Legitieme portie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De legitieme portie (Nederland) of het reservatair deel (België) is het wettelijk erfdeel dat in ieder geval aan kinderen (in België ook aan ouders) moet worden nagelaten na overlijden, ongeacht hetgeen de overledene in zijn of haar testament had bepaald.

Veel landen, waaronder Nederland, België en Duitsland, kennen een dergelijke beperking van de mogelijkheid om in een testament vrij te bepalen hoe de eigen bezittingen na het overlijden verdeeld moeten worden. In landen met een common law rechtssysteem, zoals de Verenigde Staten en de meeste Angelsaksische landen, is dit niet gebruikelijk. Daar is het zonder meer mogelijk om in een testament kinderen of ouders volledig te onterven.

Als er sprake is van een legitieme portie, is dat meestal een bepaald gedeelte, bijvoorbeeld de helft, van hetgeen iemand zou erven zonder dat de erflater een testament had gemaakt (ab intestato).

België[bewerken]

In België bestaat er een reservatair deel dat voorbehouden is voor de reservataire erfgenamen (kinderen, echtgenoten en ouders).

Bij gezinnen met één kind bedraagt het reservatair deel de helft van de erfenis. Bij twee kinderen gaat het om 2/3, bij drie of meer kinderen om 3/4.

Nederland[bewerken]

Een kind van de erflater heeft recht op de legitieme portie, maar alleen in de vorm van geld, niet in de vorm van goederen. Het breukdeel voor de legitieme portie is de helft van het erfdeel dat hij zou ontvangen als er geen testament zou zijn, dus de helft van het erfdeel volgens de regels voor erfopvolging bij versterf. Het kind wordt in dit verband legitimaris genoemd.

Overigens is het niet verboden om in een testament impliciet of expliciet te bepalen dat een kind niet erft. Dan is het aan dat kind om al of niet de legitieme portie op te eisen. Dit kan ook nog als de nalatenschap al verdeeld is, en wel tot 5 jaar na het overlijden. Daarna is het te laat, ook al wist het kind niet van het overlijden af.

Ook al is een pleegkind of stiefkind al jaren lid van de familie, hij valt niet onder de erfopvolging bij versterf, en is ook geen legitimaris. Een pleegouder of stiefouder die wil dat zijn pleegkind of stiefkind erfgenaam van hem is moet dit dus doen bij testament.

Geschiedenis[bewerken]

Voor 1 januari 2003 had een erfgenaam altijd recht op uitkering van zijn legitieme portie in goederen.

Bij de herziening van het erfrecht is het breukdeel voor de legitieme portie tevens verkleind.

Als iemand zonder echtgenoot of (klein)kinderen kwam te overlijden, hadden zijn ouders tot 1996 recht op een legitieme portie. Dit gaf destijds veel problemen bij samenwoners. Met name homoseksuele stellen kwamen er destijds bekaaid vanaf. Er was geen mogelijkheid tot huwen of een geregistreerd partnerschap aangaan.

Bronnen, noten en/of referenties
  • brochure Familierecht van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie