Koningin Elisabethwedstrijd
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De Koningin Elisabethwedstrijd is een internationale muziekwedstrijd in België, opgericht in 1937 door de Belgische vioolvirtuoos Eugène Ysaÿe die ze vernoemde naar Elisabeth in Beieren, Koningin der Belgen.
David Oistrach, Leonid Kogan, Jaime Laredo, Gidon Kremer, Yuzuko Horigome, Vadim Repin, Nikolaj Znaider, Baiba Skride en Sergey Khachatryan waren vioolvirtuozen die in het verleden finaleplaatsen veroverden.
Inhoud |
[bewerken] Organisatie
De wedstrijd vindt plaats in Brussel en staat open voor jonge musici. Er is afwisselend een wedstrijd voor pianisten, violisten en zangers, die om de drie jaar worden gehouden. Er is ook een wedstrijd voor componisten, die om de twee jaar wordt georganiseerd, net voor de wedstrijd voor piano of viool. Het winnende werk fungeert dan als verplicht finalewerk voor de pianisten of violisten.
Deze wedstrijd geldt als een van de meest veeleisende muziekwedstrijden ter wereld. Ze bestaat uit een preselectie op basis van dvd, een eerste ronde, een halve finale (voor de 24 besten) en een finale (voor de twaalf finalisten, die allen de titel laureaat krijgen). Na de halve finales worden de finalisten van de piano- en vioolwedstrijd gedurende een week afgezonderd in de Muziekkapel Koningin Elisabeth te Waterloo, waar ze geen bezoek mogen ontvangen en geen contact met de buitenwereld mogen hebben. Tijdens deze afzondering moeten zij het speciaal voor deze wedstrijd gecomponeerd werk instuderen.
De finaleconcerten vinden plaats in de grote concertzaal van het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, en worden rechtstreeks uitgezonden door radio, televisie en internet; zij worden ook op CD uitgebracht. De voorronden vinden plaats in het Koninklijk Conservatorium van Brussel. De deelnemers worden beoordeeld door een internationale jury van gerenommeerde muzikale personaliteiten.
Koningin Fabiola is beschermvrouw van de wedstrijd. Jaarlijks wordt dan ook de koningin Fabiola-prijs uitgereikt voor de eerste laureaat. De wedstrijd en de laureaten genieten veel belangstelling van het Belgische hof. De juryleden worden elk jaar ontvangen op het Koninklijk Paleis voor een diner. Koningin Elisabeth onderhield persoonlijke contacten met de jury en de laureaten. De juryvoorzitters van het concours waren achtereenvolgens: Cuvelier(1951-1959), Léon Jongen (1960-1962), Marcel Poot (1963-1980), Eugène Traey (1981-1995) en Arie Van Lysebeth (vanaf 1996 tot op heden).
[bewerken] Geschiedenis
De Koningin Elisabethwedstrijd is de opvolger van de internationale muziekwedstrijd die in 1937 voor het eerst plaatsvond en genoemd was naar Eugène Ysaÿe, die in 1931 was overleden en kapelmeester aan het hof van België was geweest. De eerste wedstrijd, voor viool, had meteen grote internationale weerklank: de winnaar was de Sovjet-Russische violist David Oistrach.
In 1938 was de wedstrijd voorbehouden voor pianisten; winnaar was de Russische pianist Emil Gilels. In 1939 was er wedstrijd voor dirigenten gepland, maar die ging niet door vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
Na de Tweede Wereldoorlog werd, in 1950, de VZW "Internationale Muziekwedstrijd Koningin Elisabeth van België" opgericht, en de naam van de wedstrijd veranderde vanaf 1951 in Koningin Elisabethwedstrijd.
Eerst werd er achtereenvolgens een wedstrijd gehouden voor viool, voor piano, en voor compositie, gevolgd door een jaar zonder wedstrijd. In 1975 werd de volgorde veranderd, om de volgende vioolwedstrijd te laten samenvallen met de honderdste verjaardag van de geboorte van Koningin Elisabeth, die zelf een violiste was.
De afzonderlijke wedstrijd voor componisten was niet erg succesvol; na de eerste wedstrijd, gewonnen door Michael Spisak, werd er herhaaldelijk aan de formule gesleuteld, maar ze verdween tenslotte tot 1991. Van dan af is er een tweejaarlijkse compositiewedstrijd voor een piano- of vioolconcerto; de winnende inzending vormt een verplicht onderdeel van het finaleprogramma voor de finalisten, die dit werk pas in de week voorafgaand aan de finale mogen instuderen. Léon Jongen, Marcel Poot, Frederik Van Rossum, Piet Swerts en André Laporte zijn Belgische componisten die het verplicht werk in opdracht schreven.
De wedstrijd voor zang werd — op initiatief van Gerard Mortier—voor het eerst op het programma gezet in 1988. Zodoende kwamen de wedstrijden voor viool en piano wat verder uit elkaar te liggen om het niveau hoog te houden.
De Koningin Elisabethwedstrijd is lid van de Fédération mondiale des concours internationaux de musique of de FMCIM.
In 2003 zorgde de pianist Dong-Hyek Lim voor ophef door de derde prijs te weigeren.
[bewerken] Het concours in de media
Van in de aanvang kon het concours op grote belangstelling rekenen van melomanen. Het werd al vlug rechtstreeks uitgezonden door de BRT en RTB. Vanaf 1978 volgde de televisieuitzending van de gehele finaleweek voorzien van deskundige commentaar door Fred Brouwers en zijn studiogasten, die zowat het Vlaamse gezicht werd van dit concours. Vanaf 2009 zijn de uitzendingen te volgen via het internet en kan men reacties kwijt via blogs, facebook en twitter.
Vrij vlug zijn de prestaties van de eerste laureaten verkrijgbaar op CD.
[bewerken] Overzicht concours vanaf 2005
[bewerken] Koningin Elisabethwedstrijd 2005 (voor viool)
 Zie Koningin Elisabethwedstrijd 2005 (voor viool) voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Koningin Elisabethwedstrijd 2007 (voor piano)
| Zie Koningin Elisabethwedstrijd 2007 (voor piano) voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Koningin Elisabethwedstrijd 2009 (voor viool)
| Zie Koningin Elisabethwedstrijd 2009 (voor viool) voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Koningin Elisabethwedstrijd 2010 (voor piano)
| Zie Koningin Elisabethwedstrijd 2010 (voor piano) voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Winnaars
Eerste-prijswinnaars van de Koningin Elisabethwedstrijd (voorheen Eugène Ysaÿe-wedstrijd):
Zoals voor alle klassieke-muziekwedstrijden, geldt ook voor de Koningin Elisabethwedstrijd dat winnen geen garantie is voor een grote muzikale carrière, en omgekeerd, dat men geen grote wedstrijden moet gewonnen hebben om een internationale carrière uit te bouwen. Enkele andere prijswinnaars die dit hebben bewezen zijn onder meer:
- Arturo Benedetti Michelangeli (7de prijs piano, 1938)
- Lazar Berman (5de prijs piano, 1956)
- Gidon Kremer (3de prijs viool, 1967)
- Mitsuko Uchida (10e prijs piano, 1968)
- Rudolf Werthen (7de prijs viool, 1971)
- Robert Groslot (6de prijs piano, 1978)
- Eliane Rodrigues (5de prijs piano, 1983)
- Rian de Waal (7de prijs piano, 1983)
