De Leien
De Leien zijn een reeks straten in het centrum van de Belgische stad Antwerpen. Zij verbinden het Zuiden (de toegang vanuit Brussel) met het Noorden (het begin van de haven). De straten werden na de Eerste Wereldoorlog (1919) door het stadsbestuur herdoopt naar de overwinnaars. Zo werden de namen van de Handelslei, Kunstlei, Nijverheidslei en Zuidlei veranderd in respectievelijk Italiëlei, Frankrijklei, Britselei en Amerikalei. Lei is een oud Vlaams woord voor laan. De Leien volgen min of meer het traject van de zeventiende-eeuwse Spaanse omwallingen.
De Amerikalei in het zuiden begint aan de Bolivarplaats. Onder dit plein ligt de Bolivartunnel, waardoor de autosnelweg A112 loopt, die de Leien verbindt met de Ring en de A12. De Amerikalei en de Britselei dragen het nummer N113, de Frankrijklei en Italiëlei maken onderdeel uit van de N1.
Het zuidelijke deel van de Leien onderging in de eerste jaren van de 21e eeuw een zeer ingrijpende renovatie. De tram en bus kregen hun eigen bedding in het midden van de laan. Om de vrije tram- en busbaan heen liggen nu 2x2 rijstroken voor doorgaand verkeer, die door een fietspad gescheiden worden van de rijstroken voor lokaal verkeer.
Het noordelijke deel van de Leien zal vanaf 2013 naar hetzelfde model opnieuw aangelegd worden. In 2006 veranderde de Frankrijklei alvast ingrijpend van uitzicht, toen de 'tijdelijke' noodbrug over de Franklin Rooseveltplaats na 33 jaar werd weggenomen.
[bewerken] Trivia
- ook wel 'Den Boulevard' : De benaming "boulevard" werd gebruikt door oudere Antwerpenaren in het Antwerps dialect tot ruim in de jaren '70 van de XXe eeuw, pas daarna vond de benaming "De Leien" algemene ingang. Voordien gebruikte men de benaming de "Leien" voor de straten van het chique zuid rond het Hof van Leysen (tussen de Markgravelei en de Desguinlei): de Van Putlei, de Bosmanslei en de Arthur Goemaerelei.
- Naast deze "grote" boulevard, spreken sommigen ook nog van een kleine boulevard die vanaf de Italiëlei westwaarts naar de Scheldekaaien vertrekkend achtereenvolgens uit de gedempte Ankerrui, Oude Leeuwenrui en Brouwersvliet bestaat.
- Alleen wie binnen de Leien wordt geboren (of woonde wanneer hij/zij werd geboren), mag zich volgens de overlevering een 'Sinjoor' noemen. Deze titel dateert ook uit de tijd der Spaanse bezetting en betekent heer.
- De De Keyserlei, een oostwaartse zijstraat van de Frankrijklei naar het station Antwerpen-Centraal, of de Maria-Theresialei, Louisa-Marialei en Maria-Henriettalei, eveneens oostwaartse zijstraten van de Frankrijklei maar dan naar het Antwerpse Stadspark zijn wel leien maar maken verder geen deel uit van De Leien.
- Tot in de jaren '30 werden de Leien aanzien als drie parallelle straten met tweerichtingsverkeer. Dit verklaart ook waarom de tramhaltes (op het niet heraangelegde stuk) zo ver van het voetpad liggen: de trams reden in de omgekeerde richting. Na WOII werden de zijrijbanen heringericht voor eenrichtingsverkeer, tot eind de jaren 60 hadden de trams (zowel de stadstrams als de buurtspoorwegen de zgn boerentrams) deuren aan beide zijden en de haltes waren in de middenberm gelegen zodat de passagiers op de middenberm wachten en konden af- en opstappen.
