Kurt Atterberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kurt Atterberg
Kurt Atterberg
Kurt Atterberg
Volledige naam Kurt Magnus Atterberg
Geboren 12 december 1887
Overleden 15 februari 1974
Land Vlag van Zweden Zweden
Stijl romantisch
Nevenberoep dirigent, muziekcriticus
Instrument piano
Leraren Andreas Hallen
Belangrijkste werken negen symfonieën, concerten, ouvertures, suites, Älven – från fjällen till havet, Een Värmlandse rapsodie, Aladin,
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek

Kurt Magnus Atterberg (Göteborg, Zweden, 12 december 1887 - Stockholm, 15 februari 1974) was een Zweeds componist, dirigent en muziekcriticus.

Levensloop[bewerken]

In Göteborg kreeg Atterberg celloles. Hij volgde een uitgebreide opleiding aan de Kungliga Tekniska högskolan (Koninklijk Instituut voor Technologie) in Stockholm en studeerde in 1912 af als ingenieur. Vervolgens kreeg hij in 1912 een baan bij het Patent- och registreringsverket (Koninklijk Zweeds Octrooibureau), werd in 1936 afdelingschef en werkte er tot zijn 81e jaar in 1968.

Hij studeerde van 1910 tot 1911 aan de Kungliga Musikhögskolan te Stockholm in de compositie- en instrumentatieklas van Andreas Hallen. Als componist was hij vooral autodidact. Van 1916 tot 1922 was hij dirigent aan het Kungliga Dramatiska Teatern (Koninklijk Dramatheater) in Stockholm. Hij behoorde tot de oprichters van de Föreningen svenska tonsättare (Zweedse Vereniging van Componisten) en was daarvan van 1924 tot 1943 voorzitter en bestuurder. In 1947 werd hij erevoorzitter. Verder was hij van 1940 tot 1953 secretaris van de Kungliga Musikaliska Akademien (Koninklijke Zweedse Muziek-Academie) en bestuurslid van de Zweedse zustervereniging van de Buma/Stemra van 1924 tot 1943. Van 1919 tot 1957 was hij ook muziekcriticus voor het dagblad Stockholmstidningen. Omdat hij zich sterk inzette voor vriendschapsbanden met nazi-Duitsland, was hij in de Tweede Wereldoorlog omstreden.

Toen in 1928 de honderdste sterfdag van Schubert werd gevierd, schreef de platenmaatschappij Columbia een wedstrijd uit voor het schrijven van een symfonie 'in de geest van" de Onvoltooide symfonie van Schubert. Atterberg zond zijn Zesde symfonie in, won de eerste prijs en ontving daarvoor het bedrag van $10,000. De symfonie draagt sindsdien de bijnaam Dollar-symfonie en werd opgenomen door de wereldberoemde dirigenten Sir Thomas Beecham and Arturo Toscanini.

In Atterbegs compositorisch werk valt vooral het romantische element op. Zijn opera's zijn vrijwel van het podium verdwenen, maar zijn symfonieën worden regelmatig uitgevoerd.

Composities[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

Symfonieën
Concerten
Ouvertures
  • 1910 (Concert-)Ouverture in a-kl.t., voor orkest, opus 4
  • 1940 Konsertuvertyr i populär stil, voor orkest, opus 41
Suites
Andere orkestwerken

Werken voor harmonieorkest[bewerken]

  • 1914-1915 Per Svinaherde - Prinsens frieri
  • 1934-1938 Marcia trionfale della bella Lucia
  • 1938 Kungahyllning voor harmonieorkest, opus 40
  • 1973 De fåvitska jungfrurna Rapsodie voor harmonieorkest (Arr.: Gösta Morberg)
  • Bäckahästen - Midsommardanser opus 24
  • Marche solenelle
  • Polonaise solennele
  • Concerto per violino, violoncello e banda

Werken voor muziektheater[bewerken]

Opera's
Voltooid in titel aktes première libretto
1919 Härvard Harpolekare, op. 12 2 akte 1919, Stockholm van de componist
1923-1924 Bäckahästen (Wagenpaard), opus 24 4 aktes 1925, Stockholm Anders Österling
1929-1934 Fanal - Flammendes Land, opus 35 3 bedrijven 1934, Stockholm Oscar Ritter Ignaz Michael Welleminsky
1937-1941 Aladin, opus 43 3 aktes 1941, Stockholm Bruno Hardt-Warden en Ignaz Michael Welleminsky, naar het sprookje uit Duizend-en-één-nacht
1946-1947 Stormen - De Storm, opus 49 7 taferelen 1948, Stockholm William Shakespeare
Balletten
Voltooid in titel aktes première libretto choreografie
1920 De fåvitska jungfrurna, opus 17 1 bedrijf Bijbel, Evangelie volgens Matteüs 25:1-13

Vocale muziek[bewerken]

Met orkest
  • 1911-1913 Det är sabbatsdag i bygden voor bariton en orkest, opus 5 - tekst: Olof Thunman
  • 1913-1914 Svarta svanor - Sång voor bariton of sopraan en orkest - tekst: Carl Snoilsky
  • 1917 Härvard Harpolekare - Tre sånger voor bariton en orkest, opus 12
Koorwerken
  • 1917 Ave maris stella voor gemengd koor
  • 1925 Sången koorballade voor sopraansolo, altsolo (ad lib), gemengd koor orkest, piano en vibrafoon, opus 25, op tekst van Olof Thunman
  • Biskop Thomas' frihetssång voor gemengd koor
Cantates en geestelijke muziek
  • 1914 Requiem cantate, voor gemengd koor, orgel en orkest, opus 8, op tekst van Gustav Schlyter
  • 1919 Järnbäraland voor alt, bariton, gemengd koor en orkest, opus 16, op tekst van Hugo Tigerschiöld
  • 1928 Sverige (Zweden) voor gemengd koor en orkest, opus 32, op tekst vanAxel Juel
  • 1928 Sångens land voor gemengd koor en orkest, opus 32, op tekst van Ture Rangström

Kamermuziek[bewerken]

  • 1905 Reverence à Bach voor twee celli
  • 1916 Strijkkwartet al dan niet aangeduid met nr. 2
  • 1920 Suite nr 4 "Suite chinoise" opus 19.2 voor strijkkwartet
  • 1925 Sonata voor violoncello (of viool, of altviool, of hoorn) en pianoforte, opus 27
  • 1944 Variationer och fuga - över ett tema med lustig text (Bellman) voor strijkkwartet, opus 46
  • 1950 Sorgmarch - "Hans Maj:t Gustav V in memoriam" voor hoornkwartet

Orgelmuziek[bewerken]

  • 1916 Marche solennelle - Bröllopsmarsch voor orgel
  • 1917 Preludium och fuga voor orgel

Pianomuziek[bewerken]

  • 1925 Rondeau retrospectif voor 4-handige piano, opus 26
  • 1917 Syster Beatrice - Valse "Fantome" voor piano
  • Höstballader - Herbstballaden - Ballades d'automne voor piano, opus 15 (I. = h-kl.t. en II = c-kl.t.)

CD-opnamen[bewerken]

Het Duitse CD-label CPO heeft alle symfonieën opgenomen plus het pianoconcert.

  • CPO 999 639-2 (symfonieën no. 1 en 4)
  • CPO 999 565-2 (symfonieën no. 2 en 5)
  • CPO 999 640-2 (symfonieën no. 3 en 6)
  • CPO 999 641-2 (symfonieën no. 7 en 8)
  • CPO 999 913-2 (symfonie no. 9 en Älven - symfonisch gedicht)
  • CPO 999 732-2 (Pianoconcert; Rhapsodie; Ballade en Passacaglia)

Opnames van de suites voor orkest komen ook op de markt.

Het Zweedse CD-label Sterling heeft enkele symfonieën en het vioolconcert opgenomen.

Publicaties[bewerken]

  • Berwald och banaliteten, Musikrevy. 23 (1968), S. 269-270.