Koper(I)chloride

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koper(I)chloride
Structuurformule en molecuulmodel
Kristalstructuur van koper(I)chloride
Kristalstructuur van koper(I)chloride
Koper(I)chloride-kristallen
Koper(I)chloride-kristallen
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
CuCl
IUPAC-naam koper(I)chloride
Andere namen kopermonochloride
Molmassa 98,99 g/mol
SMILES
Cl[Cu]
InChI
1/ClH.Cu/h1H;/q;+1/p-1/fCl.Cu/h1h;/q-1;m
CAS-nummer 7758-89-6
EG-nummer 231-842-9
PubChem 62652
Beschrijving Wit tot lichtgroen poeder
Vergelijkbaar met koper(I)bromide, koper(I)jodide, koper(II)chloride
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk Milieugevaarlijk
Waarschuwing
H-zinnen H302 - H410
EUH-zinnen geen
P-zinnen P273 - P501
EG-Index-nummer 029-001-00-4
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vaste stof
Dichtheid 4,14 g/cm³
Smeltpunt 426 °C
Kookpunt (ontleedt) 1490 °C
Oplosbaarheid in water 0,62 g/L
Goed oplosbaar in di-ethylether, pyridine, acetonitril
Slecht oplosbaar in water
Onoplosbaar in ethanol, aceton
Geometrie en kristalstructuur
Kristalstructuur kubisch
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Koper(I)chloride is een koperzout van waterstofchloride, met als brutoformule CuCl. De stof komt in zuivere toestand voor als een witte kristallijne vaste stof, die slecht oplosbaar is in water. Door oxidatie van koper(I) tot koper(II) onder invloed van luchtzuurstof worden de witte kristallen na verloop van tijd geelgroen.

Koper(I)chloride komt in de natuur voor als het mineraal nantokiet.

Synthese[bewerken]

Koper(I)chloride wordt gevormd wanneer koper in een waterstofchloride-oplossing geplaatst wordt. Op het koperoppervlak ontstaat een witgroene aanslag van koper(I)chloride.

Daarnaast wordt het bereid door reductie van koper(II)chloride met natriumsulfiet:

\mathrm{2\ CuCl_2\ +\ Na_2SO_3\ +\ H_2O\ \longrightarrow\ 2\ CuCl\ +\ Na_2SO_4\ +\ 2\ HCl}

Op industriële schaal wordt het bereid door reactie van koper met chloorgas:

\mathrm{2\ Cu\ +\ Cl_2\ \longrightarrow\ 2\ CuCl}

Eigenschappen[bewerken]

Koper(I)chloride is een Lewis-zuur en wordt volgens het HSAB-principe geclassificeerd als zacht. Zo is het in staat om te complexeren met amines en fosfines, zoals trifenylfosfine:

\mathrm{4\ CuCl\ +\ 4\ P(C_6H_5)_3\ \longrightarrow\ [CuClP(C_6H_5)_3]_4}

Het lost zeer moeilijk op in water, maar wanneer geschikte donoren (zoals halogeniden) aanwezig zijn, verhoogt de oplosbaarheid sterk. Zo lost koper(I)chloride wel goed op in een geconcentreerde oplossing van natriumchloride. Aanwezigheid van cyanide, ammoniak of thiosulfaat zorgt eveneens voor een verhoogde oplosbaarheid. Complexen met dienen, zoals 1,5-cyclo-octadieen, zijn uitermate stabiel.

Koper(I)chloride kan als oplossing in ammoniak koolstofmonoxide absorberen, door vorming van een complex:

\mathrm{CuCl\ +\ CO\ +\ 2\ H_2O\ \longrightarrow\ [CuCl(H_2O)_2]}

Ethyn ondergaat een vergelijkbare absorptiereactie.

Toepassingen[bewerken]

Koper(I)chloride worden onder andere gebruikt als katalysator in talrijke organische reacties, zoals de Sandmeyer-reactie. Het reageert met methyllithium tot het overeenkomstig Gilmanreagens. Daarnaast is koper(I)chloride een katalysator bij de atoomtransfer radicalaire polymerisatie (ATRP).

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]