Kom en zie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Иди и смотри
Kom en zie
Regie Elem Klimov
Scenario Ales Adamovitsj
Elem Klimov
Hoofdrollen Aleksej Kravtsjenko
Olga Mironova
Liubomiras Laucevičius
Muziek Oleg Jantsjenko
Wolfgang Amadeus Mozart
Montage Valeria Belova
Cinematografie Aleksej Rodionov
Première 27 september 1985
Genre Oorlog
Speelduur 146 minuten
Taal Russisch
Wit-Russisch
Duits
Land Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Kom en zie (Russisch: Иди и смотри, Idi i smotri, Wit-Russisch: Ідзі і глядзі, Idzi i hlyadzi) is Sovjet-Russische oorlogsfilm en psychologische horrorfilm met surrealistische elementen uit 1985, geregisseerd door Elem Klimov. Het verhaal vindt plaats in het door de Duitsers bezette Wit-Rusland in 1943. De hoofdrollen worden gespeeld door Aleksej Kravtsjenko als Fljora en Olga Mironova als Glasja. De film werd een grote hit en zorgde in de Sovjet-Unie voor 28,9 miljoen verkochte kaartjes.

Titel[bewerken]

De titel is afgeleid van de Openbaring van Johannes, hoofdstuk 6:

"En toen Het het vierde zegel geopend had, hoorde ik een stem van het vierde dier, die zeide: Kom en zie! En ik zag, en ziet, een vaal paard, en die daarop zat, zijn naam was de dood; en de hel volgde hem na. En hun werd macht gegeven om te doden tot het vierde deel der aarde, met zwaard, en met honger, en met den dood, en door de wilde beesten der aarde."

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

De film begint wanneer twee jongens in een zandveld aan het graven zijn, op zoek naar een geweer om toegelaten te worden tot de partizanen. Een oude boer die in de buurt loopt waarschuwt ze dat ze niet moeten graven. Een van de jongens, de 15-jarige Florian (Fljora) vindt een geweer. De volgende dag wordt hij meegenomen door de partizanen, terwijl zijn wanhopige moeder met zijn twee kleine zusjes achterblijft.

De partizanen komen bij elkaar in het bos en plannen een aanval op de Duitsers, maar de commandant laat Fljora achterblijven in het kamp, samen met Glasja, die op de commandant verliefd is. Fljora loopt helemaal alleen het bos in en komt Glasja tegen. Plotseling worden ze vanuit de lucht gebombardeerd en Fljora wordt tijdelijk doof. Ze verstoppen zich in het krater en zien Duitsers voorbij lopen.

Ze gaan samen naar Fljora's dorp en treffen daar niemand aan. Er is warme soep, de poppen van zijn zusjes liggen op de grond en het huis is vol met vliegen. Ze eten maar krijgen een heel naar gevoel. Glasja moet overgeven en Fljora krijgt aanvallen van hoofdpijn. Ze besluiten dat de mensen op een eiland verderop zijn gevlucht en rennen er naartoe. Glasja kijkt echter om en ziet een hoop lijken achter het huis.

Ze doorwaden het moeras, Glasja is zo aangedaan dat ze hysterisch wordt en schreeuwt dat Fljora's familie is vermoord. Hij wordt gek en gooit haar het moeras in maar springt haar meteen achterna om haar eruit te halen. Er komt een enge man aanlopen en Fljora probeert zijn geweer te gebruiken maar ziet dat de man Glasja uit het moeras helpt. Hij brengt hen naar de andere mensen op het eiland. Die vertellen hem dat zijn familie inderdaad is vermoord. De oude boer die hem waarschuwde om niet te graven ligt op de grond, helemaal verbrand. Hij vertelt dat de Duitsers als vergelding omdat ze iemand met een geweer hebben gezien, iedereen hebben vermoord en hem met benzine overgegoten en in brand gestoken. Feitelijk is het dus Fljora's schuld dat het drama heeft plaatsgevonden. Terwijl hij in het begint enthousiast was over de strijd begint hij steeds meer tekens te vertonen van psychologische uitputting en trauma. De mensen knippen Fljora's haar eraf om een Hitler-pop te maken om daarop hun verdriet af te reageren. Fljora gaat met drie partizanen mee om voedsel te vinden voor de mensen.

Onderweg worden ze gebombardeerd en worden twee mannen vermoord. Fljora en de enge man gaan naar een bezet dorp en pakken een koe af bij een boer die met de Duitsers collaboreert. Ze zijn blij en proberen haar te melken maar worden plotseling beschoten en Fljora's laatste reisgenoot is dood. Even later wordt er weer geschoten en is ook de koe dood. Fljora valt naast de dode koe in slaap. De volgende ochtend vroeg ziet hij een paard met wagen en besluit dat mee te nemen naar het eiland. De eigenaar probeert hem te stoppen. Tegelijkertijd zien ze dat de Duitsers in het dorp arriveren. Ze rennen gauw naar het dorp Perechody en bedenken onderweg een valse identiteit voor Fljora. Ze gaan in een huis zitten en wachten met een grote groep mensen gespannen op de Duitsers. Er komt een Duitser binnen en een oude vrouw nodigt hem uit om brood met zout te eten, het traditionele Slavische teken van gastvrijheid. De man neemt het vriendelijk aan maar iedereen merkt dat het niet goed gaat. Een Duitser breekt het glas van het raam en steekt zijn mok naar binnen om water te krijgen. Iedereen wordt naar buiten geroepen.

De mensen worden bij elkaar gejaagd naar een plek. De Duitsers duwen hen maar dragen ook de kinderen en zieke mensen worden op karren vervoerd. Mensen worden in elkaar geslagen door de Schuma (collaborerende politie) en gedwongen rond te rennen terwijl op de achtergrond Duitse muziek speelt. Er ontstaat een collectieve waanzin. Ze worden met geweld bij elkaar gejaagd in een kleine houten kerk. Een vrouw probeert haar kleine zoon uit de kerk te krijgen maar hij wordt meteen opgevangen en terug naar binnen gegooid, terwijl de vrouw aan haar haar wordt weggesleurd door een rokende Duitser. Een collaborateur zegt dat mensen zonder kinderen eruit mogen komen. Niemand beweegt maar Fljora klimt eruit. De vrouw die aan haar haar werd weggesleurd wordt in een vrachtwagen met Duitse soldaten gegooid.

De kerk wordt in brand gestoken en de Duitsers staan te lachen, te applauderen en foto's te nemen terwijl uit de kerk verschrikkelijk geschreeuw komt. De commandant raapt Fljora op, plaatst een pistool bij zijn slaap en neemt een foto. De kerk wordt met vlammenwerpers extra in brand gestoken en het geschreeuw van de mensen verstomt.

De Duitsers vertrekken maar worden onderweg aangevallen door Fljora's partizanentroepen. De commandant en de collaborateurs proberen hun schuld te ontkennen. Een andere Duitser echter vindt hem laf en vertelt de mensen dat ze van een minderwaardig ras zijn en uitgeroeid moeten worden. De partizanen besluiten hen te verbranden en geven een van de collaborateurs benzine om over hen heen te gooien. Maar terwijl hij dit doet vinden zij het zo walgelijk dat ze iedereen doodschieten.

Terwijl de partizanen vertrekken ziet Fljora een portret van Adolf Hitler met de propagandaleus "Hitler de bevrijder" in de modder liggen, die door iemand gedragen werd terwijl iedereen naar de kerk werd gedreven. Hij schiet er een paar keer op, alsof hij daarmee de verschrikkingen ongedaan wil maken die deze dictator heeft uitgevoerd. We zien beelden uit de nazi-geschiedenis achteruit gespeeld: concentratiekampen, Hitler die een jongetje feliciteert, de Bierhalleputsch, onrust in de Weimarrepubliek, Hitler als soldaat in de Eerste Wereldoorlog, Hitler als schooljongen. Maar wanneer hij denkt aan Hitler als een kleine baby schiet hij niet. Waarschijnlijk doet hij dit niet omdat hij zich niet wilt verlagen tot de gruwelijkheden van de Duitsers.

Lacrimosa van Mozart begint te spelen en we zien hoe Fljora zijn partizanentroep inhaalt en in de groep oplost. De camera volgt de partizanen door het half besneeuwde bos totdat ze uit zicht verdwijnen en richt zich vervolgens op de hemel.

Rolverdeling[bewerken]

Historische achtergrond[bewerken]

De film is gebaseerd op historische feiten. Het verbranden van mensen was een Duitse tactiek om de partizanenbeweging te bestrijden en werd op grote schaal uitgevoerd: 628 dorpen in Wit-Rusland zijn op deze manier verwoest. De tactiek was echter onsuccesvol en zorgde er alleen maar voor dat de bevolking de bezetter meer ging haten en meer verzet leverde, waarop weer nog hardere strafmaatregelen volgden.

Externe links[bewerken]