Lichttherapie

Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Lichttherapie is de behandeling van een ziekte, meestal een huidziekte, met behulp van zichtbaar of (meestal) ultraviolet licht.

Dermatologie

• Meest gebruikt is UVB, dus met golflengtes tussen 280 en 310 nm. Sinds begin jaren 90 gebruikt men narrow-band; het licht bestaat vooral uit golven van 311 nm. Door de belichting wordt de ontstekingsreactie in de huid bestreden, mogelijk doordat de ontstekingscellen door de zonlichtschade ten gronde gaan. De belangrijkste aandoeningen zijn psoriasis en (ernstige gevallen) van eczeem.

Ook kan UVB-therapie gebruikt worden bij aandoeningen met lichtovergevoeligheid, zoals zonlichtallergie (polymorfe lichteruptie) of erythropoïetische protoporfyrie (een erfelijke, aangeboren overgevoeligheid voor licht). De huid 'went' aan UVB: de dikte van de huid neemt toe, en de dosis UV waarbij zonverbranding ontstaat stijgt. Door de dosis UVB zo op te hogen dat net geen klachten ontstaan, kan de gevoeligheid van de patiënt voor daglicht verlaagd worden. Bijwerkingen van UVB-therapie zijn (acuut) verbranding, en op lange termijn een verhoging van het risico op huidkanker.

• UVA heeft (vergeleken met UVB) weinig effect op de huid. Met behulp van psoralenen kunnen de cellen gevoelig gemaakt worden voor UVA-licht. De behandeling heet dan PUVA. Psoralenen kunnen geslikt worden, of van buiten aangebracht, door het in badwater op te lossen of als gel aan te brengen. PUVA is effectiever dan UVB, maar ook meer bijwerkingen: huidveroudering, toename van risico op huidkanker. Psoraleentabletten kunnen ook misselijkheid geven, en de veroorzaakte overgevoeligheid voor licht kan zomers een probleem zijn.
• De laatste jaren wordt veel onderzoek gedaan naar z.g. UVA1-therapie: UVA-licht in een hoge dosering. Lijkt vooral bij te kunnen dragen aan de behandeling sclerodermie, en mogelijk eczeem. Behandeling kan momenteel alleen in Leiden (LUMC), Amsterdam (AMC) en Nijmegen (UMCN) uitgevoerd worden.
• Behandeling met diverse vormen van laserlicht, flitslamp (IPL) en fotodynamische therapie (PDT) wordt meestal niet als lichttherapie beschouwd, hoewel het gebruik maakt van licht. Laserbehandeling en flitslamp kunnen worden toegepast bij bepaalde typen pigment- of vaatafwijkingen. PDT is een manier om huidkanker en voorstadia daarvan te behandelen.

Neonatologie

Pasgeboren zuigelingen zijn gevoelig voor bilirubine. Om overtollig bilirubine versneld af te laten breken worden pasgeboren baby's daarom wel "onder de lamp" gelegd.

Van het licht dat de lamp produceert is het blauwe licht (freq.450nm) effectief voor de afbraak van bilirubine. Meestal wordt er niet alleen blauw licht gebruikt, maar gewoon wit licht. Dit in verband met het feit, dat verplegend personeel dit blauwe licht als hinderlijk ervaart. De minimale sterkte van het blauwe licht, voor een effectieve behandeling, is 1000µW/cm². Dit wordt in het ziekenhuis meestal bereikt door een halogeen lamp van ±160W. Ook is er een duurdere maar effectievere manier mogelijk met ledlampjes. Het vermogen kan dan wel oplopen boven de 3000µW/cm². Gemiddeld gaan de lampen tussen de 500 en de 1000 uur mee. Dat is ongeveer een maand per lamp. Men kan nagaan dat als de lamp de gehele tijd aan staat de temperatuur ook sterk oploopt. Bij de ledlampen is dit kleiner dan bij de halogeenlampen. Daarom zit er ook een ventilator achter in de lamp.

In erge gevallen wordt er ook nog een biliblanked gebruikt. Dit is een matrasje met glasvezeldraadjes er in. Hierdoor wordt blauw licht gevoerd. De deken licht blauw op en wordt meestal onder het hoofdje van de baby gelegd om kernicterus tegen te gaan. Er bestaat natuurlijk altijd een kans dat het fout gaat maar door de lichttherapie wordt deze kans zo veel als mogelijk verkleind.

Chronobiologie

Moderne lichttherapielamp in gebruik

• Lichttherapie met zichtbaar licht wordt steeds vaker gebruikt bij winterdepressies. Ook wordt het gebruikt om het effect van een jetlag te verkorten. De onprettige gevoelens zouden te wijten zijn aan een verstoord dag-nachtritme. Door lichttherapie zou de biologische klok weer worden gelijkgezet, zodat op het juiste tijdstip de juiste hormonen weer worden aangemaakt. Hiervan zijn in de praktijk wel successen geclaimd, zelfs als alleen een deel van de huid werd belicht. Het mechanisme blijft onzeker.