettelijk sterker ondersteund dankzij de Wet gemeenschappelijke regelingen die op 1 januari 2006 van kracht is geworden.
Gemeenten [bewerken]
De Stadsregio Arnhem Nijmegen is een zogenaamde plusregio. Sinds 2005 bestaat de stadsregio uit 20 gemeenten: 19 Gelderse en een 1 Limburgse gemeente (Mook en Middelaar). De grootste gemeente is Nijmegen, met 163.195 inwoners, daarna volgt Arnhem met 147.278 inwoners. De derde gemeente is Overbetuwe met 45.546 inwoners en de vierde gemeente is Lingewaard met 45.453 inwoners (cijfers per 1 januari 2010).
Voor 1 januari 2001 bedroeg het aantal gemeenten 27. In 2001 werden de gemeenten Heteren, Elst en Valburg samengevoegd tot Overbetuwe en Bemmel, Gendt en Huissen tot Lingewaard. Een deel van de voormalige gemeente Elst was al eerder, in 1998, geannexeerd door Nijmegen (Lent).
In 2005 werd Angerlo gefuseerd met de bestaande gemeente Zevenaar, tot de nieuwe gemeente Zevenaar. Ook fuseerde de gemeente Didam (die wel tot het knooppunt behoorde) met Bergh (dat geen deel uitmaakte van het knooppunt) tot de nieuwe gemeente Montferland, die wel deelneemt in de regio.
De volgende gemeenten behoren momenteel tot de regio:
| Gemeente | Inwonertal |
|---|---|
| Arnhem | 149.912 |
| Beuningen | 25.313 |
| Doesburg | 11.522 |
| Duiven | 25.521 |
| Groesbeek | 18.980 |
| Heumen | 16.457 |
| Lingewaard | 45.768 |
| Millingen aan de Rijn | 5.919 |
| Montferland | 34.881 |
| Mook en Middelaar | 7.822 |
| Nijmegen | 166.492 |
| Overbetuwe | 46.486 |
| Renkum | 31.556 |
| Rheden | 43.661 |
| Rijnwaarden | 10.963 |
| Rozendaal | 1.505 |
| Ubbergen | 9.494 |
| Westervoort | 15.218 |
| Wijchen | 41.020 |
| Zevenaar | 32.438 |
Openbaar vervoer [bewerken]
Het railvervoer in de Stadsregio Arnhem Nijmegen wordt verzorgd door: de NS, Hermes (onder de naam Breng) en Arriva.
Het gaat om de volgende treindiensten, naast die van NS:
| Serie | Treinsoort | Route | Bijzonderheden |
|---|---|---|---|
| 30700 | Stoptrein (Breng) | Arnhem – Doetinchem | Rijdt onder de naam Brengdirect en rijdt niet in de avonduren of in het weekend. |
| 30800 | Stoptrein (Arriva) | Winterswijk – Zutphen | |
| 30900 | Stoptrein (Arriva) | Arnhem – Doetinchem – Winterswijk | |
| 31100 | Stoptrein (Arriva) | Arnhem – Elst – Tiel | Stopt niet te Arnhem Zuid |
Het busvervoer in de gehele stadsregio (inclusief het Arnhems trolleybusnet) wordt verzorgd door Hermes onder de naam Breng. In Nijmegen bestaan plannen voor een tramtraject van Heijendaal via het Centraal Station naar de Waalkade. Uiteindelijk zal het tramtraject verder worden uitgebreid via de Waalbrug richting de Vinex-locatie Waalsprong. Er loopt inmiddels zelfs een onderzoek om deze tramlijn in de toekomst via Bemmel en Huissen door te trekken naar Arnhem. Daarnaast is Stadsregiorail in ontwikkeling met als doel het optimaal gebruikmaken van het spoor, bijvoorbeeld door het aanleggen van nieuwe treinstatons.
Ook kent de stadsregio een systeem van Collectief Vraagafhankelijk Vervoer.
Aantal inwoners [bewerken]
De Stadsregio Arnhem Nijmegen telt 738.700 inwoners (1 januari 2012) en is daarmee de vijfde agglomeratie van Nederland.
De belangrijkste steden van de stadsregio zijn:
Daarnaast telt de Stadsregio nog vier middelgrote (voor)steden met meer dan 25.000 inwoners, gerangschikt op inwoneraantal:
Nijmeegse voorsteden [bewerken]
en kleine tot middelgrote voorsteden:
- Groesbeek: 18.887 inwoners
- Bemmel: 12.672 inwoners
- Malden (Nederland): 11.624 inwoners
- Oosterhout (Overbetuwe): 2.374 inwoners
- Berg en Dal (Nederland): 1.949 inwoners
Arnhemse voorsteden [bewerken]
en kleine tot middelgrote voorsteden:
- Elst (Gelderland): 21.230 inwoners
- Velp (Gelderland): 17.669 inwoners
- Huissen: 17.615 inwoners
- Westervoort: 15.289 inwoners
- Oosterbeek: 11.000 inwoners
- Rozendaal: 1.515 inwoners
Infrastructuur [bewerken]
De Stadsregio Arnhem Nijmegen is een van de grootste stedelijke gebieden van Nederland. Ondanks dat de infrastuctuur in de regio redelijk goed is, zijn er een aantal knelpunten. Bijvoorbeeld de autosnelweg A325 die van de richting Nijmegen naar Arnhem en vice versa loopt.
Daarnaast is er voor een betere ontwikkeling op het spoor Stadsregiorail ontwikkeld. Een grootschalig plan voor een hogere frequentie in de omgeving. De treinen lopen naar Arnhem in het noordelijke deel tot Wijchen in het westelijke deel. Daarnaast komen er tal van nieuwe treinstations in Nijmegen en Arnhem;
Woningbouw [bewerken]
Om het woningtekort terug te dringen zijn sinds 2005 bijna 24.000 woningen gebouwd in de Stadsregio Arnhem Nijmegen. Hierdoor is het woningtekort teruggebracht naar een acceptabel niveau. Voor de periode 2010 - 2020 zijn nog eens 26.000 tot 31.000 woningen nodig om aan de groeiende vraag naar woningen te voldoen. De helft van de nieuwe woningbouwproductie moet betaalbaar zijn voor lagere en middeninkomens, koopwoningen met een maximale prijs van 172.000 euro v.o.n. en huurwoningen tot de maximale huursubsidiegrens.
Sport en cultuur [bewerken]
De Stadsregio Arnhem Nijmegen is ook een centrum van cultuur, met vele musea, schouwburgen, concertzalen en bioscopen. Ook vinden in de stadsregio veel evenementen plaats. Bekende evenementen zijn onder andere de Nijmeegse Vierdaagse, de Kasteelfeesten in Wijchen en de concerten die plaatsvinden in het GelreDome. Ook zijn er twee betaald voetbalclubs, Vitesse uit Arnhem en N.E.C. uit Nijmegen.
Initiatiefnemer in regiomarketing [bewerken]
De Stadsregio Arnhem Nijmegen, de Kamer van Koophandel, het Regionaal Bureau voor Toerisme KAN en VNO NCW, MKB Midden, Gemeente Nijmegen en gemeente Arnhem zijn de zeven initiatiefnemers van de regiomarketing campagne: Arnhem Nijmegen City Region. Op de drietalige webportaal arnhemnijmegencityregion.nl is allerlei informatie te vinden over ondernemen, investeren, onderzoeken, werken, wonen, leven en studeren in de regio Arnhem-Nijmegen. De webportaal moet de regio beter op de kaart zetten en digitaal vindbaar maken voor bezoekers en bedrijven uit binnen- en buitenland.
Externe links [bewerken]
| Nederlandse Plusregio's | |
|---|---|
|
Stadsregio Amsterdam · Stadsregio Arnhem Nijmegen · Samenwerkingsverband Regio Eindhoven · Stadsgewest Haaglanden · Parkstad Limburg · Stadsregio Rotterdam · Regio Twente · Bestuur Regio Utrecht |
|
| Bronnen, noten en/of referenties |
