Onderwijzer
Een onderwijzer of onderwijzeres is een persoon die kennis en technische bekwaamheid overdraagt aan leerlingen. In engere zin geeft een onderwijzer les in het basisonderwijs (vroeger lagere school), en een leraar of lerares of docent in het voortgezet onderwijs. Sekseneutrale termen die de laatste decennia opkwamen zijn leerkracht en onderwijsgevende. Verder wordt bijvoorbeeld in bepaalde sporten over een leraar gesproken, zoals bij kungfu. Ook in bepaalde religies hanteert men de term, zoals in het jodendom.
Inhoud |
Onderwijsvormen [bewerken]
- In het basisonderwijs geeft de leerkracht les in (bijna) alle vakken. Soms treedt een "bijzonder leermeester" op voor de vakken lichamelijke opvoeding of godsdienst/zedenleer.
- In het voortgezet of secundair onderwijs geeft de leraar een of enkele vakken, op grond van zijn vakkennis, aangevuld met een pedagogisch diploma dat hem onderwijsbevoegdheid geeft.
- Op de universiteit worden de lessen colleges genoemd. Er doceren hoogleraren (professoren), universitair hoofddocenten, universitair docenten, en (kortweg) docenten. Universitaire docenten zijn doorgaans gepromoveerd. Promovendi die in dienst zijn van een universiteit, geven naast hun onderzoektaak ook wel college.
Nederland [bewerken]
| Aantal docenten en verdeling naar geslacht[1] | |
|---|---|
 |
|
| WO | 16.500 |
| HBO | 13.500 |
| mbo | 37.000 |
| VO | 77.000 |
| PO | 144.000 |
Om in Nederland onderwijs te mogen geven moet een pedagogische hoger beroepsonderwijs (hbo)-opleiding worden doorlopen, de zogenoemde pedagogische academie voor het basisonderwijs (PABO), of een lerarenopleiding voortgezet onderwijs (LVO) aan een Hogeschool. Zowel PABO als LVO duurt drie of vier jaar en leidt op tot "Bachelor of Education".
In het Nederlands voortgezet onderwijs bestaan twee graden bevoegdheden:
- Met een eerstegraads bevoegdheid kan men alle klassen van het voortgezet onderwijs of het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie lesgeven.
- Met een tweedegraads bevoegdheid kan men lesgeven in het vmbo-onderwijs en de onderbouw (klas 1 tot en met 3) van havo en vwo en aan cursisten in het beroepsonderwijs en de volwasseneneducatie.
De eerstegraads bevoegdheid is te behalen via een universitaire lerarenopleiding (ULO) of bij een (hbo) lerarenopleiding, nadat de tweedegraads bevoegdheid behaald is.
Aanspreekvorm [bewerken]
Tot 1957 was het verboden voor een getrouwde vrouw om als ambtenaar (waaronder ook als onderwijzeres) werkzaam te zijn, waardoor een lesgevende vrouw altijd juffrouw was. Tot heden is het gebruikelijk dat een onderwijzeres met "juffrouw" (of "juf") wordt aangesproken, zelfs als ze getrouwd is - het correctere "mevrouw" is niet gebruikelijk. De mannen worden vanouds aangesproken met "meester" (wat vooral op het platteland nog gebruikelijk is) en tegenwoordig meestal als "meneer". Sedert het einde van de 20e eeuw komt daarna vaak de voornaam ("Meneer Wim" en "Juf Anneke"), terwijl de docenten vanouds alleen met de achternaam bekend waren.
Op Aruba wordt de mannelijke onderwijzer "meneer" genoemd en de vrouwelijke onderwijzer wordt "juffrouw, juf of juffie" genoemd. Sommige leerlingen noemen de vrouwelijke onderwijzer een "jufferd".
Vlaanderen [bewerken]
In Vlaanderen wordt men onderwijzer(es) in het lager onderwijs na een driejarige opleiding "Bachelor in onderwijs: lager onderwijs". Om aan deze opleiding te beginnen, moet men in het bezit zijn van het diploma secundair onderwijs. De vroegere onderwijsopleiding ("normaalschool") werd bij de schaalvergroting in het hoger onderwijs ondergebracht bij de grotere hogescholen.
Onderwijzer is de aanduiding voor een leraar op een basisschool of lagere school. De onderwijzer wordt door de leerlingen over het algemeen meester of juf(frouw) genoemd. De leiding van een basisschool is in handen van de hoofdonderwijzer, nu meestal aangesproken met de titel directeur.
De lesgevers in het secundair onderwijs zijn leraren (of leraressen). Over het algemeen worden ze aangesproken met "meneer" of "mevrouw". Je kan leraar worden na een driejarige opleiding "Bachelor in onderwijs: secundair onderwijs". Men kan ook lesgeven indien men bovenop een opleiding (Bachelor, Master of secundair onderwijs met nuttige ervaring) een "bewijs van pedagogische bekwaamheid (BPB)" behaalt. Dit kan onder andere door het volgen van een GPB-opleiding (getuigschrift Pedagogische Bekwaamheid)
Tijdsbesteding [bewerken]
Bij een docent is niet meer te spreken van een 36- of 40-urige werkweek. Bij een aanstelling van 1,0 fte heeft de docent een normjaartaak van 1659 uur. Deze normjaartaak levert verdeeld over 40 werkweken een werktijd van 41,5 uur per week op.
Globaal is de verdeling als volgt:
- 930 contacturen (daadwerkelijk voor de klas staan)
- 314 groepsgebonden taken (lesvoorbereiding, nakijken, spreekuur)
- 249 uur niet-groepsgebonden taken (MR, OR, vergaderingen enz.)
- 166 deskundigheidsbevordering (Cursus, beursbezoek, vakverdieping)
| Basis Onderwijs | VO (onderbouw) | VO (bovenbouw) | |
|---|---|---|---|
| Nederland | 930 | 868 | 843 |
| Vlaanderen | 840 | 698 | 833 |
| Duitsland | 783 | 709 | 695 |
Bekende onderwijzers en onderwijzeressen [bewerken]
- Chris van Abkoude
- Willem Bartjens
- Gijsbertus Blankesteijn
- Kees Boeke
- Klaas Bond
- Tarik Fraihi
- Abraham Hans
- Eli Heimans
- W.G. van de Hulst sr.
- Cornelis Johannes Kieviet
- Corneel van Kuyck
- Jan Ligthart
- Mari-Anne Marijnissen
- Caesarius Mommers
- Petrus de Raadt
- Emile Roemer
- Mark Rutte
- Hindricus Scheepstra
- Jan Schenkman
- Jack Spijkerman
- Jac. P. Thijsse
- Theo Thijssen
- Jacques Vriens
- Cornelis Vrij
Zie ook [bewerken]
Externe links [bewerken]
 |
Zie de categorie Onderwijs van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Wikiquote heeft één of meer citaten gerelateerd aan Onderwijzer. |
 |
Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Onderwijzer. |
| Bronnen, noten en/of referenties |
