Konstantin Stanislavski

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Konstantin Stanislavski

Konstantin Sergejevitsj Stanislavski (Russisch: Константин Сергеевич Станиславский) (Moskou, 17 januari [O.S. 5 januari] 1863 – aldaar, 7 augustus 1938) was een Russisch acteur, regisseur en theatertheoreticus.

De beginjaren[bewerken]

Stanislavski werd als Konstantin Sergejevitsj Aleksejev (Russisch: Константи́н Серге́евич Алексе́ев) geboren in 1863. Het gezin was welgesteld en bezat een grote liefde voor de kunsten. De familie beschikte over een eigen privétheater thuis en daar zette Stanislavski zijn eerste voetstappen op de bühne. Op 19-jarige leeftijd richtte hij mee de Maatschappij voor Kunst en Literatuur op, een klein theatergezelschap. Om de naam van de familie niet te schaden, had hij eerder de artiestennaam Stanislavski aangenomen (genoemd naar een ballerina).

Stanislavski en het realisme[bewerken]

Stanislavski vond zijn inspiratie niet bij zijn Russische tijdgenoten, maar wel bij de oudere generatie van het Russisch realisme, zoals Gogol. Volgens Stanislavski had het theater een morele opdracht: theater moest het publiek beschaven en opvoeden. Hij moest echter niets weten van het naturalisme: dat was een ongenuanceerde, oppervlakkige weergave van de realiteit. Het ging hem om de historische en sociale essentie van de gebeurtenissen en de personages.

Het Moskous Kunsttheater[bewerken]

Stanislavski, c. 1901

In 1897 ontmoette Stanislavski de succesvolle auteur Vladimir Nemirovitsj-Dansjenko en zo werd de basis voor het Moskouse Kunsttheater gelegd. Ze brachten stukken van Tsjechov, waaronder "De kersentuin". Ook Vsevolod Meyerhold, die later een bekend regisseur zou worden, debuteerde hier als acteur. Tijdens deze periode ging Stanislavski als acteur door een crisis: hij wist niet wat het precies was dat hem zo succesvol maakte. Hij ging op zoek naar een nieuwe manier van acteren die de vrijheid van acteurs niet zou beknotten en schreef zijn bevindingen neer in "My life in art" en "An actor prepares".

Het Systeem[bewerken]

Toen hij Meyerhold tijdens repetities bezig zag en bemerkte hoe hij de jonge acteurs met ijzeren hand regisseerde, kwam Stanislavski tot het besef dat een acteur zich zo niet ten volle kan ontplooien. De acteur moest proberen om tijdens het spelen tot echte emotie te worden gebracht in plaats van de emoties puur te imiteren. Hiervoor vond hij een systeem uit:

  • de 'magic if': de acteur moet handelen alsof het echt is
  • het 'emotioneel geheugen': de acteur moet putten uit de vaak diep verborgen herinneringen uit het gevoelsleven.

Method Acting[bewerken]

In de Verenigde Staten werd Stanislavski's woord als bijbel beschouwd en zo ontstonden er misverstanden die zouden leiden tot de method acting. Vaak overschatten de acteurs hun eigen rol en belang en beschouwden ze zichzelf belangrijker dan de tekst of auteur.

Zie ook[bewerken]