Lieve

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de voornaam, zie Godelieve (voornaam)
De Lieve in Gent, vlak bij verbinding met Leie
De Lieve aan het Rabot in Gent
De Augustijnenkaai en Lievekaai aan de Lieve in Gent
De Lieve in Gent
De Lieve nabij Lovendegem

De Lieve was een kanaal dat vanaf 1251 van Gent, beginnend bij het Gravensteen, naar het Zwin bij Damme gegraven werd.

Geschiedenis[bewerken]

De Lieve, in de volksmond 't Liefken genoemd, werd gegraven tussen 1251 en 1269 en vormde de eerste kunstmatige waterverbinding tussen Gent en de Noordzee. Over 45 km liep ze van Damme, waar ze op het Zwin aansloot, naar Gent, waar ze een verbinding had met de Leie ter hoogte van het Gravensteen. Tot dan konden Gentse schippers de Noordzee enkel bereiken via de Schelde.

Aan elk uiteinde van de Lieve en op verschillende tussenliggende plaatsen werd een rabot gebouwd: een stuw om de waterstand op peil te houden, waar de schepen met een kraan overgetild werden. Schepen werden er ook overgeladen of erlangs gesleept over de oever.

Enkele eeuwen lang was het economisch belang van de Lieve voor Gent zeer groot, onder andere voor de drukke handel met Engeland. Naarmate het Zwin meer en meer verzandde, nam ook het nut van de Lieve langzaam af. In 1547 werd door keizer Karel V toestemming gegeven voor het graven van de Sassevaart (later vervangen door het kanaal Gent-Terneuzen), zodat Gent een veel directere verbinding had met de Noordzee. Ook de economische macht van steden als Brugge, Sluis en Damme ging achteruit, wat nog meer bijdroeg aan de teloorgang van de Lieve. Het kanaal dat altijd eigendom geweest was van de stad Gent, werd dan ook verkocht in 1828 aan de aangelanden.

In 1847 liet men het (toen gegraven) Schipdonkkanaal het tracé van de Lieve volgen tussen Stoktevijver in Zomergem en Moerkerke in Damme. Tot aan de Tweede Wereldoorlog werd op de Lieve, beer van de stad Gent via schuiten naar Lovendegem gevoerd, om daar de velden te bemesten. In Gent is de Lieve in 1872 voor een stuk opgevuld en verdwenen tussen het Rabot en het Verbindingskanaal. Tussen het Verbindingskanaal en de Ringvaart loopt de Lieve als een miezerige en sterk vervuilde beek doorheen Wondelgem en is haar loop zeer moeilijk te volgen.

Vandaag[bewerken]

Het gedeelte van de Lieve dat niet samenvalt met het Schipdonkkanaal is nu grotendeels gedempt. Er resten vandaag nog vier stukken Lieve:

  1. het stuk van Damme tot Moerkerke
  2. het stuk tussen het Schipdonkkanaal te Stoktevijver en de Brugse Vaart te Evergem-Belzele
  3. het stuk tussen Meulestede (Gent aan kanaal Gent-Terneuzen) en Wondelgem
  4. het korte trajectje in het centrum van Gent tussen het Gravensteen en het Rabot.


Het korte stuk in Gent is toeristisch en stroomt langs het Gravensteen, de Lievekaai, het Prinsenhof en het Rabot. Het tweede traject wordt tegenwoordig toeristisch gepromoot door VVV De Lieve en kan over de gehele lengte worden verkend via een fietspad op de noordelijke oever.

Voor het tracé in Damme is er onlangs een aanvraag ingediend voor erkenning als landschappelijk monument.

Literatuur[bewerken]

  • DECAVELE J., De eeuwenoude Gentse havenambitie in Het rijke Gentse havenerfgoed van herontdekking tot valorisatie. Studiedag 4 mei 2010, Gent, 2011, p. 34.
  • BOES J., De Lieve, eerste kunstmatige verbinding tusschen Gent en de zee, Gent, 1929.
  • DECAVELE J., Gent op de wateren en naar de zee, Antwerpen, 1976.
  • ANDRIES A., De Lieve - tscoenste juweel dat de stede heeft, Wondelgem, 2008.
  • TERRYN, C., De Gentse Lieve-atlas als bron voor de studie van de Lievebermen in Damme in Rond de Poldertorens, jg. 55, 2014, nr. 1.
  • TERRYN C., De Lievebermen van Leestjesbrug naar Raepschot en de 'exacte' ligging van het Leopoldkanaal t.o.v. de Lieve in: Erfgoedblad Damme, jg. 14, 2013, nr. 4, p. 99.
  • TERRYN C., De Lieve werd in Moerkerke al eerder van de kaart geveegd door kadastermutatie van 1876 in: Erfgoedblad Damme, jg. 13, 2012, nr. 4, p. 94.
  • TERRYN C., De Lieve, alias Gentsche Leye in: Brugse Gidsenkroniek, september 2014, p. 117-122.
  • TERRYN C., De Lieve en de Gentsche Leyebermen in Damme. Grootschalige onteigening voor een kanaal zonder weerga in 13de-eeuws Europa in: Monumenten en Landschappen (te verschijnen in 2015).

Externe links[bewerken]