Koninklijke Nederlandse Munt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koninklijke Nederlandse Munt
Het pand van de Koninklijke Nederlandse Munt in Utrecht (circa 1910), bekend als "De Munt"
Het pand van de Koninklijke Nederlandse Munt in Utrecht (circa 1910), bekend als "De Munt"
Oprichting 1807
Oprichter(s) Nederlandse overheid
Eigenaar Ministerie van Financiën
Hoofdkantoor Leidseweg 90
Utrecht
Industrie Muntproductie
Website Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Economie
Het pand van de Nederlandse Munt vanaf de overzijde van het Merwedekanaal.
Het rechter teken is sinds 1815 het muntteken van het munthuis van Utrecht. Sinds 1830 (met een onderbreking in 1941-1945) staat dit teken op alle Nederlandse munten.

De Koninklijke Nederlandse Munt, gevestigd te Utrecht, is in Nederland, sinds 1807, de enige instantie die muntgeld mag slaan en doen uitgeven. Op 17 september 1806 is, onder het bestuur van koning Lodewijk Napoleon, bij koninklijk decreet no. 18, besloten het slaan en doen uitgeven van Nederlandse munten landelijk te laten plaatsvinden, door deze activiteiten door één onderneming te laten uitvoeren.

Geschiedenis[bewerken]

Utrecht verkreeg het muntrecht in 936 van koning Otto I, waarna een munthuis werd gevestigd binnen de burcht Trecht. Vanaf het verkrijgen van het muntrecht wordt eeuwenlang uitsluitend zilver gebruikt met pas in de 14e eeuw de komst van gouden munten. Na 1528 kwam het muntrecht in handen van keizer Karel V. In 1567 kwam er weer een munthuis in Utrecht dat gaandeweg diverse locaties kende, waaronder een werfkelder aan de Oudegracht. Ook de naam Muntstraat herinnert nog aan een oude locatie waar het munthuis was gevestigd.

In de Middeleeuwen bezaten vele grote handelssteden hun eigen munthuis. Omdat dit tot administratieve rompslomp leidde, doordat er binnen de Nederlanden diverse soorten valuta bestonden, werd in 1806 besloten het uitgeven van muntgeld landelijk te concentreren. Aanvankelijk zou het Nederlandse Munthuis in Amsterdam worden gevestigd. Echter door het ontbreken van de benodigde financiële middelen is het nooit tot een vestiging in Amsterdam gekomen. Het munthuis van Utrecht was destijds het best uitgerust van alle munthuizen in de Nederlanden, en werd daarom aangewezen als vestigingsplaats van het Nederlandse munthuis.

Na de totstandkoming van het Koninkrijk der Nederlanden, in 1814, werd het bedrijf omgedoopt in 's Rijks Munt. Pas in 1902 kwam het bedrijf onder direct toezicht van het ministerie van Financiën te staan, en in 1912 werd het bedrijf officieel een staatsbedrijf. Was tot circa 1910 het munthuis gevestigd aan de Oudegracht ter hoogte van de Neude, rond die tijd ontwierp rijksbouwmeester C.H. Peters een nieuw gebouw aan de Leidseweg. Dit neorenaissance bouwwerk is een rijksmonument en is onder meer in de gevels voorzien van symbolieken met betrekking tot het geld. Het Merwedekanaal en de Leidse Rijn vormden logistiek als naastgelegen vaarwegen een belangrijke rol in de keuze voor deze nieuwe locatie.

Sinds 15 juni 1994 is het bedrijf verzelfstandigd, hierbij werd de staat de enige aandeelhouder. Sindsdien heet het bedrijf de Nederlandse Munt nv (en sinds 15 oktober 1999 de Koninklijke Nederlandse Munt) en legt het zich mede toe op de commerciële aspecten van de numismatiek c.q. munthandel. De organisatie van de jaarlijkse Dag van de Munt maakt onderdeel uit van deze commerciëlere koers.

Verbouwing[bewerken]

Tussen medio 2005 en begin 2007 heeft een renovatie in het pand plaatsgevonden, hierdoor werd het mogelijk om het museum en de muntproductie in één gebouw plaats te laten hebben. Het interieur is teruggebracht naar de stijl uit de periode van de bouw. Van Hoogevest Architecten ontwikkelde de plannen voor de renovatie. De inrichting van het nieuwe museum werd ontworpen door D/Dock Design & Development.

Herdenkingsmunten[bewerken]

Naast de reguliere euromunten kunnen landen ook herdenkingsmunten uitgeven. Deze hebben een afwijkende nominale waarde - bijvoorbeeld 5 of 10 euro - en zijn alleen wettig betaalmiddel in het land van uitgifte. Herdenkingsmunten worden vaak in speciale verzamelaarskwaliteiten geslagen, zoals brilliant, uncirculated of proof. Het materiaal is dan vaak zilver of goud. De herdenkingsmunten hebben thema's die te maken hebben met cultuur, historie, wetenschap, koningshuis of actualiteiten van het betreffende land. De Koninklijke Nederlandse Munt ontwikkeld en produceert deze speciale herdenkingsmunten voor Nederland. Bijvoorbeeld op 12 april 2011 werd de herdenkingsmunt 'Nederland en de Schilderkunst' uitgebracht. Op 22 juni 2011 werd het Muntgebouw Vijfje geslagen door koningin Beatrix ter ere van de opening van het muntgebouw, 100 jaar geleden, door koningin Wilhelmina.

Geldmuseum[bewerken]

Sinds de omvangrijke hermuntingen in het midden van de 19e eeuw wordt bij de Munt een ‘munt- en medaillekabinet’ in stand gehouden. Van ca 1980 tot 2004 was in het gebouw van de Nederlandse Munt Het Nederlands Muntmuseum gevestigd.
In 2004 zijn het Rijksmuseum Het Koninklijk Penningkabinet, Het Nederlands Muntmuseum en de numismatische sectie van De Nederlandsche Bank gefuseerd tot het Geldmuseum, wederom gevestigd in het gebouw van de Nederlandse Munt. Eind oktober 2013 sloot dit museum haar deuren vanwege de stopzetting van de subsidie door het Rijk.

Buitenlandse munten[bewerken]

De Koninklijke Nederlandse Munt slaat niet alleen de Nederlandse euromunten. Het bedrijf slaat ook voor enkele andere landen munten, bijvoorbeeld voor Suriname, Aruba, Letland en (incidenteel) Luxemburg, Slovenië en Malta. Vroeger sloeg men ook voor Nederlands-Indië. Ten tijde van de Nederlandse Antillen sloeg de KNM ook voor dat land munten.

Oplagecijfer[bewerken]

De oplagecijfers van de Koninklijke Nederlandse Munt over geheel 2004. In deze cijfers zijn ook de munten opgenomen die het bedrijf heeft geslagen voor Luxemburg.

Productie van euromunten (afgerond in miljoenen stuks)

0,01 113,9
0,02 115,7
0,05 0,4
0,10 0,4
0,20 20,5
0,50 0,3
1,00 0,3
2,00 0,3
5,00 1,3
10,00 1,1
totaal 254,2

Postzegeldrukkerij[bewerken]

Op het binnenterrein van 's Rijks Munt aan de Neude was van 1851 tot 1866 een apart gebouw in gebruik als postzegeldrukkerij. Hier is de eerste emissie gedrukt. Uit oude magazijnen van deze drukkerij werden in 1894 oude drukplaten van de eerste emissie opgeruimd. Joh. A. Moesman kreeg een versleten plaat IV van de 10 cent in handen er maakte daarmee in 1895 herdrukken.

Koninklijk bezoek[bewerken]

Op 28 april 2005 was koningin Beatrix bij de Koninklijke Nederlandse Munt op bezoek om ter gelegenheid van haar zilveren jubileum als Koningin der Nederlanden een speciale zilveren herdenkingsmunt te slaan, de Jubileummunt Beatrix.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]