Lichaamslengte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De lichaamslengte is een biometrisch kenmerk. Bij mensen wordt de lengte van een staand persoon vaak gemeten vanaf de grond tot het topje van de kruin. Bij gedomesticeerde dieren wordt voor het aangeven van de lichaamslengte doorgaans de schofthoogte gebruikt. Bij de meeste andere dieren wordt de totale lichaamslengte gemeten.

Feiten[bewerken]

De groei van het menselijk lichaam onder optimale omstandigheden

De studie van lichaamslengte staat bekend als auxologie. Het menselijk lichaam groeit het hardst gedurende het 1e en 2e levensjaar en tijdens de puberteit. Vrouwen bereiken hun definitieve lichaamslengte eerder dan mannen, doordat bij vrouwen de groeischijven eerder gesloten zijn. Bij het ouder worden neemt de lichaamslengte vrijwel altijd vroeg of laat af. Bij sommige bevolkingsgroepen kan dit al op middelbare leeftijd beginnen, waarbij zaken als milieu en gezondheid een grote rol spelen. De krimp bij het ouder worden wordt veroorzaakt door het afnemen in lengte van de tussenwervelschijven, die weer het gevolg is van zaken als desiccatie en atrofie van de zachte weefsels.

Het menselijk lichaam is aan het einde van de dag een fractie korter dan aan het begin. Dit lengteverschil is te wijten aan de tussenwervelschijven. Deze schijven bestaan uit soepel kraakbeen tussen de wervels van de wervelkolom. Zo'n 25% van de lengte van de ruggengraat is aan deze schijven te wijten. Aan het einde van een dag is de veerkracht van de schijven verminderd en zijn de schijven dunner geworden. Dit resulteert in een lengtevermindering van het lichaam. Tijdens de slaap kunnen de tussenwervelschijven vervolgens weer ontspannen en uitrekken. Ongeveer 5 uur na het opstaan is het lichaam tot zijn minimale lengte gekrompen.

Feiten en statistieken[bewerken]

Gemiddelde lichaamslengte[bewerken]

Nederland[bewerken]

Volgens een onderzoek van het CBS uit 1999 was de volwassen inwoner van Nederland toen gemiddeld 173,5 cm lang. Volwassen mannen waren gemiddeld 180 cm (mannen rond de 20 zijn nog 3 tot 4 centimeter langer) en volwassen vrouwen waren 167 cm. Hogeropgeleiden bleken gemiddeld langer dan lageropgeleiden. Het verschil tussen het laagste en hoogste opleidingsniveau was bijna 7 cm. Dat is voor een deel te verklaren doordat mannen en jongeren in het algemeen beter opgeleid zijn dan vrouwen en ouderen. Als daarmee rekening wordt gehouden, verschilt de gemiddelde lichaamslengte van de laagst en hoogst opgeleiden nog altijd 3 cm.[1] Deze correlatie is te verklaren doordat autochtonen gemiddeld hoger opgeleid zijn en een langere lichaamslengte hebben dan allochtonen. Een causaal verband tussen lichaamslengte en opleidingsniveau is nooit aangetoond, waarschijnlijk spelen verschillen in levensstijl en genetische verschillen een substantiële rol.

De Nederlandse jonge mannen worden in lengte momenteel alleen voorbijgestreefd door de bewoners van de Dinarische Alpen, waarvan de mannen gemiddeld 185,6 cm lang zijn. In Afrika staan de Masaï, Dinka en Tutsi bekend als zeer lang, maar hoe lang de mannen hier zijn is niet bekend. Schattingen lopen uiteen van 176 cm tot 190 cm. De kleinste mensen ter wereld leven vermoedelijk in Zuidoost-Azië. Ook de Pygmeeën zijn zeer klein.

Wereldwijd[bewerken]

Historisch[bewerken]

In de meeste landen van Europa en Azië is de gemiddelde lichaamslengte gedurende de hele 20e eeuw toegenomen, dit als gevolg van een over het algemeen gezonder leefpatroon en een betere gezondheidszorg. In de Verenigde Staten, waar de lichaamslengte in de 19e eeuw relatief zeer groot was, is de lichaamslengte sinds de jaren '50 van de 20e eeuw gestagneerd. In het midden van de 19e eeuw was de lichaamslengte als volgt verdeeld:

Land Lichaamslengte
Australië 172 cm
Verenigde Staten 171 cm
Noorwegen 169 cm
Ierland 168 cm
Schotland 168 cm
Zweden 168 cm
Bohemen 167 cm
Neder-Oostenrijk 167 cm
Moravië 166 cm
Engeland en Wales 166 cm
Frankrijk 165 cm
Rusland 165 cm
Duitsland 164 cm
Nederland 164 cm
Spanje 162 cm
Italië 161 cm
Japan 155 cm
Bronnen[bewerken]
Hedendaags[bewerken]
Land Mannen Vrouwen Leeftijd Bron
Australië 178,4 cm 164,9 cm 18 - 24 jaar g
België 180,4 cm 164,6 cm Volwassenen v
Canada 176,0 cm 163,0 cm 18-24 jaar j
Denemarken 182,1 cm 168,2 cm a
Duitsland 178,9 cm 165,0 cm volwassenen c
Duitsland  179,8 cm 166,0 cm volwassenen d
Duitsland  181,3 cm 168,0 cm 18 - 25 jaar  j
Frankrijk 177,1 cm 163,8 cm a
Finland 178,6 cm 165,5 cm a
Finland  179,2 cm 166,7 cm   d
Finland  181,2 cm 167,0 cm   j
IJsland  178,8 cm 165,6 cm volwassenen c
IJsland  179,9 cm 166,7 cm   d
IJsland  181,7 cm 168,7 cm   j
Italië 173,2 cm 160,1 cm a
italië  175,0 cm 162,0 cm   c
Japan 168,6 cm 156,0 cm volwassenen c
Japan  170,7 cm 158,0 cm 17 jaar  d
Japan  172,1 cm 169,8 cm 20 - 24 jaar 
Kroatië 180,6 cm 167,0 cm
Luxemburg 179,1 cm 166,6 cm 15-25 jaar
Nederland  180,8 cm 167,5 cm   c
Nederland 184,8 cm 169,6 cm d
Nederland  184,8 cm 170,7 cm   e
Nederland  185,0 cm 170,5 cm 21 jaar  g
Nieuw-Zeeland 177,0 cm 165,0 cm 19 - 45 jaar k
Noorwegen 179,7 cm 167,6 cm 18 - 19 jaar f/x?
Oekraïne 176,5 cm 164,5 cm
Rusland  175,5 cm 163,5 cm volwassenen
Schotland  176,0 cm 162,3 cm volwassenen d
Schotland  179,2 cm 164,5 cm 25 - 34
Spanje 178,0 cm 165,3 cm a
Taiwan 172,75 cm 160,48 cm volwassenen x/b
Tonga 169,4 cm 158,2 cm 15-16 jaar
Tsjechië 178,0 cm 165,5 cm
Verenigd Koninkrijk  175,4 cm 161,9 cm volwassenen a
Verenigd Koninkrijk  177,6 cm 163,7 cm 16 - 24 jaar
Verenigde Staten  175,5 cm 162,6 cm volwassenen C
Verenigde Staten 178,3 cm 164,1 cm 20 - 39 jaar (Blanke Amerikanen) i
Verenigde Staten 177,8 cm 164,1 cm 20 - 39 jaar (Afro-Amerikanen) i
Zweden  177,9 cm 164,6 cm   a
Zweden  179,6 cm 166,1 cm   e
Zweden 180,5 cm 167,0 cm 16-24 jaar j
Zwitserland 175,4 cm 164,0 cm a

Bronnen:

  • a = Cavelaars et al 2000*,
  • c ='Fitting the Task to the Man',
  • d = Centraal Bureau voor de Statistiek [1]
  • e = Eurostats Statistical Yearbook 2004,
  • f = Statistics Norway 2002,
  • g = ABS How Australians Measure Up 1995 data,
  • i = Mean Body Weight, Height, and Body Mass Index 1960-2002,
  • j = Progress in Prevention 1995***,
  • k = Size and Shape of Newzealnders: NZ Norms for Anthropometric Data 1993****,
  • j = Statistics Sweden 2000,
  • v = Vlaamse groeicurve
  • x = bron onbekend.

a* Gebaseerd op zelfopgegeven informatie en niet gemeten b** Sommige cijfers worden betwist j*** Gebaseerd op zelfopgegeven informatie en niet gemeten k**** Gebaseerd op Britse normen

Records[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Lijst van beroemde lange mannen en Lijst van beroemde lange vrouwen

De langste man die voor zover bekend ooit geleefd heeft is Robert Wadlow, die bij zijn dood 2 meter 73 mat. De langste momenteel in levende zijnde man is Leonid Stadnyk, met enige afstand gevolgd door Bao Xishun. De kortste man ter wereld is Colombiaanse Edward Nino Hernandez. Hij is 70 cm. [2]

Factoren[bewerken]

Groei wordt veroorzaakt door het groeihormoon somatotropine dat door de hypofyse wordt afgescheiden. De meeste groei vindt plaats doordat kraakbeen wordt aangemaakt aan het uiteinde (de epifyse) van de lange botten, wat uiteindelijk resulteert in endochondrale ossificatie.

Lichaamslengte wordt geacht voor 90% erfelijk en tevens polygenetisch te zijn. De lengte van volwassenen van hetzelfde geslacht en met dezelfde etniciteit is bij benadering normaal verdeeld. Afwijkingen van meer dan 20% van het gemiddelde naar boven (gigantisme) of naar beneden (dwergisme) worden als abnormaal beschouwd. In de Verenigde Staten schrijft de Food and Drug Administration bij bepaalde afwijkingen onder het gemiddelde een HGH-behandeling voor.

Lichaamslengte is een van de onderwerpen van het nature-nurture-debat. Milieu en gezondheid spelen in ieder geval een rol evenals erfelijke factoren zoals genen, terwijl de lichaamslengte van bewoners van landen die tot de Derde Wereld behoren over het algemeen sterk achterblijft ten opzichte van die van bewoners van landen uit de Eerste Wereld. Dit is een rechtstreeks gevolg van verschillende levensstandaarden en een andere leefbaarheid van de omgeving, zaken als ondervoeding, verschillende slaappatronen en het al dan niet hoeven te verrichten van zware fysieke arbeid op jonge leeftijd. Ook de gezondheid van de moeder tijdens met name de zwangerschap speelt een belangrijke rol. Wat voor invloed de leeftijd van de moeder op de lichaamslengte van het kind heeft is niet helemaal duidelijk, maar de meeste studies wijzen erop dat er op latere leeftijd van de moeder meer kans is op een kind met een grote lichaamslengte.

Dieren en planten[bewerken]

De te meten lichaamsdelen om de lichaamslengte te bepalen bij dieren en planten is afhankelijk van de groep. Bij schildpadden en slakken bijvoorbeeld wordt de lengte en hoogte van het schild gemeten. Bij zoogdieren, vogels en reptielen en amfibieën wordt de totale lichaamslengte gemeten. Bij libellen en vlinders wordt vaak de vleugelspanwijdte of vlucht als maatvoering gebruikt. Bij de planten wordt de hoogte van de plant en de doorsnede van de bladeren en bloemen vaak vermeld.

Veel dieren hebben lichaamsuitsteeksels, zoals de slurf van een olifant of de antennes van een insect. Deze worden niet meegeteld bij het bepalen van de lichaamslengte. Gewervelde lichaamsdelen, zoals de staart van een aap of een hagedis worden wel meegemeten.

De lichaamslengte van dieren kan in verschillende delen worden vermeld. De bekendste standaarden zijn de koplengte (KL), de de kopromplengte (KRL), de totale lichaamslengte (TL) en de staartlengte (SL).

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties