Kruiswoordpuzzel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Beluister

(info)
Japanse kruiswoordpuzzel
Britse kruiswoordpuzzel
Amerikaanse kruiswoordpuzzel

Een kruiswoordpuzzel (ook: kruiswoordraadsel of kortweg kruiswoord) is een puzzel, populair in kranten en tijdschriften.

Door in een patroon van vakjes de letters van woorden in te vullen, is de puzzel op te lossen. De antwoorden kunnen worden gegeven aan de hand van omschrijvingen. De omschrijvingen zijn genummerd, en in het diagram moet bij het bijbehorende nummer het antwoord worden ingevuld.

Hebreeuwse kruiswoordpuzzel
Een bordspel gebaseerd op de kruiswoordpuzzel
Een Italiaanse kruiswoordpuzzel

De woorden kunnen zowel horizontaal als verticaal worden ingevuld. De vakjes voor en na het woord zijn zwart gemaakt, zodat bekend is hoe lang het woord is. De zwarte vakjes vormen meestal een symmetrisch patroon, hoewel dit niet noodzakelijk is. Belangrijk is wel dat de witte vakjes één aaneengesloten gebied vormen en er geen geïsoleerde "eilanden" in het rooster staan.

De eerste kruiswoordpuzzel die algemeen als zodanig wordt beschouwd was van de hand van de uit het Britse Liverpool afkomstige Arthur Wynne. Van zijn hand verscheen op 21 december 1913 de eerste kruiswoordpuzzel in de krant New York World, waarvan hij redacteur was. Reeds in 1890 verscheen in het Italiaanse maandblad Il Secolo Illustrato della Domenica een 4*4-diagram getiteld "Per passare il tempo" ("om de tijd te doden").

Varianten[bewerken]

Er zijn verschillende varianten op de kruiswoordpuzzel:

  • Een cryptogram is een kruiswoordpuzzel waarbij de oplossingen aan de hand van cryptische omschrijvingen moet worden gevonden.
  • Een Zweedse puzzel werkt hetzelfde als een kruiswoordpuzzel, maar de omschrijvingen staan in het diagram (op de plaats van de normaal gesproken zwarte vakjes), met een pijltje naar waar het woord moet worden ingevuld.
  • Bij een doorloper staan er geen zwarte vakjes in het diagram, en moeten de woorden in een regel of kolom achter elkaar ingevuld worden. De omschrijvingen van de woorden zijn ook per regel of kolom gegeven, zonder aan te geven hoe lang de woorden zijn. Soms is zelfs de regel of kolom niet aangegeven, dit wordt een geheel doorlopende doorloper genoemd.

Het populaire bordspel Scrabble is gebaseerd op het principe van "kruisende woorden".

Constructie[bewerken]

De kruiswoordraadsels die heden ten dage op de markt komen, worden vooral gemaakt met behulp van volautomatische computerprogramma's. De meeste boekjes met één druk op de knop gemaakt. De puzzels die uit het systeem komen, zijn meteen drukklaar. De moeilijkheidsgraad van de meeste puzzelbladen zijn aangegeven met sterren of stippen. Die staan vooraan, op de kaft. Nul sterren of stippen zijn de gemakkelijkste en zeven (of acht) sterren zijn de moeilijkste.

Bij de constructie van een kruiswoordpuzzel dient men woorden in een diagram in te vullen zodanig dat er rekening gehouden wordt met de zwarte vakjes en de beschikbaarheid van bestaande woorden. Dit is een NP-volledig probleem.

Uitgevers[bewerken]

De puzzels die in Nederland en Vlaanderen op de markt komen, zijn doorgaans van de hand van een van de grote marktpartijen (Sanders, Denksport, Quizted en JFS uit Nederland en De Puzzelaar uit Vlaanderen). Individuele puzzelmakers zijn zeldzaam geworden.

Icoontje WikiWoordenboek Zoek kruiswoordpuzzel op in het WikiWoordenboek.