Leek (Groningen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leek
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Leek Wapen van de gemeente Leek
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Leek
Situering
Provincie Groningen
Coördinaten 53° 9′ NB, 6° 23′ OL
Algemeen
Oppervlakte 64,28 km²
- land 63,33 km²
- water 0,95 km²
Inwoners (1 mei 2014) 19.626? (310 inw/km²)
Hoofdplaats Leek
Belangrijke verkeersaders A7
Politiek
Burgemeester (lijst) Berend Hoekstra (VVD)
Zetels
Gemeenteraad
CDA
PvdA
VVD
GroenLinks
D66
ChristenUnie

17
3
3
3
3
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 12.400 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 217.000
WW-uitkeringen (2007) 20 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 9350-9359, 9810-9819, 9827-9829
Netnummer(s) 050, 0594
CBS-code 0022
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.leek.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Leek
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Leek, september 2014
Leek en omgeving (2009)

     Gemeentegrenzen

     Wijkgrenzen

     Buurtgrenzen

     Autosnelweg

     Secundaire weg

     Spoorweg

 

██ Geselecteerde gemeente

██ Bebouwd gebied

██ Bos of park

██ Binnenwater, rivier of kanaal

Leek (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Gronings: (De) Laik of De Lieke, Fries: De Like) is een dorp en gemeente in Noord-Nederland, in het Westerkwartier van de provincie Groningen. De gemeente beslaat een oppervlakte van 64 km², waarvan 0,63 km² water en telt 19.626 inwoners (1 mei 2014). Het dorp telt 10.522 inwoners (1 januari 2012).

Geografie[bewerken]

De gemeente Leek omvat naast het dorp Leek de volgende plaatsen: Diepswal, Enumatil, Lettelbert, Midwolde, Oostwold, Tolbert en Zevenhuizen. Tot de gemeentelijke herindeling in 1990 hoorde ook een deel van Boerakker bij Leek, nu hoort dat (op enkele adressen na) bij de gemeente Marum. Plannen om beide gemeenten in 1990 samen te voegen gingen uiteindelijk niet door.

In 2013 is op basis van het advies Grenzeloos Grunnen in de provincie Groningen een traject gestart richting een gemeentelijke herindeling. Hierin wordt voorgesteld om in het Westerkwartier te komen tot één gemeente bestaande uit de huidige gemeenten Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn. De gemeente Leek grenst aan Drenthe en Friesland. Leek is een Millennium Gemeente.

Geschiedenis[bewerken]

Hoofdplaats van de gemeente is het gelijknamige dorp, dat is ontstaan bij de schans die er in de Tachtigjarige Oorlog werd aangelegd. De naam is ontleend aan de beek de Lek (of Leke) en heet op kaarten uit het midden van de 19e eeuw nog "De Leek". De plaats wordt ook nu nog wel De Leek genoemd. De inwoners van Leek noemt men Leeksters.

De Friese wortels van het dorp Leek komen terug in de naam van het winkelcentrum 'Liekeblom', de Leeksterbloem vernoemd naar de prijs bij een schaatswedstrijd uit eerdere jaren rond De Li(e)ke en de boomwallen in het zogenaamde coulisselandschap die vroeger deel uitmaakten van uitlopers van het Friese Woud.

In het centrum van Leek is een kleine kerk gevestigd, die als kapel van de vroegere bewoners van Nienoord kan worden beschouwd. De kerk van Nienoord is de kerk van Midwolde, waar zich ook het praalgraf van Carel Hieronymus van In- en Kniphuisen en zijn echtgenote Anna van Ewsum bevindt.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er veel bezittingen en huizen van joden geconfisqueerd. Ter nagedachtenis aan 71 gedeporteerden werd er de Samuel Levie Stichting opgericht. Deze stichting beheert nu in het voormalige schooltje een museum en is tevens een meldpunt voor discriminatie. In Leek is ook nog een oude joodse begraafplaats.

Aan de zuidkant van Leek, tussen Leek en Zevenhuizen, wordt sinds 2006 de wijk Oostindie aangelegd. Ten noorden van de autosnelweg A7 is het bedrijvenpark Leeksterveld in ontwikkeling.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Grootegast   Zuidhorn   Groningen 
 Marum  Brosen windrose nl.svg  Noordenveld (Dr) 
 Opsterland (Frl)        

In een tuin van een huis aan de Allardsoogsterweg (Allardsoog) in het zuidwesten van de gemeente staat een grenspaal die het exacte punt markeert waar de drie provincies Groningen, Drenthe en Friesland en waar de gemeenten Noordenveld, Opsterland en Leek aan elkaar grenzen.

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Leek bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 2010:

Gemeenteraadszetels
Partij 2010 2014
CDA 3 3
PvdA 4 3
VVD 3 3
D66 2 3
GroenLinks 2 3
ChristenUnie 2 2
Onafhankelijke Raadsfractie Leek 1 -
Totaal 17 17

De Partij van de Arbeid begon de raadsperiode 2010-2014 met 5 zetels. Op 15 april 2013 is raadslid Kees Lakerveld uit de raadsfractie van deze partij getreden en verder gegaan als éénmansfractie onder de naam Onafhankelijke raadsfractie Leek.

College van B&W[bewerken]

Het College van burgemeester en wethouders bestaat uit:

  • burgemeester: B.C. (Berend) Hoekstra (VVD)
  • wethouder: H.J. (Hans) Morssink (CDA)
  • wethouder: B. (Ben) Plandsoen (PvdA)
  • wethouder: R. (Rien) Honnef (GroenLinks)

Het College van burgemeester en wethouders bestond in de periode 2010-2014 uit burgemeester B.C. (Berend) Hoekstra (VVD) en de wethouder: B. (Ben) Plandsoen (PvdA), T.H. (Tanja) Haseloop-Amsing (VVD) en H.J. (Hans) Morssink (CDA).

In oktober 2011 is wethouder M. Bouma afgetreden en opgevolgd door wethouder H.J. Morssink.

Cultuur[bewerken]

Nienoord[bewerken]

De bekendste attractie is het landgoed Nienoord dat van oorsprong onder Midwolde valt, maar tegenwoordig als onderdeel van Leek wordt gezien. Op het landgoed ligt de borg Nienoord, waarin het Nationaal Rijtuigmuseum is gevestigd. In de kasteeltuin ligt de schelpengrot. Daarnaast is er een groot zwembad (deels overdekt, deels in de openlucht), een midgetgolfbaan en een windhondenrenbaan die in de winter als ijsbaan gebruikt wordt. Op de grote parkeerplaats is een infocentrum over het landgoed ingericht, waar onder meer een film over de historie van het landgoed wordt vertoond. Deze filmzaal wordt ook gebruikt door Filmhuis Nienoord, dat er vrijwel maandelijks films draait.

Op het landgoed Nienoord bevindt zich sinds 1955 openluchttheater Podium Nienoord. Dit wordt gebruikt voor uiteenlopende activiteiten: van kindervoorstellingen tot kerkdiensten, van toneelvoorstellingen tot popconcerten. Aan de rand van het landgoed is landgoedcamping Nienoord gevestigd.

Op het landgoed bevindt zich verder nog een familiepark met onder andere modeltreinen in verschillende schalen, kinderboerderij, een speeltuin en een overdekt gedeelte.

Monumenten, kunst[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

De dorpen Tolbert, Lettelbert en Midwolde hebben bezienswaardige oude dorpskerken.

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Media[bewerken]

Van 1907 tot 1999 werd door de plaatselijke uitgeverij Bronsema het weekblad Leekster Courant uitgegeven. Nadat het blad eerder al was overgenomen door Hazewinkel Pers, bleek het abonneebestand tegen het eind zodanig teruggelopen te zijn dat het niet langer lucratief was om door te gaan. Het weekblad had als doelgroep de inwoners van Noordenveld en Westerkwartier en was gespecialiseerd in het kleine menselijke nieuws.

Evenementen[bewerken]

Elk jaar op pinkstermaandag is er de Pinkstermarkt met kermis die al op vrijdag begint. Deze jaarmarkt trekt vele duizenden bezoekers uit de verre omtrek.

Op het evenemententerrein aan de Tolberterstraat in Leek wordt jaarlijks in september een drafsportmeeting georganiseerd. Ten noordoosten van het dorp ligt het Leekstermeer (ook wel Zulthemeer). Vanaf dit meer kan men in de winter als er genoeg ijs ligt naar alle windstreken schaatsen.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Van 1913 tot 1948 had Leek een halte aan de Tramlijn Drachten - Groningen. Na 1948 werd de tramlijn voor reizigersvervoer gesloten en vond over deze lijn alleen nog goederenvervoer plaats. Leek was vanaf dat moment voor openbaar vervoer volledig aangewezen op de autobus. Momenteel (2009) worden deze busdiensten uitgevoerd door Arriva (waar in 1999 de GADO in opging), per 13 december 2009 door Qbuzz. In het kader van de Langman gelden, bedoeld voor de economische ontwikkeling van Noord Nederland is er sprake geweest van de aanleg van een Spoorlijn Groningen - Heerenveen met de mogelijkheid dat de RegioTram Groningen ook naar Leek zal gaan rijden. In mei 2012 hebben de provincie Groningen en Friesland bekend gemaakt dat de Spoorlijn Groningen - Heerenveen er niet komt, omdat de spoorlijn nooit rendabel zal zijn. In september 2012 heeft de gemeente Groningen het project RegioTram Groningen om financiële redenen gestopt. Q-link werd in 2013 bedacht als vervanging voor de door de gemeenteraad van Groningen afgeblazen Regiotram. De meeste lijnen in het Q-link-net zijn gebaseerd op buslijnen zoals deze gepland waren in het Kolibri-plan. Voor de gemeente Leek betekent dit de introductie van de Q-link Lijn 3 (donkerblauw) die rijdt tussen Lewenborg (Groningen) en Leek-Oostindie/Tolbert. De verwachting is dat de komende jaren wordt geïnvesteerd om de Q-link aantrekkelijker te maken en te houden.

Huidige buslijnen Qbuzz[bewerken]

Buslijnen in de gemeente Leek:

  • lijn 83: Leek-Nietap-Roden-Langelo-Norg-Peest-Zeyen-Assen
  • lijn 85: Groningen-Leek-Zevenhuizen-Een West-Haulerwijk-Haule-Oosterwolde
  • lijn 88: Groningen-Hoogkerk-Oostwold-Lettelbert-Midwolde-Leek
  • lijn 89: Leek-Tolbert-Niebert-Nuis-Marum
  • lijn 417: Groningen-Hoogkerk-Peizermade-Peize-Roden-Leek=Midwolde (nachtbuslijn)
  • lijn 550: Buurtbus Leek-Tolbert-Niekerk-Oldekerk-Sebaldeburen-Grootegast-(Doezum)
  • Q-link Lijn 3 (donkerblauw): Lewenborg - Kardinge - UMCG Noord - Grote Markt - Hoofdstation - P+R Hoogkerk - Leek - Oostindie/Tolbert

Buslijnen aan de snelweg bij het industrieterrein aan de A7 (Midwolde Rijksweg):

  • lijn 189 Drachten-Ureterp-Frieschepalen-De Wilp-Marum-A7-Groningen
  • lijn 304 Groningen-Hoogkerk-Zuid Rijksweg-Midwolde Rijksweg-Boerakker Rijksweg-Marum Rijksweg-Drachten
  • lijn 604 Drachten Van Knobelsdorffplein - Groningen P+R Zernike

Bekende (oud)inwoners van de gemeente Leek[bewerken]

Foto's[bewerken]

Externe links[bewerken]

Beluister

(info)