Lek (rivier)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lek
Location Lek.PNG
Lengte 62 km
Van Nederrijn
Naar Nieuwe Maas
Stroomgebied van de Rijn
Plaatsen Culemborg, Nieuwegein, Vianen, Schoonhoven, Bergambacht
Stroomt door Gelderland, Utrecht, Zuid-Holland
De Lek bij Nieuwegein
De Lek bij Nieuwegein
De Lek bij IJsselstein
De Lek bij IJsselstein
Portaal  Portaalicoon   Geografie

De Lek is een Nederlandse rivier die vanaf Wijk bij Duurstede de voortzetting vormt van de Nederrijn en zich bij Kinderdijk verenigt met de Noord: als Nieuwe Maas zet de rivier zich in westelijke richting voort. De lengte bedraagt 62 kilometer.

Geschiedenis[bewerken]

Uit geologisch onderzoek van de Universiteit van Utrecht blijkt dat de eerste aanzet van de Lek rond 200 v.Chr. is ontstaan, als gevolg van een doorsteek van een oeverwal bij Wijk bij Duurstede en Rijswijk.[1] Rond het begin van onze jaartelling werd de Lek een actieve(re) rivier als zijtak van de Rijn voor de afvoer van het Rijnwater.[2] De oudste geschreven bronnen vermelden de naam van de rivier tussen de tweede helft van de 8e eeuw en de eerste helft van de 10e eeuw als Lokkia(m) en Loccham.[3] Het actiever worden van de Lek leidde tot een langzame dichtslibbing van de Kromme Rijn, maar de verplaatsing van de hoofdstroom door de Lek in plaats van de Kromme Rijn, gebeurde pas op zijn vroegst in de 10e eeuw. De Lek werd in 1122 definitief de hoofdstroom van de Rijn omdat bij Wijk bij Duurstede de oorspronkelijke Rijnloop werd afgedamd.[4] De oude Rijnloop via onder meer de Kromme Rijn en de Oude Rijn verloor door de veranderde waterhuishouding sindsdien zijn betekenis als hoofdwaterweg.

De Lek heden[bewerken]

De Lek vormt vandaag de dag tot even voor Vianen de provinciegrens tussen Utrecht en Gelderland, doorkruist bij Vianen Utrechts gebied, vormt dan tot bij Willige-Langerak de Utrechts-Zuid-Hollandse grens, en loopt tenslotte geheel over Zuid-Hollands grondgebied.

Aan de Lek liggen geen grote steden, maar wel een aantal al dan niet historische plaatsen: achtereenvolgens Wijk bij Duurstede, Culemborg, Vianen, Nieuwegein, Ameide, Lexmond, Lopik, Nieuwpoort en Schoonhoven. Bij de monding zijn Lekkerkerk en Krimpen aan de Lek grotere plaatsen. De grootste plaats aan de Lek is echter Nieuwegein, waarvan het moderne centrum weliswaar niet aan de rivier ligt, maar de historische kern Vreeswijk wel.

De Lek staat onder meer via het Amsterdam-Rijnkanaal, Lekkanaal en Merwedekanaal in verbinding met andere waterwegen. Het Amsterdam-Rijnkanaal kruist de Lek even voorbij Wijk bij Duurstede en het Merwedekanaal bij Vianen. Een oudere waterverbinding is de Vlist die vanaf Schoonhoven de verbinding vormt met de Hollandse IJssel. Deze rivier is overigens een oude zijarm van de Lek.

Bij Hagestein bevindt zich een groot stuwcomplex.

Lekbruggen zijn er aan weerszijden van Vianen en bij Culemborg (Kuilenburgse spoorbrug). Verder kan de rivier uitsluitend via de talrijke pontveren worden overgestoken.

Afbeeldingen[bewerken]

Externe link[bewerken]

Referenties
  1. Ruimte voor de Lek
  2. E.J. van Ginkel, 1997, Utrecht anno 47, blz. 16, Jaarboek Oud-Utrecht 1997, Casparie, ISBN 90-71108-15-5
  3. L. Toorians (2005), De etymologie van Dorestat, blz. 49, Jaarboek Oud-Utrecht 2005, ISBN 90-71108-24-4
  4. G.J.A. Bruynel (2001), De derde meander, blz. 6- 24, Jaarboek Oud-Utrecht 2001, PlantijnCasparie Utrecht, ISBN 90-71108-20-1