Leidse Rijn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over het kanaal de Leidse Rijn. Zie Leidsche Rijn (wijk) voor de Utrechtse Vinex-wijk en Leidse Rijn (waterschap) voor het gelijknamige waterschap
Leidse Rijn
Location Leidse Rijn.PNG
Lengte 13 km
Jaar ingebruikname 1381; 1665
Van Stadsbuitengracht
Naar Oude Rijn, Harmelen
Loopt door Utrecht-De Meern, Harmelen
LeidseRijnHarmelenDeMeern.jpg
Portaal  Portaalicoon   Maritiem

De Leidse Rijn of Leidsche Rijn en vroeger ook Leidse Vaart geheten, is een kanaal in de Nederlandse provincie Utrecht, sinds de middeleeuwen gegraven ter vervanging van de kronkelige Oude Rijnloop. De Leidse Rijn heeft een lengte van 13 kilometer.

De Leidse Rijn loopt langs het Utrechtse wijkdeel De Meern en het dorp Harmelen. Nog in Utrecht kruist de Leidse Rijn het Merwedekanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal. Het kanaal eindigt bij Harmelen. Daar sluit het aan op de Oude Rijn, uiteindelijk stroomt deze bij Katwijk de zee in.

Geschiedenis[bewerken]

Sinds het begin van onze jaartelling werd de oude loop van de Rijn tussen Utrecht en Harmelen steeds slechter bevaarbaar. Het actiever worden van de Lek als afvoerrichting van het Rijnwater, de uiteindelijke afdamming van de Kromme Rijn in 1122, en het actiever worden van de Vecht als hoofdafvoer voor de Kromme Rijn leidden tot een langzame dichtslibbing van de Oude Rijn, temeer daar deze vanaf Utrecht door zeer vlak terrein stroomde en sterk meanderde.

Al in de vroege middeleeuwen (omstreeks 700) wordt daarom de Vleutense Wetering van Utrecht (ter hoogte van het Leidseveer) naar de oude Rijnloop bij Vleuten (ter hoogte van Den Hoet) gegraven. De Vleutense Wetering wordt tot belangrijkste vaarroute Utrecht-Leiden.[1]

Omdat het gedeelte Vleuten-Harmelen uiteindelijk ook te smal en kronkelig is, wordt in 1381 het Oude Rijn kanaal gegraven. Dit kanaal loopt, ten dele gebruik makend van oudere rivierlopen, van de Vleutense Vaart nabij het landgoed Jaffa (huidige Vleutenseweg) zuidwestelijk langs de huidige Billitonkade tot aan het huidige park Oog in Al in Utrecht, dan de oude rivierloop volgend tot Huis te Voorn en de buurtschap Oudenrijn, dan via De Meern naar de oude Rijnloop bij Harmelen (de huidige Bijleveld).

De Leidse Rijn bij Oog in Al. Hier is de aansluiting met de oorspronkelijke rivierloop nog herkenbaar. De in de 19e eeuw gedempte bovenloop liep via een tegenwoordig nog schuin afstekend stukje Leidseweg over het huidige Jaarbeursterrein naar de Stadsbuitensingel.

In het kader van de stadsuitbreidingeplannen van de Utrechtse burgemeester Hendrick Moreelse wordt in 1662-1665 een nieuwe Leidse Vaart gegraven, van het Leidseveer naar de 'Trechter Weyde', waar de Oude Rijn een bocht naar het noordoosten maakte.[2]. Op de plaats waar het nieuwe kanaal aansluit op de Oude Rijn bouwt jonker Everard Meyster een landgoed genaamd Oog in Al.

Uiteindelijk wordt de naam Leidse Vaart of Leidse Rijn gebruikelijk voor het hele verdere traject Utrecht-Harmelen.

Noten
  1. Waterlopen in Utrecht: Vleutense Vaart
  2. Waterlopen in Utrecht: Leidse Rijn