Lawaspoorweg
| Lawaspoorweg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Totale lengte | oorspr. 173 km, nu nog 86 km | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Huidige status | buiten gebruik | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Geëlektrificeerd | nee | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Aantal sporen | 1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Lawaspoorweg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Opm.: het traject is zo goed mogelijk gereconstrueerd op basis van papieren bronnen,[1][2][3] maar fouten zijn mogelijk. De situatie rond Paramaribo is die van eind jaren '50, dus vóór de voltooiing van de Saramacca-doorsteek tussen de Suriname en het Saramaccakanaal. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
De Lawaspoorweg was een enkelsporige spoorlijn van Paramaribo naar het Lawa-gebied in Oost-Suriname, aangelegd tijdens de goudkoorts begin 20e eeuw. De exploitatie bleek echter niet rendabel. De lijn is lange tijd als boemellijntje gebruikt, werd enkele malen ingekort, onder meer door het ontstaan van het Prof. Dr. Ir. W.J. van Blommesteinmeer, en raakte in de jaren tachtig volledig in verval.
De eerste plannen voor de lijn werden door particulieren gemaakt. In 1902 besloot Cornelis Lely, destijds gouverneur in Suriname, dat de lijn door de overheid zou worden aangelegd. Via de spoorlijn zou het goud uit het Lawagebied naar Paramaribo kunnen worden vervoerd. De lijn zou in totaal ruim 350 kilometer lang worden. Wegens tegenvallende goudvondsten is echter slechts de helft aangelegd. Ter ere van Lely werd het dorpje Kofidjompo omgedoopt tot Lelydorp.
In 1903 werd vanuit Paramaribo begonnen met het aanleggen van de spoorweg. De zware arbeid werd voornamelijk door ex-zeelieden uit Curaçao verricht. Het eerste baanvak, van Paramaribo tot Republiek, werd in 1905 in gebruik genomen. In 1912 was het traject tot station Dam bij Sarakreek voltooid. De spoorweg was nu 173 kilometer lang, en had 8,5 miljoen gulden gekost. Het opmerkelijkste onderdeel van de lijn was de kabelbaan over de rivier Suriname. Hier was een brug voorzien, maar de bouw daarvan leek zoveel problemen op te leveren dat werd gekozen voor een kabelbaan. Bij station Kabel moest iedereen uitstappen, en reisden passagiers en goederen in gondels de rivier over. Aan de oostoever van de Surinamerivier stond een tweede treintje klaar, voor het traject van de rivier naar station Dam, het eindpunt bij Sarakreek. Dit gedeelte van de spoorlijn werd omstreeks 1936 opgeheven, evenals de kabelbaan. De trein reed toen nog maar tot station Kabel.
Aanvankelijk werd gereden met stoomlocomotieven, maar in 1954 werd overgeschakeld op railbussen met dieselmotoren. In 1958 werd het station te Paramaribo verplaatst van het Vaillantsplein in de binnenstad naar Beekhuizen, en in 1961 werd Onverwacht het beginpunt.
Toen in de jaren zestig het Prof. Dr. Ir. W.J. van Blommesteinmeer begon vol te lopen werd ook het baanvak van Brownsberg tot Kabel opgeheven. In de jaren tachtig viel het doek voor de rest van de lijn; de laatste trein reed in 1987.
Pogingen van de Nederlander Peter Sul (Lovers Rail) om in de jaren negentig de resterende 90 kilometer van de lijn te exploiteren, onder andere voor toerisme, zijn mislukt. Het rollend materieel staat sinds jaar en dag weg te roesten bij station Onverwacht. Het spoor is overwoekerd door het oerwoud, en het traject tussen Paramaribo en Onverwacht is zelfs geheel verdwenen.
In 1923 publiceerde de Surinaamse onderwijzer en schrijver Richard O'Ferrall onder het pseudoniem Ultimus een satirische sleutelroman over de aanleg van de spoorlijn onder de titel Een Beschavingswerk, een sociaal- en economisch-politieke studie in romanvorm. De roman geeft een ironisch beeld van de megalomanie van overheden; de neerbuigende houding tegenover bosnegers en Indianen; de truttigheid van het koningshuis; en de idiotie van beschavingsmissies.
In 2002 verscheen een film over de spoorlijn, onder de titel De Goudlijn. In deze documentaire, gemaakt door de Nederlandse filmer Hans Hylkema in opdracht van de Humanistische Omroep, zijn ook oude zwartwitfilmbeelden van de spoorlijn verwerkt.
[bewerken] Referenties
[bewerken] Externe link
Foto's van wegroestend materieel op de site van Nico Spilt.
