Leopold I van het Heilige Roomse Rijk

Leopold I
1640–1705
Keizer van het Heilige Roomse Rijk
Periode	1658 – 1705
Voorganger	Ferdinand III
Opvolger	Jozef I
Aartshertog van Oostenrijk
Periode	1657-1705
Voorganger	Ferdinand III
Opvolger	Jozef I
Koning van Bohemen
Periode	1657 - 1705
Voorganger	Ferdinand III + Ferdinand IV (1646-1654)
Opvolger	Jozef I
Koning van Hongarije
Periode	1657 - 1705
Voorganger	Ferdinand III + Ferdinand IV (1647-1654)
Opvolger	Jozef I
Vader	Ferdinand III
Moeder	Maria Anna van Spanje

Leopold Ignatius Joseph Balthasar Felician (Wenen, 9 juni 1640 - aldaar, 5 mei 1705), aartshertog van Oostenrijk (als Leopold XI), was van 1658 tot 1705 als Leopold I keizer van het Heilige Roomse Rijk. Hij was de tweede zoon van keizer Ferdinand III en diens eerste vrouw Maria Anna, dochter van Filips III van Spanje.

Bestemd voor de kerk ontving hij een goede opleiding, maar zijn kerkelijke vooruitzichten werden doorkruist door de dood van zijn oudere broer, de Duitse koning Ferdinand IV in juli 1654. In 1655 werd hij als koning van Hongarije gekozen en in 1656 werd hij koning van Bohemen. Leopold voerde als eerste Hongaarse koning de titel "Apostolische Majesteit". In juli 1658 werd Leopold, meer dan een jaar na de dood van zijn vader, in Frankfurt tot keizer gekroond, ondanks de intriges van kardinaal Mazarin.

Oorlog

Leopolds lange regeringsperiode (47 jaar) zag hem constant tegenover Lodewijk XIV van Frankrijk geplaatst. De keizer was vreedzaam van aard en leidde nooit persoonlijk zijn troepen in het veld; toch werd een belangrijk deel van zijn leven bepaald en gevuld met het leiden en dirigeren van oorlogen en legers.

De eerste oorlog was tegen Zweden, wiens koning Karel X een nuttige bondgenoot vond in George II Rákóczy, vorst van Transsylvanië, een rebellerende vazal van de kroon van Hongarije. Oostenrijk voerde deze oorlog met het machtige Polen aan haar zijde. In 1660 werd de vrede van Oliva gesloten.

Turkse interventie in de zaken van Transsylvanië betekende vanaf 1663 een oorlog met het Heilige Roomse Rijk; na het arriveren van troepen uit delen van het Duitse rijk en Frankrijk begon in 1663 de strijd. In 1664 boekte de grote keizerlijke generaal Raimondo Montecuccoli een opmerkelijke overwinning bij St. Gotthard. Bij de vrede van Vasvár sloot de keizer een twintigjarige vrede met de sultan. Hij was hierbij genereuzer in de vredesvoorwaarden dan de recente overwinning noodzakelijk maakten.

De agressieve politiek van Lodewijk XIV tegen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden had de ernstige aandacht van Europa gekregen, en stappen werden ondernomen om de politiek in te dammen. Hoewel de Franse koning een alliantie zocht met verschillende Duitse prinsen, die de Turken aanmoedigde in hun aanvallen op Oostenrijk, nam de keizer eerst geen deel aan deze beweging. Hij stond op vriendschappelijke voet met Lodewijk, met wie hij nauw verwant was en met wie hij in 1668 reeds de verdeling van land van de Spaanse monarchie had besloten. In 1671 had hij met hem een neutraliteitsverdrag gesloten.

In 1672 werd hij echter gedwongen actie te ondernemen. Hij werd lid van een alliantie tot verdediging van de republiek. De Hollandse Oorlog brak uit. Toen zijn coalitie uiteenviel door toedoen van de keurvorst van Brandenburg, vormde hij een nieuwe, meer duurzame alliantie met Spanje en verscheidene Duitse prinsen.

25 jaar na de vrede van Westfalen was Duitsland echter een zeer onsamenhangend gebied geworden, en het hoofd van het Duitse rijk kon moeilijk leiding aan de oorlogsinspanning geven. De Vrede van Nijmegen in 1678 was dan ook in het voordeel van Frankrijk.

Leopold I is een van de keizers van het Heilige Roomse Rijk in een ononderbroken rij van vier, wier muzikale kwaliteiten zich ook uiten in het zelf componeren van muziekstukken.

Huwelijken en kinderen

Leopold is drie keer getrouwd geweest. Zijn eerste huwelijk was in 1666 met infanta Margaretha Theresia van Spanje, dochter van koning Filips IV van Spanje. Margaretha Theresia overleed in 1673. Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren, twee zonen en twee dochters, maar drie van hen stierven jong.

• Maria Antonia (1669-1692) Zij stierf in het kraambed. Zij was gehuwd met keurvorst Maximiliaan II Emanuel van Beieren.

Zijn tweede huwelijk was in 1673 met aartshertogin Claudia Felicitas van Oostenrijk, kleindochter in vrouwelijke lijn van Cosimo II de' Medici en in mannelijke lijn van Leopold V van Habsburg. Claudia Felicitas stierf zelf in 1676. Uit dit huwelijk werden twee kinderen geboren, die geen van beiden hun eerste verjaardag haalden.

• Anna (1674-1674)
• Maria Josepha (1675-1676).

Leopold trouwde voor de derde keer in 1676 met Eleonore van Palts-Neuberg, dochter van keurvorst Filips Willem van de Palts. Omdat zijn eerste twee huwelijken hem geen troonopvolger opgeleverd hadden, was de druk op zijn nieuwe vrouw erg hoog. Zij wist haar echtgenoot uiteindelijk tien kinderen te schenken, waaronder twee overlevende zoons die beiden keizer van het Heilige Roomse Rijk zouden worden:

• Jozef (1678-1711), keizer van het Heilige Roomse Rijk
• Christine (1679 †)
• Maria Elisabeth (1680-1741), landvoogdes van de Oostenrijkse Nederlanden
• Leopold Jozef (1682-1684)
• Maria Anna (1683-1754), gehuwd met koning Johan V van Portugal
• Maria Theresia (1684-1696)
• Karel (1685-1740), keizer van het Heilige Roomse Rijk
• Maria Josepha (1687-1703)
• Maria Magdalena (1689-1743)
• Marie Margarete (1690-1691)

Rooms-Duitse keizers en koningen

Oost-Francië (Francia Orientalis)

Karloman van Beieren¹ · Lodewijk III de Jonge¹ · Karel III de Dikke · Arnulf van Karinthië · Lodewijk IV het Kind · Koenraad I van Franken

Duitsland (regnum Teutonicorum)

Hendrik I de Vogelaar · Otto I de Grote · Otto II · Otto III · Hendrik II de Heilige · Koenraad II de Saliër · Hendrik III · Hendrik IV · Rudolf van Rheinfelden · Herman van Salm · Koenraad III¹ · Hendrik V · Lotharius III · Koenraad III · Hendrik (VI) Berengarius¹

Heilige Roomse Rijk (sacrum imperium Romanorum)

Frederik I Barbarossa · Hendrik VI · Filips van Zwaben · Otto IV · Frederik II · Hendrik VII¹ · Koenraad IV · Hendrik Raspe · Willem van Holland · Richard van Cornwall · Alfons van Kastilië · Rudolf I · Adolf van Nassau · Albrecht I · Hendrik VII · Lodewijk IV de Beier · Frederik de Schone · Karel IV · Günther van Schwarzburg · Wenceslaus · Ruprecht van de Palts · Sigismund · Jobst van Moravië · Albrecht II · Frederik III · Maximiliaan I · Karel V · Ferdinand I · Maximiliaan II · Rudolf II · Matthias · Ferdinand II · Ferdinand III · Ferdinand IV · Leopold I · Jozef I · Karel VI · Karel VII · Frans I Stefan · Jozef II · Leopold II · Frans II

Vetgedrukt: keizer · Cursief: tegenkoning · ¹ medekoning (in een deelrijk)

Mediabestanden

Zie de categorie Leopold I, Holy Roman Emperor van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.