Lichttherapie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Lichttherapie is de behandeling van een ziekte, meestal een huidziekte, met behulp van zichtbaar of (meestal) ultraviolet licht.

Dermatologie[bewerken]

  • Het meest gebruikt is UVB, dus met golflengtes tussen 280 en 310 nm. Sinds begin jaren 90 gebruikt men narrow-band; het licht bestaat vooral uit golven van 311 nm. Door de belichting wordt de ontstekingsreactie in de huid bestreden, mogelijk doordat de ontstekingscellen door de zonlichtschade ten gronde gaan. De belangrijkste aandoeningen die op deze manier behandeld worden zijn psoriasis en (ernstige gevallen van) eczeem.
UVB-therapie kan ook gebruikt worden bij aandoeningen met lichtovergevoeligheid, zoals zonlichtallergie (polymorfe lichteruptie) of erythropoïetische protoporfyrie (een erfelijke, aangeboren overgevoeligheid voor licht). De huid 'went' aan UVB: de dikte van de huid neemt toe, en de dosis UV waarbij zonverbranding ontstaat stijgt. Door de dosis UVB geleidelijk te verhogen, steeds tot er net geen klachten ontstaan, kan de gevoeligheid van de patiënt voor daglicht verlaagd worden. Mogelijke bijwerkingen van UVB-therapie zijn (acuut) verbranding, en op lange termijn een verhoging van het risico op huidkanker.
  • UVA heeft (vergeleken met UVB) weinig effect op de huid. Met behulp van psoralenen kunnen de cellen gevoelig gemaakt worden voor UVA-licht. De behandeling heet dan PUVA. Psoralenen kunnen geslikt worden, of van buiten aangebracht, door ze in badwater op te lossen of als gel aan te brengen. PUVA is effectiever dan UVB, maar heeft ook meer bijwerkingen: huidveroudering, toename van risico op huidkanker. Psoraleentabletten kunnen bovendien misselijkheid geven, en de veroorzaakte overgevoeligheid voor licht kan in de zomer een probleem zijn.
  • De laatste jaren wordt veel onderzoek gedaan naar zogenaamde UVA1-therapie: UVA-licht in een hoge dosering. Deze therapie lijkt vooral bij te kunnen dragen aan de behandeling van sclerodermie, en mogelijk eczeem. Deze behandeling kan momenteel alleen in Leiden (LUMC), Amsterdam (AMC) en Nijmegen (UMCN) uitgevoerd worden.
  • Behandelingen met diverse vormen van laserlicht en flitslampen (IPL) alsmede fotodynamische therapie (PDT) worden meestal niet als lichttherapie beschouwd, hoewel er licht gebruikt wordt. Laserbehandeling en flitslampen kunnen worden toegepast bij bepaalde typen pigment- of vaatafwijkingen. Fotodynamische therapie wordt gebruikt bij huidkanker en voorstadia daarvan.

Neonatologie[bewerken]

Pasgeboren zuigelingen zijn gevoelig voor bilirubine. Om overtollig bilirubine versneld af te laten breken worden pasgeboren baby's daarom wel "onder de lamp" gelegd.

Van het licht dat de lamp produceert is het blauwe licht (450 nm) effectief voor de afbraak van bilirubine. Meestal wordt er niet alleen blauw licht gebruikt, maar gewoon wit licht (waar blauw licht deel van uitmaakt). Dit in verband met het feit, dat verplegend personeel blauw licht als hinderlijk ervaart. De minimale sterkte van het blauwe licht, voor een effectieve behandeling, is 1000 µW/cm². Dit wordt in het ziekenhuis meestal bereikt door een halogeenlamp van ongeveer 160 W. Gemiddeld gaan de lampen tussen de 500 en de 1000 uur mee. Dat is ongeveer een maand per lamp. Ook is er een duurdere, maar effectievere, mogelijkheid met ledlampjes. Het vermogen kan dan wel oplopen tot boven de 3000 µW/cm². Men kan nagaan dat als de lamp de gehele tijd aan staat de temperatuur sterk oploopt, daarom zit er een ventilator achter in de lamp. Bij ledlampen speelt dit minder dan bij halogeenlampen.

In ernstige gevallen wordt er bovendien een biliblanket gebruikt. Dit is een matrasje met glasvezeldraadjes erin waardoor blauw licht wordt gevoerd. De deken licht blauw op en wordt meestal onder het hoofdje van de baby gelegd om kernicterus tegen te gaan. Er bestaat natuurlijk altijd een kans dat het fout gaat, maar door de lichttherapie wordt deze kans zo veel mogelijk verkleind.

Chronobiologie[bewerken]

Moderne lichttherapielamp in gebruik
  • Lichttherapie met zichtbaar licht is de eerste-keuze behandeling bij winterdepressies oftewel seizoensgebonden depressie (SAD, seasonal affective disorder). Ook wordt het gebruikt om het effect van een jetlag te verkorten. De onprettige gevoelens zouden te wijten zijn aan een verstoord dag-nachtritme. Door lichttherapie zou de biologische klok weer worden gelijkgezet, zodat op het juiste tijdstip de juiste hormonen weer worden aangemaakt. Hiervan zijn in de praktijk wel successen geclaimd, zelfs als alleen een deel van de huid werd belicht. Het mechanisme blijft onzeker.