Kruiswoordpuzzel
Een kruiswoordpuzzel (ook: kruiswoordraadsel of kortweg kruiswoord) is een puzzel, populair in kranten en tijdschriften. Door in een patroon van vakjes de letters van woorden in te vullen is de puzzel op te lossen. De antwoorden kunnen worden gegeven aan de hand van omschrijvingen. De omschrijvingen zijn genummerd, en in het diagram moet bij het bijbehorende nummer het antwoord worden ingevuld.
De woorden kunnen zowel horizontaal als verticaal worden ingevuld. De vakjes voor en na het woord zijn zwart gemaakt, zodat bekend is hoe lang het woord is. De zwarte vakjes vormen meestal een symmetrisch patroon, hoewel dit niet noodzakelijk is. Belangrijk is wel dat de witte vakjes één aaneengesloten gebied vormen en er geen geïsoleerde "eilanden" in het rooster staan.
De bedenker van de kruiswoordpuzzel is de Engelsman Arthur Wynne in 1913 en de eerste werd geplaatst in de krant New York World, waarvan hij redacteur was. Op dit moment worden de kruiswoordraadsels veel gebruikt in de puzzelboeken van Sanders.
[bewerken] Varianten
Er zijn verschillende varianten op de kruiswoordpuzzel:
- Een cryptogram is een kruiswoordpuzzel waarbij de oplossingen aan de hand van cryptische omschrijvingen moet worden gevonden.
- Een Zweedse puzzel werkt hetzelfde als een kruiswoordpuzzel, maar de omschrijvingen staan in het diagram (op de plaats van de normaal gesproken zwarte vakjes), met een pijltje naar waar het woord moet worden ingevuld.
- Bij een doorloper staan er geen zwarte vakjes in het diagram, en moeten de woorden in een regel of kolom achter elkaar ingevuld worden. De omschrijvingen van de woorden zijn ook per regel of kolom gegeven, zonder aan te geven hoe lang de woorden zijn. Soms is zelfs de regel of kolom niet aangegeven, dit wordt een geheel doorlopende doorloper genoemd.
Het populaire bordspel Scrabble is gebaseerd op het principe van "kruisende woorden".
[bewerken] Constructie
De kruiswoordraadsels die heden ten dage op de markt komen, worden vooral gemaakt met behulp van volautomatische computerprogramma's. Bij Denksport bijvoorbeeld worden de meeste boekjes met één druk op de knop gemaakt. De puzzels die uit het systeem komen, zijn meteen drukklaar. De moeilijkheidsgraad van de meeste puzzelbladen zijn aangegeven met sterren. Die staan vooraan, op de kaft. Nul sterren zijn de gemakkelijkste en zeven (of acht) sterren zijn de moeilijkste. Dat geldt voor alle soorten puzzels: gewone kruiswoordraadsels, doorlopers, sudoku's, cijferraadsels, ... enz.
Bij de constructie van een kruiswoordpuzzel dient men woorden in een diagram in te vullen zodanig dat er rekening gehouden wordt met de zwarte vakjes en de beschikbaarheid van bestaande woorden. Dit is een NP-volledig probleem.
[bewerken] Uitgevers
De puzzels die in Nederland en Vlaanderen op de markt komen, zijn doorgaans van de hand van een van de grote marktpartijen (Sanders, Quizted en JFS uit Nederland en De Puzzelaar uit Vlaanderen). Individuele puzzelmakers zijn zeldzaam geworden. In Nederland is Jelmer Steenhuis en in Vlaanderen Freddy Roegiest een begrip. De eerste is hofleverancier van NRC Handelsblad, de laatste van o.a. Knack.
 |
Zoek kruiswoordpuzzel op in het WikiWoordenboek. |
 |
Zie de categorie Crossword van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
