Leest (gereedschap)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Houten leesten
Leesten uit een Alemannische begraafplaats bij Oberflacht in Duitsland (7e eeuw)
Een stalen schoenmakersdrievoet, vaak ook leest genoemd

Een leest is een gereedschap of vorm die respectievelijk wordt gebruikt voor schoenreparaties of het maken van schoenen.

Voor het maken van schoenen zijn er leesten van aluminium, hout en kunststof. Een leest is in grote lijnen gemaakt in de vorm van een voet, waarna de leren schacht oftewel de bovenkant van de schoen op de leest wordt geplaatst om de vorm aan te nemen van de leest. Vervolgens wordt de zool gemonteerd.

Tot midden jaren zestig werd er door de Amerikaanse en Europese schoenindustrie doorgaans op houten leesten geproduceerd. Na de komst van kunststof zijn de schoenproducties op kunststof leesten overgeschakeld. Kunststof had tot voordeel voor de leestenfabriek dat kunststof geen droogtijden meer nodig had zoals bij hout. Daarnaast waren kunststof leesten goedkoper en vormvaster. Hout kan bij te veel warmte krimpen of uitzetten door vocht, wat invloed kon hebben op de uiteindelijke vorm en pasvorm van de schoen.

Tot eind jaren tachtig was het in Taiwan gebruikelijk om aluminium leesten te gebruiken. Als de leesten niet meer werden gebruikt dan werden ze gesmolten om vervolgens nieuwe leesten te gieten. Aluminium leesten zijn gemaakt uit een vaste vorm van neus tot hiel. Een houten of kunststof leest daarentegen kan men op de helft van de lengte open scharnieren. De voorste partij van de leest, de wreef met neus, wordt naar boven of onderen geklapt. Zodoende kan men de gezwikte schoen (leren bovenkant / schacht met zool) van de leest halen zonder de schoen te vervormen. Omdat een aluminium leest niet op de helft open gescharnierd kan worden wordt het moeilijker de schoen van de leest te halen met het gevolg dat de schoen vervormt.

Voor het doen van schoenreparaties wordt de schoenmakersdrievoet gebruikt, die eveneens vaak leest wordt genoemd. Hij is meestal van staal en heeft drie uiteinden met verschillende vormen. De leest staat op twee uiteinden, en de vorm die gebruikt wordt staat naar boven.

Spreekwoorden met leest:

  • schoenmaker blijf bij je leest
  • slank van leest
  • alles op dezelfde leest schoeien