Lakota (volk)

Portretten van Lakota

De Lakota of Titonwan (Teton) is de naam van een inheems Amerikaans volk dat zich in de tweede helft van de 17e eeuw heeft afgesplitst van het moedervolk, de Dakota (Isanti) uit Minnesota, in het bos- en waterrijke mid-oosten van het Noord-Amerikaanse continent. De Dakota, wier naam 'geallieerden' betekent, waren vissers, jagers en boeren, die pas halverwege de 17e eeuw voor het eerst in contact kwamen met de Europese kolonisten en ontdekkingsreizigers.

De Lakota maken, samen met de Nakota en Dakota , onderdeel uit van de grote Siouan-taalfamilie. Andere bekende volken die tot dezelfde taalfamilie behoren zijn: Mandan, Absaroke (Crow), Sahnish (Arikaree), Ho-Chunk (Winnebago), Niukonska (Osage), Ponca, et cetera.

Samen met de Nakota en de Dakota vormen de Lakota een politiek-religieuze eenheid: het Volk van de Zeven Raadsvuren (Oceti Sakowin, spreek uit: Oh-SJEE-tie-SJAW-ko-wien). De Lakota vormen de meest westelijke divisie van de Zeven Raadsvuren. Iedere divisie bestaat uit meerdere subdivisies. Door de blanke kolonisten werd het Volk van de Zeven Raadsvuren Sioux genoemd, een Frans/Amerikaanse verbastering van de (minachtende) benaming die hun traditionele vijanden, de Ojibweg, hen gaven: Nadowessiweg, oftewel 'Klein van stuk zoals adders'. De Oceti Sakowin leven in South Dakota, Minnesota, Nebraska, Montana, North Dakota, Iowa, en, in Canada: Alberta, Saskatchewan en Manitoba.

Geschiedenis

Rond 1650 werden de Lakota uit hun thuisland verdreven door hun militair gezien veel sterkere erfvijanden Ojibweg (Chippewa), en werden ze gedwongen een nomadenbestaan te leven in noordelijkere gebieden van het huidige Nebraska, Minnesota, Wyoming, North- en South Dakota, Manitoba en Saskatchewan. Met de introductie van het paard door de Europeanen werden de Lakota een prairievolk, dat op bizons joeg en het dier voor vrijwel alle levensvoorzieningen, zoals voedsel, kleding en tipi’s, gebruikte. Deze manier van leven werd steeds moeilijker toen er spoorwegen van de oostkust naar de westkust van Amerika werden aangelegd, en jagers werden ingehuurd om de grote bizonkuddes van de prairies uit te roeien. Dit enerzijds om ervoor te zorgen dat de dieren niet de rails stuk zouden trappen, en anderzijds om de economieën van de Indianen dusdanig om zeep te helpen dat ze volledig afhankelijk zouden worden van blanke steun en dus niet zouden protesteren wanneer ze naar vaste reservaten werden verhuisd.

In 1862 waren de meeste Lakota naar reservaten getrokken, en het overige deel verhuisde toen goud werd gevonden in de Black Hills of Paha Sapa, een bergketen in Zuid-Dakota en een belangrijke religieuze plek voor de Lakota. Door goudkoorts kwam een stormloop van blanke kolonisten op gang. Het volk was nu afhankelijk van een jaarlijkse toelage van de federale Amerikaanse overheid, maar in 1868 mislukte de oogst, heerste er een strenge winter en was de toelage te laat. Lokale ambtenaren weigerden de Lakota te helpen, maar vertelden hen dat hen vrij stond om ‘gras te eten’. De opstand die volgde kostte 450 blanke kolonisten, voornamelijk van Duitse afkomst, het leven en duurde voort tot het leger de opstand neersloeg. 323 krijgers werden tot de dood veroordeeld, waarvan 285 gratie kregen van president Lincoln. De overige 38 werden in het openbaar opgehangen.

In december 2007 verklaarde een groep activisten aan het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse zaken dat het Lakota-volk zich eenzijdig terugtrok uit de eerdere verdragen. De Lakota-indianen beschouwen zich niet langer als burgers van de Verenigde Staten. Zij zegden de verdragen met de federale regering op en ze gaven aan eigen paspoorten en rijbewijzen uit te gaan geven.

Volgens de Lakota zijn de verdragen "woorden zonder waarde op waardeloos papier". De Indianen verwijten de Verenigde Staten de overeenkomsten meerdere keren te hebben geschonden. Sommige verdragen zijn ruim 150 jaar oud.

Het is nog niet duidelijk of deze onafhankelijkheidactivisten de mening van het gekozen bestuur vertegenwoordigen of hoe de federale regering zal reageren.

Wounded Knee

Op de opstand volgde een overheidsbeleid van het verstrekken van voedsel aan die Lakota die de Amerikanen als superieur accepteerden – en het gevolg was een tweede opstand. De Amerikanen probeerden de crisis te bezweren door een van de Indianenleiders, Sitting Bull, te laten arresteren, maar in het gevecht tussen hem en de politie werd hij gedood. In datzelfde jaar, in december 1890, bereikte de opstand een hoogtepunt in het dorp Wounded Knee in Zuid-Dakota. Daar verbleef een groep Lakota aanhangers van de Ghost Dance, een nieuwe godsdienst waarbij door het dagenlang dansen van een rondedans en trance de blanken van hun land verdreven zouden worden. De Amerikaanse overheid beschouwde dit als bedreiging, en stuurde een troep soldaten naar het kampement. Op 28 december werden de indianen geteld; er waren 120 mannen en 230 vrouwen en kinderen. Men gaf hen tenten en voedsel, en de volgende ochtend werd hen verteld zich te verzamelen. De Lakota hadden zich al onvoorwaardelijk overgegeven, omdat ze zwaar in de minderheid waren. Ze hadden al hun wapens op een hoop gegooid, maar het leger was blijkbaar niet tevreden en doorzocht iedereen nog eens. Een van de Lakota bleek nog een vuurwapen in zijn bezit te hebben. Wat er vervolgens precies gebeurde is niet bekend, maar de Amerikaanse soldaten openden het vuur, waarbij 153 Indianen en 25 Amerikaanse soldaten (deze laatsten voornamelijk door hun eigen kanonnen) gedood werden. Zo’n 150 Indianen zijn nooit weergezien, maar vluchtten waarschijnlijk in de bittere kou de heuvels in en vroren daar dood. Vijftig Lakota werden in Pine Ridge reservaat voor hun verwondingen behandeld. Op de plek van de massamoord werd in 1973 een demonstratie gehouden door Lakota's die 71 dagen duurde, en uiteindelijk beëindigd werd in een vuurgevecht met de FBI. Tegenwoordig leven er zo’n 70.000 Lakota in de VS.

Onderverdeling van de Oceti Sakowin

Het Volk van de Zeven raadsvuren bestaat uit drie grote (geografische) divisies en zeven (politieke) subdivisies (de Raadsvuren).

• Oostelijke divisie (de Dakota oftewel Isanti/Santee) (in Noord- en Zuid-Dakota en Iowa)
  • Mdewakantonwan
  • Wahpetonwan
  • Sisitonwan
  • Wahpekute

• Middendivisie (de Nakota) ( in Montana en Canada)
  • Ihanktonwan (Yankton) (Noemen zichzelf van oudsher Dakota)
  • Ihanktowana (Yanktonai) (Noemen zichzelf van oudsher Dakota)
    • Nakoda (‘Stone’)
      • Assiniboine (Noemen zichzelf van oudsher Nakoda)
      • Stoney (Noemen zichzelf van oudsher Nakoda)

• Westelijke divisie (de Lakota) (Noord-en Zuid-Dakota, Nebraska, Montana)
  • Titonwan (Teton)
    • Hunkpapa
    • Oglala
      • Payabya
      • Tapisleca
      • Kiyaksa
      • Wajaje
      • Itesica
      • Oyuhpe
      • Wagluhe
    • Sihasapa (Blackfeet, Blackfoot Sioux)
    • Sichangu (Brulé)
      • Upper Sichangu
      • Lower Sichangu
    • Miniconjou
    • Itazipacoala (Frans: Sans Arcs "Zonder Bogen")
    • Oonhenunpa (Twee Ketels)

Belangrijke Lakota-opperhoofden

• Tatanka Yotanka (Sitting Bull)
• Tashunka Witko (Crazy Horse)
• Mahpia Ithica (Touch the Clouds)

Enkele aan de Lakota verwante volken

• Absaroke (Apsáaloke, Crow)
• Chiwere
  • Bah-Kho-Je (Iowa, Ioway)
  • Otoe (Oto)
  • Missouri
• Dhegiha
  • Kaw (Kansa)
  • Niukonska (Osage)
  • Ponca
  • Quapaw
  • Umon'hon (Omaha)
• Kadohadacho (Caddo)
  • Chaticks-si-Chaticks (Pawnee)
  • Sahnish (Arikara, Arikaree of Ree)
  • Kadohadacho (Caddo)
  • Kitikiti’sh (Kirikirish, Wichita)
• Numakiki (Mandan)
• Nuxbaaga (Hidatsa, Minitari, Minnetaree, Gros Ventre)

Zie ook

• Lijst van Noord-Amerikaanse Indianen

Externe links

• Dakota Blues: The history of the Great Sioux Nation
• http://www.indianen.eu/dakota.htm
• http://www.indianen.eu/Sioux.htm
• http://www.lakotalodge.nl

Wilde Westen · Portaal

Mediabestanden

Zie de categorie Lakota van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.