Koningin Elisabethwedstrijd
De Koningin Elisabethwedstrijd is een internationale muziekwedstrijd in België, opgericht in 1937 door de Belgische violist Eugène Ysaÿe die de wedstrijd (in 1951) vernoemde naar Elisabeth in Beieren, voluit: Elisabeth Gabriele Valérie Marie prinses van België, prinses von Wittelsbach, hertogin in Beieren (Possenhofen, 25 juli 1876 – Laken, 23 november 1965). Zij was als echtgenote van koning Albert I van België de derde koningin der Belgen. David Oistrach, Leonid Kogan, Philipp Hirschhorn, Jaime Laredo, Gidon Kremer, Yuzuko Horigome, Vadim Repin, Nikolaj Znaider, Baiba Skride en Sergej Chatsjatrjan waren violisten die in het verleden finaleplaatsen veroverden.
Inhoud |
[bewerken] Organisatie
De wedstrijd vindt plaats in Brussel en staat open voor jonge musici. Er is afwisselend een wedstrijd voor pianisten, violisten en zangers, die om de drie jaar wordt gehouden. Er is ook een wedstrijd voor componisten, die om de twee jaar wordt georganiseerd, net zoals de wedstrijd voor piano of viool. Het winnende werk fungeert dan als verplicht finalewerk voor de pianisten of violisten.
Deze wedstrijd geldt als een van de meer veeleisende muziekwedstrijden ter wereld. Men besteedt ook veel tijd en energie aan de nazorg. Ze bestaat uit een preselectie op basis van dvd, een eerste ronde, een halve finale (voor de 24 besten) en een finale (voor de twaalf finalisten, die allen de titel laureaat krijgen). Na de halve finales worden de finalisten van de piano- en vioolwedstrijd gedurende een week afgezonderd in de Muziekkapel Koningin Elisabeth te Waterloo, waar ze geen bezoek mogen ontvangen en geen contact met de buitenwereld mogen hebben. Tijdens deze afzondering dienen zij het speciaal voor deze wedstrijd gecomponeerd werk in te studeren. De vrij jonge deelnemers dienen daarenboven al over een uitgebreid repertoire te kunnen beschikken. De Koningin Elisabethwestrijd is zodoende één van de langstdurende muziekwedstrijden. De deelnemers dienen dan ook over een mentaal en fysiek uithoudingsvermogen te beschikken.
De finaleconcerten vinden plaats in de grote concertzaal van het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel en worden rechtstreeks uitgezonden door radio, televisie en internet; zij worden ook op CD uitgebracht. De voorronden vinden plaats in het Koninklijk Conservatorium van Brussel. De deelnemers worden beoordeeld door een internationale jury van gerenommeerde muzikale musici.
Koningin Fabiola is beschermvrouw van de wedstrijd. Jaarlijks wordt dan ook de koningin Fabiola-prijs uitgereikt voor de eerste laureaat. De wedstrijd en de laureaten genieten veel belangstelling van het Belgische hof. De juryleden worden elk jaar ontvangen op het Koninklijk Paleis voor een diner. Koningin Elisabeth onderhield persoonlijke contacten met de jury en de laureaten. De juryvoorzitters van het concours waren achtereenvolgens: Cuvelier (1951-1959), Léon Jongen (1960-1962), Marcel Poot (1963-1980), Eugène Traey (1981-1995) en Arie Van Lysebeth (vanaf 1996 tot op heden).
[bewerken] Geschiedenis
De Koningin Elisabethwedstrijd is de opvolger van de internationale muziekwedstrijd die in 1937 voor het eerst plaatsvond en vernoemd was naar Eugène Ysaÿe, die in 1931 was overleden en kapelmeester aan het hof van België was geweest. De eerste wedstrijd, de wedstrijd voor viool, had meteen grote internationale weerklank: de winnaar was de Sovjet-Russische violist David Oistrach.
In 1938 werd de wedstrijd georganiseerd voor pianisten; winnaar was de Russische pianist Emil Gilels. In 1939 werd er een wedstrijd voor dirigenten voorbereid, maar deze ging niet door vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
Na de Tweede Wereldoorlog, in 1950, werd de vereniging zonder winstoogmerk (VZW) "Internationale Muziekwedstrijd Koningin Elisabeth van België" opgericht, en de naam van de wedstrijd veranderde vanaf 1951 in Koningin Elisabethwedstrijd.
Eerst werd er achtereenvolgens een wedstrijd gehouden voor viool, voor piano en voor compositie, gevolgd door een jaar zonder wedstrijd. In 1975 werd de volgorde veranderd, om de volgende vioolwedstrijd te laten samenvallen met de honderdste verjaardag van de geboorte van Koningin Elisabeth, die zelf amateurvioliste was en eens lessen genoot bij Eugène Ysaÿe, met wie zij ook bevriend was.
De afzonderlijke wedstrijd voor componisten was niet erg succesvol; na de eerste wedstrijd, gewonnen door Michael Spisak, werd er herhaaldelijk aan de formule gesleuteld, maar ze verdween tenslotte tot 1991. Vanaf dat moment is er een tweejaarlijkse compositiewedstrijd voor een piano- of vioolconcert; de winnende inzending vormt een verplicht onderdeel van het finaleprogramma voor de finalisten, die dit werk pas in de week voorafgaand aan de finale mogen instuderen. Léon Jongen, Marcel Poot, Frederik Van Rossum, Piet Swerts en André Laporte zijn Belgische componisten die het verplicht werk in opdracht schreven.
De wedstrijd voor zang werd — op initiatief van Gerard Mortier — voor het eerst op het programma gezet in 1988. Zodoende kwamen de wedstrijden voor viool en piano wat verder uit elkaar te liggen om het niveau hoog te houden.
De Koningin Elisabethwedstrijd is lid van de Fédération mondiale des concours internationaux de musique (FMCIM).
In 2003 zorgde de pianist Dong-Hyek Lim voor ophef door de derde prijs te weigeren.
[bewerken] Het concours in de media
Vanaf de aanvang kon het concours op grote belangstelling rekenen van melomanen. Het werd al vlug rechtstreeks uitgezonden door de BRT en RTBF. Vanaf 1978 volgde de televisieuitzending van de gehele finaleweek voorzien van deskundige commentaar door Fred Brouwers en zijn studiogasten, die het publieke Vlaamse gezicht werd van dit concours (tot en met 2008). Vanaf 2009 becommentarieert hij de wedstrijd voor Klara. Vanaf 2009 zijn de uitzendingen te volgen via het internet en kan men reacties kwijt via blogs, Facebook en Twitter. Vanaf 2009 verzorgt Katelijne Boon de wedstrijd voor Canvas. Vrij vlug zijn de prestaties van de eerste laureaten verkrijgbaar op cd.
[bewerken] Winnaars
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
[bewerken] Overwinningen per land
[bewerken] Bekende deelnemers
Zoals voor alle klassiekemuziekwedstrijden, geldt ook voor de Koningin Elisabethwedstrijd dat winnen geen garantie is voor een grote muzikale carrière, en omgekeerd, dat men geen grote wedstrijden moet gewonnen hebben om een internationale carrière uit te bouwen. Enkele andere prijswinnaars die dit hebben bewezen zijn onder meer:
- Arturo Benedetti Michelangeli (7de prijs piano, 1938)
- Lazar Berman (5de prijs piano, 1956)
- Gidon Kremer (3de prijs viool, 1967)
- Mitsuko Uchida (10e prijs piano, 1968)
- Rudolf Werthen (7de prijs viool, 1971)
- Robert Groslot (6de prijs piano, 1978)
- Eliane Rodrigues (5de prijs piano, 1983)
- Rian de Waal (7de prijs piano, 1983)
[bewerken] Externe links
| Koningin Elisabethwedstrijd | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
