Lamert Allard te Winkel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf L.A. te Winkel)
Ga naar: navigatie, zoeken
L.A. te Winkel

Lamert Allard te Winkel (Arnhem, 13 september 1809 - Leiden, 24 april 1868), meestal L.A. te Winkel genoemd, was een Nederlands taalkundige.

Leven[bewerken]

Te Winkel werd op de kostschool van C.J. de Jong opgeleid voor het onderwijs. Tot zijn plaatsing aan het instituut van J. Lagerwey te Geertruidenberg op 18-jarige leeftijd, werkte hij ook onder De Jong. In Geertruidenberg bleef de herinnering aan Te Winkel lang bewaard, vooral zijn in afzondering doorgebrachte vrije uren en zijn ervarenheid in de wiskunde, in het bijzonder in haar toepassing op de zeevaartkunde. Na deze periode werd Te Winkel gouverneur bij de baron en grietman van Heemstra op Veenklooster bij Kollum, wiens vijf zonen hij onderwees. Daar had hij veel gelegenheid tot zelfoefening, met name in de oude talen (Latijn, Grieks, Germaanse talen en Sanskriet) en ontving hij onderricht van rector Junius te Franeker. Met de aldus vermeerderde kennis toegerust, verliet hij die hem evenzeer als zijn leerlingen vormende kring, en werd hij op 26 juni 1851 benoemd tot leraar aan het gymnasium te Leiden. Hij gaf daar ook bijzonder onderricht in de Nederlandse geschiedenis aan Willem, Prins van Oranje.

Hij nam zijn ontslag in 1863 om mede-redacteur te zijn van Matthias de Vries aan het Woordenboek der Nederlandsche Taal. Zijn aandeel heeft hij kunnen leveren tot het voor hem betekenisvolle woord "afspinnen"; toen overleed hij plotseling, te Leiden, op 24 april 1868.

Werk[bewerken]

Eerst in het Taalkundig Magazijn van De Jager, 1837, begon hij de lange reeks van uitmuntende bijdragen te leveren, die men achtereenvolgens aantreft in tijdschriften waarvan hij redacteur, mede-redacteur of ten minste hooggewaardeerd medewerker was, als: Archief voor Nederlandsche Taalkunde, Magazijn van Nederlandsche Taalkunde, De Taalgids en Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, die hem op 7 mei 1861 het lidmaatschap had toegekend, gelijk de Leidsche Senaat hem in 1855 het doctoraat in de Letteren vereerde.

Afzonderlijke uitgaven: behalve een bewerking van W. Mollers Liefde en Waarheid (Dordrecht 1838) zijn volgende taalkundige werken, die meest alle ook bij zijn leven herdrukt werden: De Logische Analyse, beschouwingen naar aanl. van Prof. T. Roorda's Red. ontl. (Zutphen 1858); De Nederl. Spelling onder beknopte regels gebracht )Leid. 1859); Oefeningen in de kennis en toepassing der spelregels (ald. 1861); De grondbeginsels der Nederl. spelling. Ontwerp der sp. voor het Nederl. Wdb. (ald. 1863) [1]; Id., Regeling der Sp. voor het Ned. Wdb. beide vanwege de Redactie (ald. 1865); Woordenlijst voor de spelling der Nederl. Taal door Dr. M. de Vries en Dr. L.A. te Winkel ('s-Grav. 1866); Leerboek der Ned. spelling (Omwerking van De Ned. Sp., onder beknopte regels gebracht).

Trivia[bewerken]

In de Winkler Prins Encyclopedie staat zijn naam vanaf de eerste editie vermeld. Vanaf de 6e editie werd zijn geboortejaar echter foutief als 1806 vermeld, hetgeen tot de laatste (9e druk) zo is gebleven. Ook wordt vanaf de 7e editie de Amsterdamse literatuurhistoricus en taalgeleerde Jan te Winkel (1847-1927) abusievelijk opgevoerd als zijn zoon (in werkelijkheid was hij een zoon van Pierre Guillaume te Winkel)

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Referenties

Literatuur

  • Lo van Driel en Jan Noordegraaf, De Vries en Te Winkel, een duografie. Den Haag/Antwerpen 1988.