Levering

Een levering is het geheel aan handelingen dat tot doel heeft een goed van het vermogen van een vervreemder in het vermogen van een verkrijger te doen overgaan. Een levering is een vast onderdeel van een eigendomsoverdracht (zie: Overdracht en Eigendom). Zonder levering is de overdracht niet compleet en is het eigendom niet overgegaan.

Er zijn verschillende soorten leveringshandelingen. De wet stelt daarnaast ook eisen aan hoe de levering van verschillende soorten goederen dient te geschieden. In de rest van dit artikel wordt de situatie volgens het Nederlands recht beschreven.

Overdracht van bezit

De eenvoudigste vorm van levering is door overdracht van het bezit. Het Burgerlijk Wetboek vermeldt in art. 3:90 eerste lid:

"De levering vereist voor de overdracht van roerende zaken, niet-registergoederen, die in de macht van de vervreemder zijn, geschiedt door aan de verkrijger het bezit der zaak te verschaffen."

Dus als ik bijvoorbeeld mijn fiets verkoop dan geschiedt de levering daarvan door die fiets aan de verkrijger te geven en die in de gelegenheid te stellen om het bezit over de fiets uit te oefenen. Dat betekent bijvoorbeeld ook dat ik de fietssleuteltjes dien over te dragen.

Deze wijze van levering geldt ook voor zogenaamde "vorderingsrechten aan toonder" en "rechten aan order", met dien verstande dat bij een recht aan order ook endossement is vereist (art. 3:93 BW).

Vorderingen op naam

Vorderingen op naam worden geleverd door een daartoe bestemde akte en een mededeling van de overdracht aan de schuldenaren (art. 3:94 BW). Zie ook cessie.

Levering van onroerende zaken en andere registergoederen

Voor onroerende zaken en andere registergoederen vereist de wet dat de levering geschiedt per notariële akte en inschrijving van die akte in de daartoe bestemde openbare registers (art. 3:89 eerste en vierde lid BW). Bijvoorbeeld bij de aan- en verkoop van een huis dient een dergelijke akte bij de notaris worden opgesteld en vastgelegd, dit is een wettelijke verplichting. De levering is pas compleet als de akte in de openbare registers is ingeschreven.

Indirecte levering

In een aantal gevallen is het (met name bij roerende zaken) mogelijk dat de levering indirect plaatsvindt. Dit is met name van toepassing als de zaak momenteel door een ander dan de eigenaar wordt gehouden.

Levering over de korte hand (traditio brevi manu)

Bij een levering over de korte hand (ook wel: "levering brevi manu") geregeld in art. 3:115 sub b BW is de verkrijger reeds de houder (namens de eigenaar/bezitter), en kan levering dus geschieden zonder feitelijke overgave van de zaak. Een voorbeeld hiervan is dat ik een fiets koop die ik van mijn broer heb geleend. In die situatie ben ik reeds houder van de fiets, en als ik hem koop is er dus geen feitelijke leveringshandeling nodig. Wel verandert mijn rechtspositie ten opzichte van de fiets van houder naar eigenaar/bezitter. Dit is het omgekeerde van levering constitutum possessorium (c.p.)

Levering over de lange hand (traditio longa manu)

Deze vorm van levering is de tegenhanger van de hierboven genoemde levering over de korte hand, geregeld in art. 3:115 sub c BW. Bij een levering over de lange hand wordt een zaak overgedragen die zich op moment van levering onder een derde bevindt. Deze situatie treedt bijvoorbeeld op als ik mijn auto, die zich bevindt bij A (bijvoorbeeld in de garage van A), wil verkopen en leveren aan B. A, die eerst de auto voor mij hield, houdt nu de auto voor B. Het bezit gaat niet over voordat de derde de overdracht heeft erkend, dan wel de vervreemder of de verkrijger de overdracht aan hem heeft medegedeeld.

Levering "constitutum possessorium" (= "houderschapsverklaring")

De derde vorm van indirecte levering is de levering "constitutum possessorium" (ook wel: "levering c.p."), geregeld in art. 3:115 sub a BW. Bij deze leveringsvorm wordt het eigendom overgedragen, maar blijft de zaak onder de vervreemder. De nieuwe eigenaar wordt dan eigenaar/bezitter en de vervreemder verandert van eigenaar/bezitter naar houder namens de nieuwe eigenaar. Een voorbeeld van deze wijze van levering is als een rechtssubject (natuurlijk persoon) zijn huis verkoopt, maar zijn huis gelijk terug huurt, waardoor de zaak onder de vervreemder blijft. Dit is het omgekeerde van levering brevi manu.