Lahar
Een lahar is een modderstroom van vulkanoclastisch materiaal (vulkanische as, puimsteen en brokken gesmolten of gestolde lava) die ontstaat als bij een vulkaan de uitgestoten tefra in contact komt met stromend water. Een lahar kan ontstaan wanneer een pyroclastische stroom op een rivier stuit, maar ook na afloop van een uitbarsting, als een op een helling afgezette laag tefra door regen verzadigd raakt en van de helling af beweegt.
Inhoud |
[bewerken] Ontstaan van lahars
De grote hoeveelheid pyroclastisch materiaal die bij een vulkaanuitbarsting de atmosfeer in geblazen wordt kan voor de vorming van wolken en stortregens zorgen. Als tefra (met name aslagen) afkomstig van de vulkaanuitbarsting vermengd worden met regenwater ontstaan langs de flanken van de vulkaan lahars. Bij een door sneeuw of gletsjers bedekte vulkaan kunnen sneeuw of ijs, door de warmte die vrijkomt bij een uitbarsting, smelten. De grote hoeveelheid vrijgekomen water die zo ontstaat kan in aanraking komen met pyroclastisch materiaal en lahars vormen.
Lahars hoeven niet per definitie dichtbij een vulkaan te ontstaan. Een modderstroom die ongeconsolideerd vulkanisch materiaal op kilometers afstand van de vulkaan bevat, wordt ook een lahar genoemd.
Bij onderzeese uitbarstingen van vulkanen ontstaan vergelijkbare massabewegingen. Deze worden debris flows genoemd.
[bewerken] Effecten van lahars
De snelheid van een lahar (tot meer dan 100 km/u) kan voldoende zijn om complete bossen, wijken en dorpen te vernietigen.
Bij de uitbarsting van de Nevado del Ruiz vulkaan in Colombia op 13 november 1985 vielen meer dan 23.000 doden door lahars, het op twee na hoogste dodental als gevolg van vulkanische activiteit van de twintigste eeuw. De tot acht meter hoge modderstroom bereikte de 74 km verderopgelegen stad Armero tweeënhalf uur na de uitbarsting.
Bij de uitbarsting van de Pinatubo in 1991, ontstonden ook enorme lahars die de omliggende dorpen wegvaagden. Aanvankelijk leek het aantal slachtoffers van deze totaal onverwachte uitbarsting nog mee te vallen. Door de grootschalige evacuaties waren de meeste dorpelingen al ver verwijderd. De hete modderstromen verrasten dorpen op tientallen kilometers afstand echter volkomen.
[bewerken] Spoorwegongeval
In Nieuw-Zeeland veroorzaakte een lahar een spoorwegongeval als gevolg van het instorten van de Tangiwai spoorbrug. De trein met 285 passagiers die op kerstavond 24 december 1953 enkele minuten na het passeren van de modderstroom over de brug reed, stortte in de Whangaehu rivier. Bij dit grootste spoorwegongeval ooit in Nieuw-Zeeland vielen 151 doden, van wie er 20 nooit gevonden zijn. Vermoed wordt dat ze honderd kilometer stroomafwaarts in zee terecht zijn gekomen. Nader onderzoek aan de pijlers van de brug wees uit dat eerdere lahars, teruggaand tot 1925, de brug al verzwakt hadden.
De oorzaak van de lahar was het doorbreken van een natuurlijke dam van vulkanische as langs het kratermeer op de top van Mount Ruapehu. De modderstroom werd hierbij dus niet direct veroorzaakt door een enkele vulkaanuitbarsting.
[bewerken] Naamgeving
Het woord lahar komt uit het Indonesisch en betekent "lava". Strikt genomen is dit geen juiste benaming, omdat lava gesmolten gesteente aan het aardoppervlak is.
[bewerken] Zie ook
 |
Zie de categorie Lahars van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
