Nederlands spoorwegmaterieel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

In deze lijst is rollend materieel te vinden dat in 2013 bij Nederlandse spoorwegmaatschappijen in gebruik is. Goederenwagens zijn niet opgenomen. Van DB Schenker Rail zijn alleen materieelsoorten van de Nederlandse tak opgenomen.

Voorts is nog een aantal vroegere elektrische en diesellocomotieven, treinstellen en rijtuigen van de NS opgenomen.

Nummering[bewerken]

Materieelseries (niet te verwarren met treinseries) van NS, of die oorspronkelijk van NS zijn geweest, hebben meestal drie- of viercijferige nummers waarbij het honderdtal het type bepaalt. Zo is bijvoorbeeld locomotief 1709 een loc van de serie 1700. De eerste locomotief van die serie is de 1701; er bestaat geen locomotief met nummer 1700. Als er meer dan honderd locomotieven gebouwd worden van een type, zoals bij de serie 6400 het geval is, loopt de nummering door. Bij deze serie is er dus wel een locomotief 6500.

Een aantal locomotieven, met name van DB Schenker Rail, kent een Duitse nummering. Deze kennen een driecijferige typeaanduiding, gevolgd door een nummer van de loc zelf. De 204 805 is bijvoorbeeld een locomotief van de "Baureihe" 204.

Opmerkingen bij de lijst[bewerken]

Met bouwjaar wordt bedoeld: het jaar waarin de eerste van dat type is afgeleverd.

Bij aantal wordt het aantal vermeld dat oorspronkelijk van dat type gebouwd is. In enkele gevallen is vermeld het aantal dat nu in gebruik is bij die exploitant.

Besteld maar nog niet geleverd materieel is cursief weergegeven.

Bovenleiding is voor Nederland 1500 V/DC en 25 KV/AC (Betuwelijn en HSL), 3000 V/DC België en 15 KV/AC 16 2/3 Hz voor Duitsland.

Beveiliging: de geïnstalleerde beveiligingssystemen.

Locomotieven[bewerken]

Elektrische locomotieven - aanwezig in 2014[bewerken]

Type Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Bovenleiding Beveiliging Opmerkingen
1200 1951-1952/1999 EETC 5 (1 terzijde, 1 afgevoerd); 1500 V/DC ATB-EG ex-NS 1200 (1999)
1600 1981 Bentheimer Eisenbahn AG
DB Schenker Rail
NSR
NSM
HSL Logistik
LOCON Benelux
Rotterdam Rail Feeding
58 (23 terzijde, 7 gesloopt); 1500 V/DC ATB-EG en ATB-VV museumloc is 1656; zie (*opm.)
1700 1991-1994 NSR 81 (9 terzijde, 1 afgevoerd) 1500 V/DC ATB-EG en ATB-VV (1735 gesloopt)
186 2006 Captrain
NS Hispeed
NSR
Metrans
NMBS Logistics
Rurtalbahn
1
12
19, waarvan 4 geleverd.
8
41
3
1500 V/DC
3000 V/DC
15 KV/AC 16 2/3 Hz
25 KV/AC 50 Hz
ATB-EG en ERTMS 54 Toegelaten in Nederland, ook op de Betuweroute en HSL
189 2007 DB Schenker Rail
ERS Railways
Husa
Kombi Rail Europe
LOCON
LTE
PKP Cargo
Rurtalbahn
SBB Cargo
TX Logistik
6
58
12
9
1
1
1
2
3
11
1500 V/DC
3000 V/DC
15 KV/AC 16 2/3 Hz
25 KV/AC 50 Hz
ATB-EG en ERTMS 104 Toegelaten voor dienst in Nederland, ook op de Betuweroute

(*opm.) De locomotieven type 1600 zijn bij de splitsing in 1999 tussen NS Reizigers en NS Cargo (nu DB Schenker Rail) verdeeld tussen deze twee bedrijven. Hierbij zijn de locs voor NS Reizigers vernummerd in de 1800-serie. De verdeling is als volgt: 23 exemplaren voor DB Schenker Rail (waarvan inmiddels 6 gesloopt) en 35 exemplaren voor NSR (waarvan inmiddels 3 gesloopt). Locon heeft inmiddels 4 ex 1600 locomotieven in gebruik als serie E9900. Van de locomotieven type 189 zijn inmiddels 10 verkocht aan Mitsui Rail Capital.

Elektrische locomotieven - vroegere typen[bewerken]

Type Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Bovenleiding Beveiliging Opmerkingen
1000 1948 NS 10; alle buiten dienst 1500 V/DC ATB-EG museumloc is: 1010
1100 1950-1956 NS 60; alle buiten dienst 1500 V/DC ATB-EG museumlocs zijn: 1107, 1122, 1125, 1136, 1145
1200 1951-1953 NS 25; nog 3 in dienst bij EETC (1250) 1500 V/DC ATB-EG museumlocs zijn: 1201, 1202, 1211, 1218
1300 1952-1956 NS 16; alle bij NS buiten dienst 1500 V/DC ATB-EG museumlocs zijn: 1302, 1304, 1312, 1315
1500 1954 (1970) NS 6; alle bij NS buiten dienst 1500 V/DC ATB-EG ex-British Rail; museumlocs zijn 1501 (in Nederland), 1502, 1505 (in Engeland)

Diesellocomotieven - aanwezig in 2013[bewerken]

Type Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Beveiliging Opmerkingen Bijnaam
200 1934 Railion, NedTrain 3/15 Geen Locomotor, oorspr. NS Sik
204 / BR203.1 1969 Spitzke, VolkerRail 9 (4 Spitzke en 5 VolkerRail) ATB-EG, ATB-NG Rangeerloc, Oorspr. Deutsche Reichsbahn V100
400 NedTrain 14 Geen rangeerlocs van verschillende typen
600 1955 Railion, NedTrain, LOCON (Ex-RRF), Strukton 2/2/2/3 Geen rangeerloc, oorspr. NS Hippel / Bakkie
700 2003 NedTrain 13 ATB-EG rangeerloc
V60D 1964 EETC 4 ATB-EG rangeerloc, oorspr. Tsjechisch
2200 1955-1958 Eurailscout 3 (waarvan 1 terzijde) ATB-EG verbouwd tot videoschouwtrein
6400 1989 DB Schenker Rail 120 ATB-EG (aantal ook ERTMS
of ATB-NG of Indusi of Memor)
oorspronkelijk NS
6700 1966 HTRS 4 (waarvan 3 terzijde) ATB-EG oorspronkelijk NMBS, reeks 62
Class 66 2002 Captrain, CRB, ERS, HGK, Rotterdam Rail Feeding, Rurtalbahn Captrain 11, CRB 17, ERS 5, HGK 5, Rotterdam Rail Feeding 1, Rurtalbahn 3 ATB-EG,ATB-NG & ERTMS Class 66
G 1206 2003 Captrain, ERS, HTRS, Rurtalbahn, Strukton Captrain 2, ERS 3, HTRS 10, Rurtalbahn 2, Strukton 4 ATB-EG
G 2000 2003 Captrain, HGK, HTRS, Rurtalbahn Captrain 6, HGK 6, HTRS 2, Rurtalbahn 3 ATB-EG, ATB-NG

Diesellocomotieven - vroegere typen[bewerken]

Type Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Beveiliging Opmerkingen Bijnaam
100 1927-1929 NS 2 Geen locomotor Oersik
100 1930-1932 NS 50 Geen locomotor; museummaterieel zijn: 103, 116, 122, 137, 145 Oersik
200-300 1934-1951 NS 169 Geen locomotor; als museummaterieel of monument zijn circa 75 Sikken bewaard gebleven Sik
80 1908, 1926 NS 4 Geen rangeerloc
90 1911-1926 NS 3 Geen rangeerloc
160 1941-1942 NS 5; ex-WD Geen rangeerloc; museumloc is 162
400 1947-1948 NS 15 Geen rangeerloc Grote Sik
450 1956-1957 NS 10 Geen rangeerloc; museumloc is 451
500 1944 NS 10; ex-WD Geen rangeerloc Hippel / Bakkie
500 1949-1954 NS 35 Geen rangeerloc; museumlocs zijn: 508, 512, 521, 532 Hippel / Bakkie
520 1935 NS 2; ex-WD Geen rangeerloc
600 1955-1957 NS 65 Geen rangeerloc; museumlocs zijn: 604, 609, 618, 629, 636, 650, 658, 660, 661; en 685 (in Engeland) Hippel / Bakkie
700 1952 NS 15 Geen rangeerloc Hippel / Bakkie
2000 1943-1944 NS 18; ex-USATC Geen hoofdlijnloc
2200-2300 1955-1958 NS 150 ATB-EG hoofdlijnloc; museumlocs zijn: 2203, 2205, 2207, 2215, 2225, 2233, 2264, 2275, 2278, 2296, 2299
2400-2500 1954-1957 NS 130 ATB-EG hoofdlijnloc; museumlocs zijn: 2412, 2459, 2498, 2530
2600 1953-1954 NS 6 Geen hoofdlijnloc Beel
2800 1962 NS 1 ??? hoofdlijnloc Kreupele Marie
2900 1956-1959 NS 5; ex-Staatsmijnen Geen hoofdlijnloc
5800 1983-1987 ACTS 3 ???? oorspronkelijk British Rail
232 1973-1982 DB Schenker Rail 12 ??? oorspronkelijk Deutsche Reichsbahn V300 Ludmilla

Treinstellen[bewerken]

Elektrische treinstellen - aanwezig in 2013[bewerken]

Type Series Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Bovenleiding Beveiliging Opmerkingen Bijnaam
Mat '64
Plan V
400
800
900
1966-1976 NS 246 tweewagenstellen 1500 V/DC ATB-EG Nog 51 van de 246 in gebruik Apenkop
SGMm
Plan Y
2100
2900
1975-1984 NS 90 (30 tweewagenstellen, 60 driewagenstellen) 1500 V/DC ATB-EG gemoderniseerd in 2003-2009; ex-series 2000 en 2800 Sprinter
ICMm
Plan Z
4000
4200
1977
1983-1994
NS 144 (94 driewagenstellen, 50 vierwagenstellen) 1500 V/DC ATB-EG 137 stellen gemoderniseerd in 2006-2011 -
de 7 stellen uit 1977 zijn afgevoerd
Koploper
DDZ 7500
7600
1991-1998
2011-2013
NS 190 rijtuigen
50 motorrijtuigen (mDDM)
(25 vierwagenstellen, 25 zeswagenstellen)
worden verbouwd uit DD-AR
1500 V/DC ATB-EG en ATB-VV Gemoderiseerde DD-AR's Nieuwe Intercity Dubbeldekker
VIRM 8600
8700
9400
9500
1994-1996
2002-2005
2008-2009
NS 178 (98 vierwagenstellen, 80 zeswagenstellen) 1500 V/DC ATB-EG en ATB-VV Regiorunner
Thalys PBKA 4300 1996-1997 NS Hispeed 2 tienwagenstellen 1500 V/DC
3000 V/DC
15 KV/AC 16 2/3 Hz
25 KV/AC 50 Hz
ATB-EG en ATB-VV en ERTMS Worden vermoedelijk ook ingezet op fyra lijn (meer treinstellen waarschijnlijk onderweg) TGV
ICE 3M 4600 2000 NS Hispeed 3 achtwagenstellen 1500 V/DC
3000 V/DC
15 KV/AC 16 2/3 Hz
25 KV/AC 50 Hz
ATB-EG en ERTMS Gedeeld met Duitsland Intercity Express
Protos 5031-5035 2007 Connexxion 5 tweewagenstellen 1500 V/DC ATB-EG prototype nooit afgeleverd Kippelijn
SLT 2400
2600
2008-2012 NS 131 (69 vierwagenstellen, 62 zeswagenstellen)
in aflevering
1500 V/DC ATB-EG en ATB-VV Sprinter Lighttrain
GTW 5037 2012 Connexxion 1 driewagenstel 1500 V/DC ATB-EG Ter vervanging van prototype Protos Connexxion GTW
GTW 407
501-506
2008-2011 Arriva 61 (24 tweewagenstellen, 35 driewagenstellen)
19 tweewagenstellen en 19 driewagenstellen in aflevering in 2012
1500 V/DC ATB-EG Spurt
GTW 501-505
651-653
2008 Veolia 8 (5 tweewagenstellen, 3 driewagenstellen) 1500 V/DC ATB-EG Velios

Voor landelijk unieke nummers wordt bij GTW "10" voor het nummer gezet, vergelijk in gebruik zijnde en bestelde treinen van Spurt.

Elektrische treinstellen - vroegere typen[bewerken]

Type Series Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Bovenleiding Beveiliging Opmerkingen Bijnaam
ZHESM-materieel Diverse 1908-1914 ZHESM, NS 23 + 27 1500 V/DC Geen museumrijtuig is: BC 6
Mat '24 Diverse 1923-1932 NS 130 + 129 1500 V/DC Geen museumrijtuigen zijn: mC 9002, mBD 9107, Ces 8104 en Cecr 8553 Blokkendoos
Mat '35 200 1935 NS 8 tweewagenstellen 1500V/DC Geen alle afgevoerd, geen museummaterieel Stroomlijnmaterieel
Mat '36 200, 400, 600 1937-1942 NS 24 + 29 + 37 1500 V/DC Geen museumtreinstel is: 252 Stroomlijnmaterieel
Mat '40 300, 800 1942-1944 NS 15 tweewagenstellen + 25 vijfwagenstellen 1500 V/DC Geen alle afgevoerd, geen museummaterieel Stroomlijnmaterieel
Mat '46
Plan A, AB, B, C
200, 600 1948-1952 NS 64 tweewagenstellen + 79 vierwagenstellen 1500 V/DC Geen museumtreinstel is: 273 Muizeneus
Mat '54
Plan F, G, M, P, Q
300, 700 1956-1962 NS 68 tweewagenstellen + 73 vierwagenstellen 1500 V/DC ATB-EG museumtreinstellen zijn: 386 en 766 Hondekop
Mat '57
Benelux
1200 1957 NS 12 tweewagenstellen 1500 V/DC en 3000 V/DC ATB-EG De 220902 is museummaterieel, en staat in het Belgische Leuven. Benelux-Hondekop
SM '90 2100 1993 NS 9 tweewagenstellen 1500 V/DC ATB-EG alle afgevoerd, geen museummaterieel Railhopper
Mat '64
Plan TT en Plan T
500 1961 en
1964-1965
NS 31 vierwagenstellen 1500 V/DC ATB-EG Plan T
V250 4800 2008-2012 NS Hispeed 16 achtwagenstellen bestemd voor
Fyra; nog in aflevering
1500 V/DC
3000 V/DC
15 KV/AC 16 2/3 Hz
25 KV/AC 50 Hz
ATB-EG en ERTMS Uit dienst gegaan in 2013 door een reeks incidenten. Wordt vermoedelijk vervangen door Thalys. Albatros
DD-AR 7400
7800
1991-1994
1997-1998
NS 258 rijtuigen
50 motorrijtuigen (mDDM)
1500 V/DC ATB-EG 190 rijtuigen en 50 motorrijtuigen worden gemoderniseerd
de 68 overige rijtuigen worden terzijde gesteld.
DD-AR

Dieseltreinstellen - aanwezig in 2013[bewerken]

Type Overbrenging Series Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Beveiliging Opmerkingen Bijnaam
DM '90 (DH 2) Hydraulisch 3400 (Syntus: 50-61) 1996-1998 NS, Syntus 53 tweewagenstellen ATB-EG en ATB-NG 25 NS, 14 Syntus, 13 buiten dienst en 1 afgevoerd Buffel
LINT 41 (DM 2) Mechanisch 21-45 (Syntus LINT) 2001-2005 Syntus 25 tweewagenstellen ATB-EG en ATB-NG 1 treinstel afgevoerd
GTW Dieselelektrisch 228-244, 247-251, 301-327, 345-346 2006-2012 Arriva 75 (35 tweewagenstellen, 40 driewagenstellen) ATB-EG en ATB-NG 13 tweewagenstellen en 11 driewagenstellen in aflevering Spurt
GTW Dieselelektrisch 201-206, 351-360 2007-2009 Veolia 16 (6 tweewagenstellen, 10 driewagenstellen) ATB-EG en ATB-NG Velios
GTW Dieselelektrisch 5041-5049 2012 Hermes (Formule Breng) 9 (9 driewagenstellen)
9 driewagenstellen in aflevering in 2012
ATB-EG, ATB-NG en ATB-VV Breng GTW

Dieseltreinstellen - vroegere typen[bewerken]

Type Series Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Beveiliging Opmerkingen Bijnaam
Mat '34 (DE 3) 1934 NS 40 driewagenstellen Geen museumtreinstel is: 27 Dieseldrie
Mat '40 (DE 5) 1940-1941 NS 18 vijfwagenstellen Geen alle afgevoerd, geen museummaterieel Dieselvijf
Directierijtuig 20 (DE 1) 1954 NS 1 motorrijtuig ATB-NG museumrijtuig is: 20, ATB-NG is ingebouwd tijdens de revisie in 2005 Kameel
Plan X 21-50 (DE 1)
61-106 (DE 2)
1953-1955 NS 30 motorrijtuigen + 46 tweewagenstellen Geen alle zijn verbouwd tot 161-186 of afgevoerd tot 1985;
museumrijtuig is: 41
Blauwe Engel
Plan X 161-186 (DE 2) 1975 en
1977-1981
NS, Syntus-Oostnet, Connexxion 26 tweewagenstellen ATB-EG verbouwd uit 61-106, museummaterieel zijn: 179, 180 en 186 Dieseltwee
Nederlands-Zwitsers TEE-treinstel 1001-1003 (DE 4) 1957 NS / SBB 3 + 2 vierwagenstellen ??? alle zijn na buitendienststelling in 1974 verkocht naar Canada; vijf bakken zijn sinds juni 2006 in Zwolle opgeslagen en later verhuisd naar de Watergraafsmeer. TEE
Plan U 111-152 (DE 3) 1960-1963 NS 42 driewagenstellen ATB-EG op 6 naar BRKS in Slowakije verkochte stellen na, zijn alle van NS en terzijde of gesloopt; BRKS is in 2008 gestopt met personenvervoer; deze 6 stellen zijn nu dus buiten dienst; museummaterieel zijn: 114, 115, 121 en 151 Dieseldrie
DH 1 3100 1983 NS, NoordNed, Arriva, Veolia 19 motorrijtuigen ATB-EG buiten dienst sinds 2008 Wadloper, Veenexxpres, Maashopper
DH 2 3200 1981-1982 NS, NoordNed, Arriva, Veolia 31 tweewagenstellen ATB-EG buiten dienst sinds 2008 Wadloper, Maashopper

Toilet[bewerken]

Treinstellen die op korte stopdiensten worden gebruikt, hebben vaak geen toilet. Hiertegen wordt door reizigers veel bezwaar gemaakt. Ook voor het treinpersoneel is dit een probleem, want de stoptijden op de stations zijn kort. Het aanpassen van de treinstellen is een kostbare aangelegenheid.

In oktober 2011 ontstond in de media veel ophef om de plaszak - een plastic zak met een urineabsorberend materiaal - die reizigers in geval van nood kunnen gebruiken. De zak is alleen bedoeld voor gebruik in noodsituaties, bijvoorbeeld als een trein lange tijd stil blijft staan.

De ICR 1 en ICR 2 rijtuigen zijn uitgerust met zogeheten vacuümtoiletten.

Rijtuigen[bewerken]

Rijtuigen - aanwezig in 2013[bewerken]

Type Series Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Opmerkingen Bijnaam
ICR-1/2/4 1980-1982,
1986-1988
NSR 243 Intercityrijtuigen
ICR-3 1986-1987 NS Hispeed 67 Beneluxtrein
DDM-2/3 1993-1995 NSR 258 190 rijtuigen worden met 50 mDDM gemoderniseerd tot 50 treinstellen DDZ (30 vierwagenstellen, 20 zeswagenstellen), de overige 68 worden buiten dienst gesteld DD-AR

Rijtuigen - vroegere typen (gebouwd na 1945)[bewerken]

Type Series Bouwjaar Exploitanten Aantal aanwezig Opmerkingen Bijnaam
Pec 901-921, 922-936 1938-1950 NS 36 museumrijtuig is: Pec 8502 (ex-902) stroomlijnpostrijtuigen
Plan D AB 7701-7720
C 7801-7840
RD 7651-7660
1950-1951 NS 70 museumrijtuigen zijn: A7704, A7705, A7709, B7838, RD7658 en RD7659 Turkoois materieel
Plan C P 7911-7920 1952 NS 10 postrijtuigen; museumrijtuig is: P 7920 Turkoois materieel
Plan E B 6501-6546
C 6601-6714
CKD 6901-6926
P 7921-7930
1954-1956 NS 186 museumrijtuigen zijn: C 6609, C 6703, C 6712, CKD 6904, CKD 6906, CKD 6908, CKD 6910 en CKD 6922
Plan L P 7931-7943 1958 NS 13 postrijtuigen; museumrijtuig is: P 7940
Plan K AB 7351-7380 1957-1958 NS 30 museumrijtuigen zijn: A B7355, AB 7359, AB 7367, AB 7370, AB 7376, AB 7377 en AB 7378
Plan N B 7001-7025 1958-1959 NS 25 ligrijtuigen; alle afgevoerd, geen museummaterieel
Plan W B 4101-4124
50 84 21-37 501-7 - 532-2
1966-1968 NS 24 + 26 B 4101-4124 voor Beneluxdienst;
museumrijtuigen zijn: B 4118, 21-37 455, 21-37 457, 21-37 455 en 21-37 457
ICK jaren '70 NSR 150 ex-DB; buiten dienst sinds 2009
Avmz 1973-1974 NSR 10 ex-NS Int. in 2010 verkocht aan DB
ICL 1988-1993 NSR 44 geleased van de DB; medio 2010 weer retour
DDM-1 1984-1986 NSR 75 buiten dienst sinds 2012

Toegankelijkheid tijdens het rijden[bewerken]

Meestal kan men bij een trein met rijtuigen door de hele trein lopen tijdens het rijden (bakovergang, doorloop tussen de bakken). Bij een trein die uit treinstellen bestaat kan men alleen door één treinstel lopen (tegenwoordig ook in de treinen met oorspronkelijk een doorloopkop, deze is na de modernisering afgesloten).

De flexibele verbindingen tussen de bakken (vouwbalg, harmonicasluis) zijn zo gemaakt dat men deze veilig en droog kan passeren. Vaak is er aan weerszijden een schuifdeur. Bij de Sprinter Lighttrain is de doorgang breed en zonder deuren.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]