Lier (België)

Lier

Stad in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Mechelen
Coördinaten	51°7′N, 4°34′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	49,7 km² (2009) 69,36% 11,72% 18,92%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	33.930 (01/01/2010) 48,62% 51,38% 683 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 18,89% 61,45% 19,66%
Buitenlanders	3,38% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Marleen Vanderpoorten (Open Vld)
Bestuur	Open Vld, CD&V/N-VA, Lier Leeft, Lier&Ko
Zetels Vlaams Belang CD&V/N-VA Open Vld Lier Leeft Lier&Ko Lijst Dedecker Onafhankelijke	31 7 7 6 5 3 2 1
Economie
Gemiddeld inkomen	16.238 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	5,91% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 2500 2500	Deelgemeente Lier Koningshooikt
Zonenummer	03 - 015
NIS-code	12021
Politiezone	Lier
Website	www.lier.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Mechelen in de provincie Antwerpen
Portaal    België

Lier (Frans: Lierre) is een Belgische stad in de provincie Antwerpen, ten zuidzuidoosten van de stad Antwerpen en bestaat uit de deelgemeenten Koningshooikt en Lier zelf. De stad telt ongeveer 34.000 inwoners en ligt aan de samenloop van de Grote Nete en de Kleine Nete. Lier wordt "de poort der Kempen" genoemd en kreeg de bijnaam Lierke Plezierke. Haar patroonheilige is Gummarus en de spotnaam voor een Lierenaar is "schape(n)kop".

Geschiedenis

Lier in 1775

Zie Geschiedenis van Lier voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De geschiedenis van de Stad Lier begint ergens in de tweede helft van de 7de eeuw wanneer de Heilige Gummarus wordt geboren. De stadsrechten werden verkregen in het jaar 1212.

Geografie

Hydrografie

• De rivier de Nete
• De rivier de Kleine Nete die gedeeltelijk ook "Binnennete" wordt genoemd.
• De rivier de Grote Nete
• Het Netekanaal, begint aan het Albertkanaal en komt ten zuidwesten van Lier samen met de Nete.
• De Afleidingsvaart van de Nete, ook wel "Omleidingsvaart" genoemd.
• De Albertvaart, een korte verbinding tussen de oorspronkelijke loop van de Kleine Nete en de Grote Nete aan de oostkant van de stad.

Kernen

Lier ligt in de Kempen aan de samenloop van de Grote Nete en de Kleine Nete. Ze bestaat uit Lier zelf en de deelgemeente Koningshooikt.

Het grondgebied van de stad Lier is onderverdeeld in vijf hoofdwijken waarvan er drie werden genoemd naar de vroegere stadspoorten (Leuvensepoort, Mechelpoort en Lisperpoort). De vierde wijk is het stadscentrum (binnenstad) en de vijfde is de vroegere deelgemeente Koningshooikt. In 1965 en 1990 werden in het kader van de organisatie van de Sint-Gummarusfeesten tal van kleinere wijkcomités opgericht. Een aantal van hen is nog actief als wijkvereniging.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Boechout Vremde	Emblem	Nijlen Kessel
Lint		Berlaar
Duffel Sint-Katelijne-Waver	Onze-Lieve-Vrouw-Waver	Putte Heist-op-den-Berg

Demografie

Evolutie van het inwonertal

• Bron: NIS - Opm.: 1806 t/m 1976 volkstellingen op 31 december; vanaf 1977= inwonertal per 1 januari.
• 1977: aanhechting van Koningshooikt.

Bezienswaardigheden

Zie ook Bezienswaardigheden van Lier en Lijst van onroerend erfgoed in Lier voor de hoofdartikels over dit onderwerp

• de Sint-Gummaruskerk
• het begijnhof
• de Zimmertoren
• het stadhuis

Het belfort en het begijnhof zijn opgenomen op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

• 

  Stadhuis met Belfort

• 

  Begijnhof

• 

  Zimmertoren

Cultuur

Bijnamen

De veel gebruikte (en veel misbruikte) term Liereke Pleziereke is afkomstig van de brochure met dezelfde naam die is uitgegeven naar aanleiding van de stoet, georganiseerd ter gelegenheid van een gouden huwelijksjubileum in 1928. De brochure is geschreven en geïllustreerd door Felix Timmermans (die een overbuur was van het echtpaar). Het stafrijm in de benaming heeft natuurlijk flink bijgedragen tot het succes ervan. Voor die gelegenheid zijn indertijd trouwens ook de reuzen gerestaureerd.

Een andere bijnaam voor alle Lierenaars is Schapekoppen. Een legende vertelt ons het verhaal dat in de 14de eeuw Hertog Jan II de Lierenaars wilde bedanken voor hun diensten tijdens zijn strijd tegen de Mechelaren. Ze mochten hun beloning zelf kiezen: een veemarkt of een universiteit. Ze opteerden voor het stapelrecht op vee, een keuze die Lier geen windeieren legde, omdat er per regio maar één werd toegestaan. Zo verhuisde de veemarkt van Wespelaar naar Lier en de hertog zuchtte: “Oh, die schapenkoppen”.

In 1425 kreeg Leuven dan de eerste universiteit in de Lage Landen.

Dialect

Het Liers is een dialect dat een beetje afwijkt van het Antwerps.

Enkele regels:

• In het Liers wordt de letter 'H' niet uitgesproken.
• Als er na een 'S' een 'P' komt (bijvoorbeeld: Lisp) dan worden deze twee letters bij de uitspraak verwisseld. Lisp wordt dus uitgesproken als 'Lips' en 'hesp' als 'eps'.

Enkele Lierse benamingen, spreekwoorden en gezegden:

• appelkokken: abrikozen
• arcékoek: gehaktbrood
• bézeke: washandje (3 keer een doffe e)
• blaveture: rolluiken, ook gebruikt om oogleden aan te duiden.
• a blaveture valle toe: Je bent moe
• crèm fattee: crème fouettée (Frans), slagroom
• "in frut vanien": in stukken vaneen
• gernot: Garnaal
• jèerbees: aardbei
• kak van Maria: Pomme d'amour
• kalissenaat: zoethout
• ondelulleke: lookworst
• de Peperbus: De toren van Sint-Gummaruskerk in de volksmond
• protstokke/scheusseneere: schorseneren
• schijtkoek: peperkoek

Lier op een postzegel

Lier is al verscheidene keren het thema van een postzegel geweest. Hieronder volgt een overzicht met telkens het jaar van uitgifte, de reden en de Bestand:

• 1939, Belforten, Belfort + Stadhuis
• 1966, Toerisme, Belfort + Stadhuis
• 1974, Schilderijen, Anton Bergmann
• 2005, Toerisme + 75 jaar Zimmertoren, Zimmertoren

Evenementen

• Lierse reuzen
• Sint-Gummarusprocessie

Culturele instellingen

• De Stedelijke Academie voor Schone Kunsten (SASK)
• De Stedelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans (SAMWD)
• Het Stadsarchief
• De Stedelijke Openbare Bibliotheek
• Het Liers Cultuurcentrum (LCC):
  • Liers Cultuurcentrum De Mol (CC De Mol)
  • De Vredeberg
  • Het Vleeshuis
  • Het Spui
  • De Colibrant
• De Stedelijke Musea
  • Timmermans-Opsomerhuis
  • Stedelijk Museum Wuyts-Van Campen en Baron Caroly

Uitgaan

Lier staat ook bekend om zijn uitgaansleven. Zo zijn er een respectabel aantal cafés in de binnenstad, waarvan de meeste gesitueerd zijn rond het Zimmerplein, de Grote Markt en de Eikelstraat. Dit zijn voornamelijk rasechte kroegen of danscafés die erg in trek zijn bij de Lierse jeugd. Enkele voorbeelden zijn De Zuut, Bananas (Den Banaan in de Lierse volksmond), Kaai 28 (vroeger Het Swingcafé), Den Toren of Café Fagoempel (de Faggi in de Lierse volksmond).

Ook staat Lier bekend om haar discotheken Illusion en La Rocca. Twee discotheken met nationale en internationale bekendheid. Voor de iets oudere Lierse bevolking is er nog steeds De Volmolen (De Vosmeulen in de Lierse volksmond).

Theater

De stad telt verschillend theatergroepen, zoals Lyra Toneel, Lyra Toneel Jeugd, Toneellabo Arlecchino, Teater Lier, Jeugd Teater Lier, De Schoolbond

Popmuziek

• Mintzkov
• De Kreuners
• The Wolf Banes
• Triggerfinger

Streekproducten

• Caves, een amberkleurig bier
• De Liter van Pallieter, een tripel bier
• Lierse kant
• Liers Kerstbier
• Liers vlaaike, gebakje met een kruidig smaakje
• Sint-Gummarus Dubbel en Sint-Gummarus Tripel, moutbieren

Mobiliteit

Openbaar vervoer

Het station Lier heeft een goede treinverbinding met Antwerpen: de spoorlijnen uit Hasselt/Luik, Turnhout/Herentals, Neerpelt/Mol komen samen te Lier en vervolgen hun weg naar Antwerpen. Met Brussel is er een verbinding via Mechelen. Er zijn ook frequente busverbindingen met de ruime omgeving.

Daarnaast waren er vroeger ook nog Station Lisp (Gesloten in 1940) en Station Kloosterheide (Gesloten in 1957)

Wegennet

• De Lierse Ring, de R16: Lier heeft een onvoltooide ringweg. Deze ligt op het grondgebied van Lier zelf en van Emblem, een deelgemeente van Ranst. De R16 heeft qua veiligheid een kwalijke reputatie: op de ring bevinden zich twee van de "zwarte kruispunten" in Vlaanderen voor wat betreft het aantal verkeersdoden. De Vlaamse Overheid heeft beslist de kruispunten heraan te leggen. De werken hiervoor zijn gepland voor uitvoering in 2014-2016. De zanger Louis Neefs is op het kruispunt van de R16 met de Mechelsesteenweg om het leven gekomen.
• De N10, deze verbindt Mortsel met Heist-op-den-Berg en Aarschot en wordt onderbroken door de Lierse Ring.
• De N13, deze verbindt de Lierse Ring met Nijlen en Herentals.
• De N14, deze verbindt Duffel en Mechelen met Zandhoven en Zoersel en wordt onderbroken door de Lierse Ring.

Wandelwegen

• Grote Routepad 12, Parijs-Brussel-Amsterdam

Scheepvaart

Scheepvaartverkeer komt in een boog omheen Lier op het Netekanaal.

Onderwijs

Het aanbod aan studierichtingen in het lager en secundair onderwijs is zeer groot, en rekruteert uit de wijde omgeving. Zo zijn er enkele zeldzame studiemogelijkheden, zoals een kunsthumaniora (KSO), een middelbare Steinerschool, een opleiding in gezondheids- en welzijnswetenschappen en sportonderwijs. Ook het deeltijds kunstonderwijs is goed uitgebouwd en heeft een goede reputatie.

In het hoger onderwijs is er een bachelor in de verpleegkunde, naast een hogere opleiding Dans, uniek in Vlaanderen. In Lier zijn volgende scholen aanwezig:

Lager Onderwijs

• Sint-Gummaruscollege (Lisperstraat), in de volksmond het "Klein College" genoemd.
• Sint-Ursula klim op
• Sint-Ursula Lisp
• Het Molentje
• Het Spoor
• Basisschool Heilige Familie
• Basisschool Stadspark
• De Sterrendaalders (Steinerschool)
• Basisschool Pullaar
• Heilig Hart-School (Koningshooikt)

Secundair Onderwijs

• Sint-Gummaruscollege (Kanunnik Davidlaan), in de volksmond het "Groot College" genoemd.
• Sint-Ursula (Middenschool - Lyceum - Instituut)
• Middenschool Anton Bergmann
• Sint-Aloysiusinstituut voor verpleegkunde (SAL)
• Vrij Technisch Instituut Lier (VTI-Lier)
• Koninklijk Technisch Atheneum (KTA)'t Spui
• Koninklijk Atheneum Arthur Vanderpoorten
• De Regenboog (BuSO)
• De Sterrendaalders (Steinerschool) (richtingen ASO en BSO)
• De Kusthumaniora (KSO)

Hoger Onderwijs

• Katholieke Hogeschool Kempen (Sint-Aloysiusinstituut)
• Artesis Hogeschool Antwerpen (Lerarenopleiding & Hoger Instituut voor Dans)

Historisch

In Lier werd in 1817 de eerste normaalschool (kweekschool) van de Nederlanden opgericht door koning Willem I van Nederland.

Sport

Struifvogel

• Koninklijke Struifvogel Maatschappij: één van de drie Struifvogelclubs in België. De andere twee bevinden zich in Mechelen en Leuven.

Voetbal

• K. Lierse SK op het Lisp, speelt in eerste klasse
• K. Lyra TSV, speelt in vierde klasse
• KV Hooikt in de deelgemeente Koningshooikt
• K. Lyra (Opgeheven)

Basketbal

• BBC Guco Lier
• BBC Lyra
• BBC Lier (opgeheven)

Atletiek

• A.C. Lierse
• A.C. Lyra

Darts

• L.D.O. Lierse Darts Organisatie

Sportaccomodatie

• Stedelijk Zwembad De Waterperels
• Sporthal De Komeet
• Sporthal KTA
• De Sportvelden

Stadions

• Herman Vanderpoortenstadion (K. Lierse SK)
• Lyrastadion (K. Lyra TSV)
• Complex KV Hooikt (KV Hooikt)
• Netestadion (A.C. Lierse en A.C. Lyra)

Bekende Lierenaars

Zie: Lijst van Lierenaars

Externe links

• Website van de stad
• Toerisme Lier
• Lost-places.nl Dungelhoeff kazerne

Noten

Mediabestanden

Zie de categorie Lier van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

51° 07' NB, 04° 34' OL