Lijst van VOC-opperhoofden in Japan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hendrik Doeff 1803 - 1817

De eerste Nederlandse handelspost of factorij werd in 1609 op het eiland Hirado gevestigd door Jacques Specx. In 1640 kregen de Nederlanders met de achterdocht van de shogun Tokugawa Iemitsu te maken, omdat de Portugezen en Spanjaarden (lees: jezuïeten) niet langer werden vertrouwd vanwege hun christelijke missie en een vermeende poging tot kolonisatie. Vijf Spaanse jezuïeten die in 1642 vanuit Manilla met een Chinese jonk en bemanning aan land kwamen, werden ter stond geëxecuteerd. De Nederlanders zou hetzelfde zijn overkomen als ze niet alle voorwaarden hadden geaccepteerd. De handel naar en vanaf Japan was zeer winstgevend, niet alleen voor de VOC, maar ook voor de opperhoofden, die met creatief boekhouden veel bijverdienden.

In 1640 kreeg opperkoopman François Caron opdracht de pakhuizen op Hirado zo snel mogelijk af te breken. Daartoe werd 's nachts doorgewerkt. Een aantal goedgezinde ministers in de Japanse bakufu wist erger te voorkomen, toen in 1641 ook nog eens 60 Portugezen werden opgehangen. Zwarte bemanningsleden werden teruggestuurd naar Macao. De Nederlandse handelspost moest worden verplaatst naar het kleine eilandje Dejima. Maximiliaan le Maire kreeg toestemming zeven lege huizen te betrekken op het waaiervormige Deshima en mocht acht pakhuizen in gebruik te nemen. Hij moest alle Japanse klerken naar huis sturen, maar had - zoals alle daimyo - de plicht in een Hofreis naar Edo te maken en Spaanse of Portugese schepen aan te vallen. Vanaf 1641 waren ongeveer twintig Nederlanders op het eiland woonachtig: vier opperkooplieden, een koopman, drie onderkooplieden, een chirurg, een aantal assistenten en jongens in opleiding. De op de handelspost overleden Nederlanders kregen een aanvankelijk een zeemansgraf, er was geen kerkhof.[1]

Het opperhoofd had de leiding van de factorij, maar moest vanaf 1641 ieder jaar worden vervangen. Vanwege het directe belang van Formosa bij de aan- en afvoer zijn veel opperhoofden tijdelijk op dat eiland aangesteld. Hieronder een lijst van de opperhoofden van Hirado en van Dejima:

Hirado[bewerken]

Dejima en de baai van Nagasaki, circa 1820. Twee Nederlandse schepen en een aantal Chinese jonken zijn afgebeeld.

Dejima[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties