Leidseplein

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Leidseplein is genoemd naar de Leidsepoort die hier stond tot 1862. Rechts de oude Stadsschouwburg
Het Leidseplein op Koninginnedag 2007
De schaatsbaan op het Leidseplein

Het Leidseplein is een plein in het centrum van Amsterdam in het verlengde van de Leidsestraat. Het grenst aan de Marnixstraat en het Kleine-Gartmanplantsoen.

Het plein dateert uit de aanlegperiode van de grachtengordel (de Vierde Uitleg). Het Leidseplein is genoemd naar de Leidsepoort, die hier stond tot 1862 en het begin was van de weg naar Leiden.

Het Leidseplein is een bekend uitgaansgebied met terrassen, theaters en horecagelegenheden. Het plein, dat samen met de nabijgelegen Korte en Lange Leidsedwarsstraat en de Leidsekruisstraat de Leidsebuurt vormt, is een ontmoetingsplaats voor zowel Amsterdammers als toeristen en men vindt er ook veel straatartiesten. Ook was er in de winter een groot aantal jaren een kunstijsbaan op de plaats van het terras.

Aan het plein en in de directe omgeving staan de Stadsschouwburg, het Leidseplein Theater (locatie van Boom Chicago), theater De Balie in het vroegere Kantongerecht, de toegang tot het Max Euweplein, Theater Bellevue met drie zalen aan de Leidsekade, de poptempels Paradiso en de Melkweg, The Bulldog en de bioscoop het City Theater. Voor het American Hotel ligt de Hans Snoekfontein. Hier tegenover, en nadrukkelijk zichtbaar, is het grote Hirschgebouw, met een opvallend torentje. Op de hoek van het gebouw, met zicht op het plein, is sinds begin 2012 de eerste Nederlandse Apple Store gevestigd. Tevens is hier de vestiging van Apple Benelux. Ook is er een verkooppunt voor de Mini gevestigd.

Aan de in 1917 door Piet Kramer ontworpen, en van 1923 tot 1925 gebouwde Leidsebrug (Brug nr. 174) over de Singelgracht ligt het Leidsebosje, met twee van de grootste bomen van Amsterdam: platanen met een omtrek van ruim 6,5 meter. Op een van de takken is in 1989 het beeldje het Boomzagertje geplaatst door de De Onbekende Beeldhouwer.

Eenmaal per jaar wordt rondom het Leidseplein het documentairefestival IDFA georganiseerd. In de winter wordt een tijdelijke kunstijsbaan geïnstalleerd.

Het Leidseplein werd onder meer door Willy Walden bezongen in het lied Als op het Leidseplein de lichtjes weer eens branden gaan (1943).[1] Toon Hermans nam in 1946 een lied op dat Zo'n zomeravond op het Leidseplein heette.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Sinds de zomer van 1971 is het plein, evenals de Leidsestraat, autovrij en is het plein uitsluitend bestemd voor voetgangers en trams. Het voetgangersgebied op het plein is door het verdwijnen van de rijweg en later ook door het verleggen van de trambaan vergoot.

Op het Leidseplein en het aangrenzende Kleine-Gartmanplantsoen zijn haltes voor de tramlijnen 1, 2, 5, 7 en 10 en diverse streekbuslijnen.

Het Leidseplein was het beginpunt van de eerste paardentramlijn in Amsterdam op 3 juni 1875: Leidseplein – Plantage. Een kwart eeuw later, op 14 augustus 1900, vertrok de eerste elektrische tramlijn in Amsterdam vanaf het Leidseplein naar het Haarlemmerplein. Deze beide trajecten maken nu deel uit van tramlijn 10.

Op het Kleine-Gartmanplantsoen is een taxistandplaats.

Panorama[bewerken]

Panorama van het Leidseplein bij nacht. Het gebouw geheel links is de Stadsschouwburg
Panorama van het Leidseplein bij nacht. Het gebouw geheel links is de Stadsschouwburg


Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tekst: Jacques van Tol, onder pseudoniem van Bert van Eyck; muziek: Cor Steyn.