Kunststofarchipel
De kunststofarchipel, ook wel onder meer de plastic soep of drijvende vuilnisbelt genoemd, is een gebied in het noorden van de Grote- of Stille Oceaan waar enorme hoeveelheden plastic en ander afval bijeen drijven.
Het afval verzamelt zich juist op deze plek (coördinaten 135° tot 155°W en 35° tot 42°N) doordat de grote ringvormige zeestroom van de Stille Oceaan, de North Pacific Gyre, het afval naar zich toetrekt.
Wat de exacte afmeting van de plastic soep is, is niet bekend. Naar schatting gaat het om een gebied ter grootte van 34 keer Nederland.
Inhoud |
Definitie [bewerken]
Het bestaan van de kunststofarchipel werd reeds voorspeld in 1988 in een paper gepubliceerd door de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) van de Verenigde Staten. Deze voorspelling was gebaseerd op experimenten gedaan door onderzoekers in Alaska tussen 1985 en 1988, waarbij de hoeveelheid drijvend plastic in zee werd gemeten.[1] Bij dit onderzoek bleek de concentratie van zeeafval extra hoog te zijn in gebieden waar zeestromingen elkaar kruisten. Gebaseerd op bevindingen in de Japanse Zee berekenden de onderzoekers dat soortgelijke situaties in de Grote Oceaan tot de formatie van enorme hoeveelheden afval konden leiden. Met name in de Noord Pacifische gyre.
Het bestaan van de archipel bereikte een groter publiek en kreeg meer aandacht van de wetenschap nadat er over geschreven was in verschillende artikelen door zeekapitein, oceanograaf en oprichter van de Algalita Marine Research Foundation, Charles Moore, uit Californië. Moore had zelf enorme hoeveelheden zeeafval gezien toen hij met zijn schip langs de gyre voer. Hij waarschuwde collega-oceanograaf Curtis Ebbesmeyer over dit fenomeen.
Sinds 2000 is de kunststofarchipel het onderwerp geweest van verschillende wetenschappelijke studies. Ook wordt het gebied vaak in de media genoemd als een voorbeeld van zeevervuiling.[2]
Formatie [bewerken]
Net als andere gebieden met grote concentraties zeeafval, is de kunststofarchipel in de afgelopen jaren ontstaan door steeds verder toenemende hoeveelheden zeevervuiling. Afval dat in zee drijft, wordt door zeestromingen meegevoerd en blijft vaak achter op een plek waar deze convergeren.
De archipel beslaat een groot en relatief stabiel gebied in het noorden van de Grote Oceaan. De ringstroom hier trekt afval aan van zowel de kust van Noord-Amerika als van Japan.
De grootte van de archipel is onbekend, maar wordt geschat op 700.000 km2 tot meer dan 15 miljoen km2, (0.41% tot 8.1% van het oppervlak van de Grote Oceaan). Het gebied kan mogelijk meer dan 100 miljoen ton aan afval bevatten.[3] Er zijn ook suggesties dat de archipel in feite uit twee losse gebieden bestaat die met elkaar zijn verbonden. Deze worden ook wel de Westelijke vuilnisbelt en Oostelijke vuilnisbelt (Engels: garbage patch) genoemd. [4]
Charles Moore schatte dat 80 % van het afval in de kunststofarchipel afkomstig is van het vasteland, en 20 % van schepen.[5] Volgens hem duurt het gemiddeld zo'n vijf jaar voordat afval van de kust van Azië of Amerika de archipel bereikt.[5]
Fotodegradatie [bewerken]
De kunststofarchipel bevat een van de hoogste concentraties van plasticdeeltjes in water ter wereld. Als gevolg daarvan is het een van de plekken waar veel onderzoek wordt gedaan naar de effecten van fotodegradatie van plastic.[6] In tegenstelling tot afval dat verdwijnt door biodegradatie, blijft afval dat door fotodegradatie verdwijnt altijd bestaan uit polymeren, zelfs wanneer het wordt afgebroken tot moleculair niveau. Door het zout zeewater en ultraviolet licht valt het plastic uiteen in heel fijne snippertjes, die in een voedselketen kunnen worden opgenomen.
Dichtheid [bewerken]
Ondanks de omvang van de archipel en de hoeveelheid afval die zich er zou bevinden, kan de archipel niet worden gekarakteriseerd als een continu zichtbaar veld. Door de afbraak van het afval is de hoeveelheid plasticdeeltjes in het gebied vaak te klein om te zien. In plaats daarvan wordt de omvang van de plasticvervuiling in het gebied vaak vastgesteld door monsters te nemen en die te onderzoeken. In 2001 leidde een studie tot de conclusie dat in bepaalde gebieden van de archipel de concentratie plastic ongeveer driehonderd duizend kunststoffragmenten per vierkante mijl is.[7] Dit komt neer op 5.1 milligram plastic per vierkante meter.
Effect op het leven [bewerken]
De drijvende plasticdeeltjes lijken sterk op zoöplankton, waardoor ze vaak worden opgegeten door kwallen of vissen die op grotere dieptes leven en 's nachts aan de oppervlakte voedsel zoeken. Op die manier komen ze in de voedselketen terecht. In monsters genomen in 2001 bleek de concentratie plasticdeeltjes in de archipel groter te zijn dan de concentratie zoöplankton. Veel plasticdeeltjes komen via de voedselketen terecht in de magen van vogels en dieren,[8] waaronder zeeschildpadden, en de zwartvoetalbatros.[9] De gevolgen hiervan verschillen van vergiftiging tot verstoring van de hormoonhuishouding bij deze dieren. Een studie uit 2011 uitgevoerd door het Scripps instituut voor Oceanografie in de Verenigde Staten[10] heeft vastgesteld dat ook veel plastic microdeeltjes in de magen van vissen voorkomen die zich op grotere dieptes van de Stille Oceaan ophouden. Men schat dat deze mesopelagische vissen jaarlijks 12 tot 24 duizend ton plastic afval inslikken.
Elders op de wereld [bewerken]
Zoals de kaart laat zien zijn er meer gebieden in de oceanen waar zeestromen convergeren. In 2009, tijdens de reis ter herdenking van Charles Darwins reis met de Beagle, werd een dergelijk gebied in de Indische Oceaan in kaart gebracht. Marcus Eriksen van 5 Gyres heeft inmiddels bevestigd dat alle vijf subtropische gyres hoge concentraties plastics bevatten[11].
Schoonmaak [bewerken]
Bij TEDxDelft2012 presenteerde Delftse luchtvaart- en ruimtevaarttechniekstudent Boyan Slat een concept om op grote schaal plastic te verwijderen van de vijf gyres.[12][13] Met The Ocean Cleanup stelt hij een grootschalige schoonmaakoperatie voor, waarbij oppervlaktestromingen gebruikt zouden worden om het plastic via drijvende armen naar verzamelplatforms te laten drijven. Zo zouden de exploitatiekosten vrijwel nul zijn, en zou de operatie zo efficiënt zijn dat het mogelijk zelfs winstgevend zou zijn. Volgens Boyan Slat’s berekeningen zou één gyre binnen 5 jaar opgeruimd kunnen worden, en zou in 7,25 miljoen ton plastic uit de vijf gyres verzameld kunnen worden.[14] Wel stelt hij als kanttekening dat een schoonmaakoperatie slechts het halve werk zou zijn, en het gepaard zou moeten gaan met ‘ingrijpende preventiemaatregelen op het gebied van plasticvervuiling om succesvol te zijn’.[14][15]
The Ocean Cleanup is niet het eerste voorstel om plastic uit de gyres te verwijderen. Zo hebben Boskalis en Van Gansewinkel als vervolg op de Beagleexpeditie in 2009 onderzoek ernaar gedaan, maar kwamen tot de conclusie dat het opruimen toen 'nog niet financieel en ecologisch haalbaar was'[16].
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
- PlasticSoupFoundation
- The trash vortex — Greenpeace
- Navigating the Pacific's 'Garbage Patch' — National Public Radio
- New 'battle of Midway' over plastic — BBC News
- Marine Research, Education and Restoration — Algalita Marine Research Foundation
- Humans Have Finally Ruined the Ocean — Vice Magazine
- Diary from the middle of nowhere — BBC News
- Trashed: Across the Pacific Ocean, Plastics, Plastics, Everywhere — Natural History
- Images & video from the North Pacific gyre — WordPress.com
- The plastic killing fields — The Sydney Morning Herald.
