Laki

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Laki
Lakagigar vanaf berg Laki in zuidelijke richting
Lakagigar vanaf berg Laki in zuidelijke richting
Hoogte tot 1725 m
Coördinaten 64° 4′ NB, 18° 14′ WL
Ligging IJsland
Type Spleetvormig eruptiekanaal
Laatste uitbarsting 1784
Laki
Laki
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

De Laki (voluit Lakagígar, ofwel Laki's kraters) is een spleetvulkaan op IJsland.

Uitbarsting 1783[bewerken]

Uitbarsting[bewerken]

De grootste en bekendste uitbarsting van de Laki dateert uit 1783 en is de grootste uitbarsting (qua uitgestoten volume lava) van een vulkaan op IJsland in historische tijden. Het begon met een golf van verwoestende aardbevingen die het zuiden en zuidwesten van IJsland teisterden waarbij ten minste 90 boerderijen werden verwoest. In juni van datzelfde jaar begon een enorme vulkanische uitbarsting, bekend als de Vuren van de Skaftá rivier (Skaftáreldar), uit een meer dan 22 kilometer lange barst in de aarde dat nu Lakagígar heet, naar de berg Laki op het midden van de spleet. Een deel van de spleet ligt onder de gletsjer Vatnajökull en de totale lengte is dus niet bekend. Gedurende de 9 maanden durende uitbarsting, van 8 juni 1783 tot 7 februari 1784, werd een oppervlak van 565 km² met een meters dikke laag lava bedekt. Bovendien kwamen er enorme hoeveelheden giftige fluor- en zwavelhoudende gassen vrij waardoor bijna driekwart van het vee op IJsland stierf.

Gevolgen[bewerken]

Een later gevolg hiervan was dat een derde deel van de bevolking van IJsland stierf door voedseltekorten. In het IJslands wordt dit Móduhardbindin (hongersnood-door-gassen), genoemd.

Ten gevolge van deze eruptie was het noordelijk halfrond in een waas van mist gehuld, waardoor de temperatuur het volgende jaar wereldwijd met ongeveer 1 graad Celsius daalde, en er zure regen en misoogsten ontstonden.

In de warme zomer van 1783 waaide de wind geruime tijd naar het zuidoosten, waardoor een wolk met zwaveldioxide en zwavelzuur zich over West-Europa verspreidde, zover landinwaarts als Praag. Men schat dat alleen al in Groot-Brittannië 23.000 mensen overleden door de gifwolk.[1]

Deze uitbarsting wordt gezien als een van de oorzaken voor de strenge winter van 1783-84.

Er wordt ook wel gesteld dat de hongersnood in Europa uiteindelijk heeft geleid tot de Franse Revolutie.[2] De uitbarsting heeft daarmee dus een enorme (politieke) uitwerking gehad op Europa.

Bronnen, noten en/of referenties