Lijst van koningen van Frankrijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Koning van Frankrijk)
Ga naar: navigatie, zoeken

Hieronder staat een chronologische lijst van koningen en keizers van Frankrijk. De geschiedenis van Frankrijk is een voortzetting van de geschiedenis van het Frankische Rijk (of Franken). Zie voor eerdere vorsten: lijst van Frankische koningen.

Opmerking: Men laat vaak deze lijst pas beginnen in 888, omdat toen de band met Oost-Francië verbroken werd, of in 987, omdat toen de Karolingen (in mannelijke lijn) voorgoed van de Franse troon verdwenen (in 911 verdween de laatste Karolinger van de Duitse troon). Volgens geschiedkundigen kan er om deze redenen pas echt gesproken worden van een "Frankrijk" en een "Duitsland" in 888 of 987/911; daarvoor was er in zekere mate nog sprake van één rijk.[1]

Karolingen, Robertingen en Bosoniden[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Louis Ier le Pieux ou le Débonnaire.jpg Lodewijk I de Vrome
Louis le Pieux
814-840 Karolingen
KarlII monks.jpg Karel de Kale 840-877 Karolingen
Louis III. et Carloman II..jpg Lodewijk de Stamelaar
Louis le Bègue
877-879 Karolingen
Louis III. et Carloman II..jpg Lodewijk III
Louis
879-882 Karolingen
Karloman 879-884 Karolingen
Charles the Fat.jpg Karel III de Dikke
Charles le Gros
884-888 Karolingen Laatste gemeenschappelijke koning van Oost- en West-Francië. Nadien kan men spreken van een apart Frankrijk en Duitsland.
Charlemagne autograph.svg Odo I
Eudes de Paris
887-888 Regent namens Karel III
888-898 koning
Robertingen
Karel de Eenvoudige
Charles le Simple
893-923 Karolingen
Charlemagne autograph.svg Robert I 922-923 Robertingen
Raoul Ier.jpg Rudolf van Bourgondië
Raoul de Bourgogne
923-936 Bosoniden
Louis IV d'Outremer.jpg Lodewijk IV van Overzee
Louis d'Outremer
936-954
936-945 onder regentschap van Hugo de Grote
Karolingen
Evangile de lothaire.jpg Lotharius I
Lothaire
954-986
954-956 onder regentschap van Hugo de Grote,
956-960 onder regentschap van Richard I van Normandië
Karolingen
Louis V.jpg Lodewijk de Doeniet
Louis le Fainéant
986-987 onder regentschap van Hugo Capet Karolingen

Capet (Capetingen)[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Hugues capet.jpg Hugo Capet
Hugues Capet
987-996 Capet Door de clerus tot koning gekozen, nakomeling van Karel de Grote in vrouwelijke lijn
Robert II of France (coloured).jpg Robert II de Vrome
Robert le Pieux
988-996 koning en medeheerser
996-1031
Capet zoon
Armoiries France Ancien.png Hugo II
Hugues
1017-1025 medekoning Capet zoon
Henri I.jpg Hendrik I
Henri
1027-1031 koning en medeheerser
1031-1060
Capet zoon van Robert II
Philippe Ier.jpg Filips I
Philippe
1059-1060 koning en medeheerser
1060-1066 onder regentschap van Anna van Kiev en Boudewijn V van Vlaanderen
1066-1106
Capet zoon
Louis VI le Gros.jpg Lodewijk VI de Dikke
Louis le Gros
1099-1106 koning en medeheerser
1106-1137
Capet zoon
Armoiries France Ancien.png Filips
Philippe
1130-1131 medekoning Capet zoon
Louis VII le Jeune.jpg Lodewijk VII de Jongere
Louis le Jeune
1131-1137 medekoning
1137-1180
Regenten tijdens de Tweede Kruistocht 1147 - 1149: Suger van St. Denis en Roeland I van Vermandois
Capet zoon van Lodewijk VI
Philippe Auguste messagers.jpg Filips II August
Philippe Auguste
1179-1180 koning en medeheerser
1180-1223
1190-1191 regentes tijdens de Derde Kruistocht: Adelheid van Champagne
Capet zoon
Louis VIII le Lion.jpg Lodewijk VIII de Leeuw
Louis le Lion
1223-1226
Capet zoon
Louis IX.jpg Lodewijk IX de Heilige
Saint-Louis
1226-1270
Van 1226-1236 was Blanca van Castilië regentes,
tijdens de Zesde Kruistocht regentschap van Blanca 1248-1252 en Alfons van Poitiers
1248-1249)
Capet zoon
Miniature Philippe III Courronement.jpg Filips III de Stoute
Philippe le Hardi
1267-1270 medeheerser
1270-1285
Capet zoon
Philippe IV le bel.jpg Filips IV de Schone
Philippe le Bel
1285-1314 Capet zoon
Louis10.JPG Lodewijk X de Woelzieke
Louis le Hutin
1314-1316 Capet zoon
Jean Ier le Posthume.jpg Jan I de Postume
Jean le Posthume
1316-1316 onder regentschap van Filips de Lange Capet postuum geboren zoon, leefde 5 dagen
Filips5.JPG Filips V de Lange
Philippe le Long
1316-1322 Capet zoon Filip IV
Charles IV le Bel.jpg Karel IV de Schone
Charles le Bel
1322-1328 Capet zoon Filip IV

Valois[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Phil6france.jpg Filips VI van Valois
Philippe de Valois
1328-1350 Valois zoon van Karel van Valois en kleinzoon van Filips III
Meister des Porträts des Jean le Bon 001.jpg Jan de Goede
Jean le Bon
1350-1364,
1356 - 1360 en 1364 regentschap van de latere Karel V
Valois
Charles V France.jpg Karel V de Wijze
Charles le Sage
1364-1380 Valois
Carlo VI di Francia, Maestro di Boucicaut, codice Ms. Français 165 della Biblioteca Universitaria di Ginevra.jpg Karel VI de Dwaze
Charles le Fou
1380-1422,
1380-1388 regentschap van Lodewijk I van Anjou (1339-1384), Jan van Berry (1340-1416) en Filips de Stoute;
later onder regentschap van Isabella van Beieren
Valois
KarlVII.jpg Karel VII de Overwinnaar
Charles le Victorieux
1422-1461 Valois
Louis XI of France.jpg Lodewijk XI de Voorzichtige
Louis le Prudent
1461-1483 Valois
Charles VIII de france.jpg Karel VIII
Charles
1483-1498
1483-1491 onder regentschap van Anna van Beaujeu
Valois
Louis-xii-roi-de-france.jpg Lodewijk XII
Louis
1498-1515
Valois
FrancisIFrance.jpg Frans I van Angoulême
François d'Angoulême
1515-1547 Valois
Henry II of France..jpg Hendrik II
Henri
1547-1559 Valois zoon
Francesco II.jpg Frans II
François
1559-1560 Valois zoon
CharlesIX.jpg Karel IX
Charles
1560-1574 Valois zoon van Frans II
Anjou 1570louvre.jpg Hendrik III
Henri
1574-1589 Valois zoon van Frans II

Bourbon[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Henry IV of france by pourbous younger.jpg Hendrik IV de Goede
Henri le Bon
1589-1610 Bourbon kleinzoon van Margaretha van Valois (1492-1549), de zus van Frans I van Frankrijk; Nakomeling van Lodewijk IX; getrouwd met Margaretha van Valois (1553-1615) dochter van Frans II, van 1600 getrouwd met Maria de' Medici
LouisXIII.jpg Lodewijk XIII de Rechtvaardige
Louis le Juste
1610-1643 Bourbon zoon
Louis XIV of France.jpg Lodewijk XIV de Zonnekoning
Louis le Roi-Soleil
1643-1715 Bourbon Was de oudste zoon van koning Lodewijk XIII en koningin Anna. Hij is de langst regerende Franse koning, hij regeerde Frankrijk 72 jaar. Het Kasteel van Versailles werd enorm uitgebreid, en werd daarmee het regeringscentrum van het Franse Rijk. Hij is beroemd om zijn vele maîtresses en zijn eetlust. De absolute monarchie bereikte tijdens zijn regeerperiode een hoogtepunt. Hij huwde Maria Theresia van Spanje en werd grootvader van koning Filips V van Spanje. Hij had vele beroemde buitenechtelijke kinderen, en huwde na de dood van Maria Theresia met Françoise d'Aubigné, beter bekend als Madame de Maintenon. Hij stierf in 1715.
Louis XV France by Louis-Michel van Loo 002.jpg Lodewijk XV de Welbeminde
Louis le Bien-Aimé
1715-1774 Bourbon Werd koning van Frankrijk op 5-jarige leeftijd. Zijn oudoom, hertog Filips II van Orléans werd regent van Frankrijk, deze periode staat daarom ook wel bekend als de Régence. Vanaf zijn dertiende nam hij de regering op zich. Het was de bedoeling dat hij zou trouwen met Marianne Victoria van Spanje maar hij huwde met Maria Leszczyńska, prinses van Polen. In het begin van zijn regering werd hij nog de Welbeminde genoemd, maar later werd hij steeds minder populair. Vanwege zijn besluiteloosheid en de complexiteit van zijn koninkrijk kon hij de Franse monarchie niet moderniseren en door zijn gebrek aan moraal zou hij sterven als een van meest impopulaire Franse koningen.
Ludvig XVI av Frankrike porträtterad av AF Callet.jpg Lodewijk XVI de Martelaarskoning
Louis le Roi-Martyr
1774-1792, 1793 Bourbon Werd onhoofd onder de Guillotine tijdens de Franse Revolutie. Hij was een zoon van Dauphin Lodewijk Ferdinand en dauphine Maria Josepha van Saksen. Zijn beide ouders overleden op jonge leeftijd, waardoor Lodewijk en zijn broers en zusjes werden opgevoed door onder andere madame Marie Adélaïde, een zusje van hun vader. Lodewijk huwde aartshertogin Marie Antoinette van Oostenrijk. Op 14 juli 1789 vond de Bestorming van de Bastille plaats, het begin van de Franse Revolutie. Uiteindelijk werden zowel Lodewijk XVI als Marie Antoinette en madame Elisabeth vermoord.
Louis Charles of France6.jpg Lodewijk XVII
Louis
1793-1795
Bourbon Regeerde niet daadwerkelijk. Was de tweede zoon van koning Lodewijk XVI en koningin Marie Antoinette van Oostenrijk. Toen zijn vader in 1793 werd vermoord, werd Lodewijk door de royalisten tot koning Lodewijk XVII uitgeroepen. Tijdens deze periode zat hij gevangen in de Temple. De jongere broer van zijn vader Lodewijk, de hertog van Provence benoemde zichzelf tot regent van Frankrijk, in naam van Lodewijk XVII. Lodewijk XVII Karel overleed in de Temple, waarschijnlijk in 1795.

Eerste Franse Keizerrijk[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Francois Gerard - Napoleon Ier en costume du Sacre.jpg Napoleon I
Napoléon le Grand
1804-1814 Bonaparte Door de senaat benoemd. Werd geboren op Corsica. Kreeg in Frankrijk militaire training. Hij regeerde Frankrijk sinds 1799. In dat jaar werd hij benoemd tot eerste consul. Langzamerhand probeerde hij alle macht in handen te krijgen. Dit lukte hem en uiteindelijk in 1804 werd hij benoemd tot keizer. Op 2 augustus 1804 kroonde hij zichzelf en zijn vrouw Joséphine tot keizer en keizerin. Hij veroverde binnen Europa steeds meer gebied, en benoemde dan familieleden tot staatshoofd (broer Jozef in Napels en Spanje, broer Lodewijk in Holland, broer Jérôme in Westfalen, zus Elisa in Toscane, en zus Carolina werd koningin van Napels en groothertogin van Berg). Onder andere vanwege de desastreuze veldtocht naar Rusland, moest Napoleon in 1814 afstand doen van de troon. Hij werd verbannen naar het Italiaanse eilandje Elba.

Restauratie[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Louis XVIII, the Desired.jpg Lodewijk XVIII
Louis
1814-1815 Bourbon Zijn eerste koningschap was van 11 april 1814 tot 20 maart 1815. Hij was een jongere zoon van Dauphin Lodewijk Ferdinand en Dauphine Maria Josepha van Saksen, een dochter van koning Augustus III van Polen. Zijn vader was de oudste zoon van koning Lodewijk XV. Erg lang genieten van de terugkeer van de Bourbons kon Frankrijk niet. Lodewijk XVIII moest een jaar later zijn troon verlaten, omdat Napoleon onder weg was naar Parijs. Hij vluchtte naar Gent.

Honderd Dagen[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Francois Gerard - Napoleon Ier en costume du Sacre.jpg Napoleon I
Napoléon le Grand
1815 Bonaparte Keizer door staatsgreep. Na zijn terugkeer van Elba heroverde hij de Franse troon, waarop bijna alle Europese landen hem de oorlog verklaarden. Alleen het Koninkrijk Napels was zijn bondgenoot. Na de Slag bij Waterloo had Napoleon nog hoop dat hij zijn troon zou kunnen redden. Napoleon en zijn broer Lucien wilden het parlement ontbinden en Napoleon tot dictator laten verklaren. Voor dit plan kregen de Bonapartes echter geen enkele steun, en op 22 juni deed Napoleon ten gunste van zijn zoon Napoleon II nogmaals afstand van de troon. Pas op 15 juni 1815 gaf hij zich te Rochefort over aan de Britten. De Britten verbanden hem naar het Zuid-Atlantische eiland Sint-Helena, waar hij in 1821 stierf.
Nap-receis 50.jpg Napoleon II
Napoléon
1815
Bonaparte Was niet daadwerkelijk keizer der Fransen. Hij werd door zijn vader benoemd tot keizer. Hij voerde de titel keizer van 22 juni 1815 tot gedwongen troonsafstand op 7 juli. De Franse Kamers besloten op 8 juli om Lodewijk XVIII opnieuw te benoemen tot koning van Frankrijk. In 1830 hoopte hij met steun van Klemens von Metternich alsnog keizer van Frankrijk te worden. Metternich gebruikte zijn aanwezigheid alleen om koning Lodewijk Filips ertoe te dwingen de Julirevolutie tot Frankrijk te beperken. Hij overleed in Schloss Schönbrunn te Wenen.

Restauratie[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Louis XVIII, the Desired.jpg Lodewijk XVIII
Louis
1815-1824 Bourbon Was een jongere zoon van Dauphin Lodewijk Ferdinand, en een jongere broer van koning Lodewijk XVI. Hij huwde Maria Josephine van Savoye, maar bleef kinderloos. Tijdens de Franse Revolutie vluchtte hij naar Westfalen, waar hij zich, na de dood van Lodewijk XVI uitriep tot Regent en na de dood van Lodewijk XVII, uitriep tot koning. Hij woonde onder andere in Duitsland, Italië, Letland en Polen. Tussen het Eerste Franse Keizerrijk en de Honderd Dagen was Lodewijk al korte tijd koning. Toen Napoleon terugkeerde van Elba moest hij opnieuw vluchten. Na de Slag bij Waterloo werd hij opnieuw benoemd tot koning van Frankrijk. Onder zijn regering bleef het relatief rustig, hij was geen absoluut monarch. Hij overleed in 1824.
Karel X-Koning der Fransen.jpg Karel X
Charles
1824-1830 Bourbon De laatste echte koning uit de hoofdlijn van de Franse Bourbons, sinds Hendrik IV. Hij was de jongste zoon van Dauphin Lodewijk Ferdinand en Dauphine Maria Josepha van Saksen, dochter van koning Augustus III van Polen. Tijdens de Franse Revolutie reisde Karel door Europa, en woonde hij onder andere in Engeland. Na de dood van zijn broer, Lodewijk XVIII, werd hij koning. Hij voerde een uiterst reactionaire politiek, en probeerde met een paar anti-liberale wetten het Ancien Régime te herstellen. Door de Ordonnanties van 26 juli kwam Frankrijk terecht in de Julirevolutie. Hij abdiceerde en benoemde zijn oudste zoon tot koning. Hij vluchtte naar Schotland en overleed uiteindelijk in Italië.
Louis antoine artois.jpg Lodewijk XIX
Louis
1830 Bourbon Was niet daadwerkelijk koning. Hij werd op 2 augustus door zijn vader, Karel X, tot koning benoemd. Maar hij deed dezelfde dag nog afstand van zijn rechten, en gaf de Franse troon door aan zijn neefje, Henri d'Artois, zoon van zijn broertje Karel Ferdinand. Hij huwde met prinses Marie Thérèse Charlotte van Frankrijk, oudste dochter van koning Lodewijk XVI en koningin Marie Antoinette. Hij stierf, kinderloos, te Gorizia (tegenwoordig een stad in Italië).
Comte-de-chambord.jpg Hendrik V
Henri d'Artois
1830 Bourbon Was koning van 2 augustus tot 9 augustus 1830. Hij was de enige zoon van prins Karel Ferdinand, hertog van Berry, jongste zoon van koning Karel X. Na de revolutie op Napoleon III in 1870 en het aftreden van president Adolphe Thiers in 1873 leek Henri weer koning te worden. Dit ging echter op het laatste moment niet door, omdat hij weigerde de Tricolore als vlag van Frankrijk te erkennen. Hij huwde met Maria Theresia van Oostenrijk-Este, dochter van hertog Frans IV van Modena, zij kregen geen kinderen.

Julimonarchie[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Louis-Philippe, roi des Français.jpg Lodewijk Filips de Burgerkoning
Louis-Philippe le Roi-Citoyen
1830-1848 Bourbon-Orléans Hij was een nakomeling van hertog Filips I van Orléans, en daarmee ook van koning Lodewijk XIII. Hij huwde met Marie Amélie, prinses der Beide Siciliën. Hij werd in 1830 door de Kamer van Afgevaardigden benoemd tot koning. Zijn regering begon goed (vandaar ook zijn bijnaam), maar hij deed in 1848 afstand van de troon en vluchtte naar Engeland.

Tweede Franse Keizerrijk[bewerken]

Naam Regeringsperiode Dynastie Opmerkingen
Napoleon III; keizer der Fransen.jpg Napoleon III
Napoléon
1852-1870 Bonaparte Keizer door staatsgreep. Hij huwde Eugénie de Montijo, en werd vader van Napoleon Eugène, de Prince Impérial. Evenals vele voorgangers moest ook Napoleon III afstand doen van de troon. Dit gebeurde na de vernederende overwinning van Pruisen tijdens de Frans-Duitse Oorlog. Hij vluchtte naar Engeland en stierf te Londen. Er was korte tijd sprake van een huwelijk tussen de Prince Impérial en de jongste dochter van koningin Victoria van het Verenigd Koninkrijk, prinses Beatrice.

Engelse aanspraken op de Franse troon 1337-1801[bewerken]

Alle Engelse koningen van Edward III tot George III noemden zich ook 'Koning van Frankrijk' en velen werden ook als zodanig gekroond. Ook in de heraldiek van het Britse koningshuis was in het wapenschild naast de drie Engelse leeuwen een kwartier ingeruimd voor de Franse lelie. Toen Philips VI de Franse leengoederen in Aquitanië verbeurd verklaarde, achtte de heer van Aquitanië, Edward III zich niet alleen ontslagen van zijn eed van trouw als leenman aan de Franse koning, maar omdat hij een kleinzoon was van Filips de Schone eiste hij de Franse troon voor zich op. De opbrengsten van de handel tussen Aquitanië en Engeland waren te belangrijk om door beide partijen genegeerd te worden. Het conflict dat volgt is de Honderdjarige Oorlog. Ook na 1453, het einde van de honderdjarige oorlog blijven Engelse koningen zich koning van Frankrijk noemen. Pas in 1801 liet George III zijn claim op de Franse troon vallen, toen het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Ierland werd gesticht.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Istvan Bejczý, Een kennismaking met de middeleeuwse wereld (2004) 54.