KNVB beker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het gelijknamige vrouwenvoetbaltoernooi, zie KNVB beker (vrouwen).
KNVB beker
Land Vlag van Nederland Nederland
Bond KNVB
Opgericht 1898
Systeem Knock-out
Internationale
kwalificatie
UEFA Europa League
Huidige kampioen PEC Zwolle (2014)
Recordkampioen Ajax (18)
Website KNVB.nl
Huidig seizoen 2014/15
Laatst bijgewerkt op: 21 apr 2014 14:57 (CEST)
Portaal  Portaalicoon   Sport
Voetbal
De finale van de KNVB beker in 1944 tussen Willem II en Groene Ster

Het toernooi om de KNVB beker is een Nederlandse voetbalcompetitie georganiseerd door de nationale voetbalbond KNVB. Het toernooi is de oudste nog bestaande voetbalcompetitie van Nederland.

De competitie wordt van oudsher afgewerkt in het knock-outsysteem. Tussen 1994 en 2003 werd de knock-outfase voorafgegaan door een groepsfase. Vaak kregen hooggeplaatste ploegen uit de Eredivisie of de clubs die Europees speelden een beschermde status, waardoor zij later in het toernooi mochten instromen. Sinds seizoen 2006/07 echter stromen alle profclubs gelijktijdig in (vanaf de 1/32e finales).

De deelnemers zijn:

  • de voetbalclubs uit het Nederlands betaald voetbal
  • de clubs uit de hoogste amateurafdeling: de Topklasse
  • de amateurverenigingen die de halve finales van de regionale districtbekers in het voorafgaand seizoen bereikt hebben

De finale van het toernooi wordt sinds 1989 traditiegetrouw in Stadion Feijenoord afgewerkt en werd voorheen vaak op Hemelvaartsdag gespeeld. Recentelijk is de finale verplaatst naar een eerdere datum, zodat deze plaatsvindt voorafgaand aan de play-offs in de Eredivisie. In 2010 bestond de finale uit veiligheidsoverwegingen uit twee wedstrijden.

De bekerwinnaar mag het volgende seizoen deelnemen aan de traditionele seizoensopening, de Johan Cruijff Schaal, en plaatst zich voor de UEFA Europa League. Als een team kampioen wordt en de beker wint, heeft dit team de dubbel gewonnen.

Geschiedenis[bewerken]

Het Nederlands voetbalbekertoernooi is bedacht tijdens een bondsvergadering in Den Haag op 15 januari 1898. Het bestuur van de Nederlandsche Voetbalbond (NVB), later KNVB, besloot een toernooi voor bondsverenigingen te organiseren.

Door ondernemer Hak Holdert werd een beker beschikbaar gesteld. In het seizoen 1898/99 werd voor de eerste keer de naar hem vernoemde Holdertbeker uitgereikt. De eerste Nederlandse bekerwinnaar werd RAP Amsterdam dat in de finale HVV uit in Den Haag met 1-0 versloeg.

Naamgeving[bewerken]

De KNVB beker
KNVB Beker 1948-1949 Quick 1888

De beker heette de Holdertbeker behalve tussen 1921 en 1929 toen de beker NVB Beker, naar de bond, heette. Pas in 1946 kreeg het bekertoernooi een andere naam, de KNVB beker en werd ook voor het eerst zilver gebruikt voor de beker. Dat was een zeer kostbaar geschenk, omdat edelmetalen vlak na de Tweede Wereldoorlog schaars waren. Deze beker werd aangeboden door de Algemene Nederlandse Voetbalvereniging De Zwaluwen.

Vanaf 1995 werd bierbrouwer Amstel sponsor van het bekerevenement. Feyenoord en FC Volendam speelden voor het eerst een finale om de Amstel Cup, die de Rotterdamse club met 2-1 van FC Volendam won.

In augustus 2005 werd er opnieuw een naamswijziging doorgevoerd. Sindsdien werd er gestreden om de Gatorade Cup, vernoemd naar sportdrankenfabrikant Gatorade. Vanaf het seizoen 2006/07 heet het toernooi weer KNVB beker, maar Gatorade bleef sponsor van het bekertoernooi.

Jaar Naam
1899-1945
1921-1929
Holdertbeker
NVB Beker
1946-1994 KNVB beker
1995-2004 Amstel Cup
2005 Gatorade Cup
2006-heden KNVB beker

Europees voetbal[bewerken]

De winnaar van de KNVB beker plaatst zich voor de wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal als mede voor Europees voetbal. Van 1961 tot 1998 was dat voor het Europacup II-toernooi, daarna voor het UEFA Cup toernooi en vanaf 2009 voor de UEFA Europa League. Als de bekerwinnaar zich echter plaatst voor de UEFA Champions League, krijgt de verliezend finalist de plaats toegewezen. Vanaf het seizoen 2014/2015 zal hooguit de winnaar zich plaatsen voor Europees voetbal. Indien deze al geplaatst is voor de Champions League, zal de plaats voor Europees voetbal gegeven worden aan de hoogstgeplaatste ploeg uit de competitie. En niet meer aan de verliezend finalist.

In het seizoen 1961/62 was Ajax de eerste Nederlandse deelnemer in toernooi om de Europacup II (Cup Winners Cup). Ajax was ook de enige Nederlandse club die de finale van dit toernooi bereikte. In het seizoen 1986/87 werd deze met 1-0 gewonnen van het Oost-Duitse Lokomotive Leipzig en het seizoen erop, 1987/88, werd deze met 0-1 verloren van het Belgische KV Mechelen.

In 1998 werd een extra wedstrijd gespeeld tussen de verliezend halve finalisten, omdat de finalisten Ajax en PSV zich beiden hadden gekwalificeerd voor de UEFA Champions League. Deze wedstrijd tussen Heerenveen en FC Twente eindigde in het Oosterenkstadion in Zwolle in 3-1, waardoor Heerenveen zich plaatste voor het Europacup II-toernooi.

In de huidige opzet wordt, als zowel de verliezend finalist als de winnaar van het toernooi bij de eerste 3 ploegen in de eredivisie zit, de Europa League plaats vergeven aan de nummer 4 (of 5 zie: UEFA-coëfficiënten) van de eredivisie, die dan geen play-offs hoeft te spelen om de laatste Europa League-plaats.

Geen bekerfinale[bewerken]

Tussen 1919 en 1960 werd het toernooi achttien keer niet gespeeld. In 1919 vond voor de eerste keer geen bekertoernooi plaats. In de jaren twintig werd het toernooi drie keer niet gespeeld (1922, 1923, 1924) en ook in 1931 en 1933 moest Nederland het zonder bekercompetitie stellen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog en enkele jaren daarna (1940-1942, 1945, 1947) werd er ook geen bekertoernooi georganiseerd. Tenslotte werd er wegens geringe belangstelling ook van 1950-1956 en in 1960 niet om de beker gestreden.

Twee keer, in 1929 en 1946, werd het bekertoernooi voortijdig gestaakt.

Finales[bewerken]

Jaar Winnaar Nr Uitslag Finalist
1899 RAP 1 1-0 nv HVV
1900 Velocitas Breda 1 3-1 Ajax (Leiden)
1901 HBS 1 4-3 RAP
1902 HFC Haarlem 1 2-1 HBS
1903 HVV 1 6-1 HBS
1904 Koninklijke HFC 1 3-1 HVV
1905 VOC 1 3-0 HBS-2
1906 DSV Concordia 1 3-2 Volharding
1907 VOC 2 4-3 nv Voorwaarts
1908 HBS-2 2 3-1 VOC-2
1909 Quick-2 1 2-0 VOC
1910 Quick-2 2 2-0 HVV-2
1911 Quick 3 1-0 HFC Haarlem
1912 Haarlem 2 2-0 Vitesse
1913 Koninklijke HFC 2 4-1 DFC
1914 DFC 1 3-2 Haarlem
1915 Koninklijke HFC 3 1-0 HBS
1916 Quick 4 2-1 nv HBS
1917 Ajax 1 5-0 VSV
1918 RCH 1 2-1 VVA Amsterdam
1919 Niet gespeeld
1920 CVV Mercurius 1 2-1 VUC
1921 VV Schoten 1 2-1 RFC Rotterdam
1922 Niet gespeeld
1923 Niet gespeeld
1924 Niet gespeeld
1925 ZFC 1 5-1 Xerxes
1926 T.S.V. LONGA 1 5-2 De Spartaan Amsterdam
1927 VUC 1 3-1 Vitesse
1928 RCH 2 2-0 PEC
1929 Toernooi gestaakt
1930 Feijenoord 1 1-0 Excelsior
1931 Niet gespeeld
1932 DFC 2 5-4 nv PSV
1933 Niet gespeeld
1934 Velocitas 1897 1 3-2 nv Feijenoord
1935 Feijenoord 2 5-2 Helmond
1936 RFC Roermond 1 4-2 KFC
1937 Eindhoven 1 1-0 De Spartaan Amsterdam
1938 VSV 1 4-1 AGOVV
Jaar Winnaar Nr Uitslag Finalist
1939 WVV Wageningen 1 2-1 nv PSV
1940 Niet gespeeld
1941 Niet gespeeld
1942 Niet gespeeld
1943 AFC Ajax 2 3-2 DFC
1944 Willem II 1 9-2 RKSV Groene Ster
1945 Niet gespeeld
1946 Toernooi gestaakt
1947 Niet gespeeld
1948 WVV Wageningen 2 0-0 ns (2-1) DWV Amsterdam
1949 Quick 1888 1 1-1 ns (2-1) Helmondia
1950 PSV 1 4-3 nv Haarlem
1951 Niet gespeeld
1952 Niet gespeeld
1953 Niet gespeeld
1954 Niet gespeeld
1955 Niet gespeeld
1956 Niet gespeeld
1957 Fortuna '54 1 4-2 Feijenoord
1958 Sparta Rotterdam 1 4-3 Volendam
1959 VVV 1 4-1 ADO Den Haag
1960 Niet gespeeld
1961 Ajax 3 3-0 NAC
1962 Sparta Rotterdam 2 1-0 nv DHC
1963 Willem II 2 3-0 ADO
1964 Fortuna '54 2 0-0 ns (4-3) ADO
1965 Feijenoord 3 1-0 Go Ahead
1966 Sparta Rotterdam 3 1-0 ADO
1967 Ajax 4 2-1 nv NAC
1968 ADO 1 2-1 Ajax
1969 Feijenoord 4 1-1 nv 2-0 PSV
1970 Ajax 5 2-0 PSV
1971 Ajax 6 2-2 nv 2-1 Sparta Rotterdam
1972 Ajax 7 3-2 FC Den Haag
1973 NAC 1 2-0 NEC
1974 PSV 2 6-0 NAC
1975 FC Den Haag 2 1-0, 1-0 FC Twente '65
1976 PSV 3 1-0 nv Roda jc
1977 FC Twente '65 1 3-0 nv PEC Zwolle
1978 AZ '67 1 1-0 Ajax
Jaar Winnaar Nr Uitslag Finalist
1979 Ajax 8 1-1 nv 3-0 FC Twente '65
1980 Feyenoord 5 3-1 Ajax
1981 AZ '67 2 3-1 Ajax
1982 AZ '67 3 0-1, 5-1 FC Utrecht
1983 Ajax 9 3-1, 3-1 NEC
1984 Feyenoord 6 1-0 Fortuna Sittard
1985 FC Utrecht 1 1-0 Helmond sp
1986 Ajax 10 3-0 RBC
1987 Ajax 11 4-2 nv FC Den Haag
1988 PSV 4 3-2 nv Roda jc
1989 PSV 5 4-1 FC Groningen
1990 PSV 6 1-0 Vitesse
1991 Feyenoord 7 1-0 BVV Den Bosch
1992 Feyenoord 8 3-0 Roda jc
1993 Ajax 12 6-2 sc Heerenveen
1994 Feyenoord 9 2-1 NEC
1995 Feyenoord 10 2-1 FC Volendam
1996 PSV 7 5-2 Sparta Rotterdam
1997 Roda jc 1 4-2 sc Heerenveen
1998 Ajax 13 5-0 PSV
1999 Ajax 14 2-0 Fortuna Sittard
2000 Roda jc 2 2-0 NEC
2001 FC Twente 2 0-0 ns (4-3) PSV
2002 Ajax 15 3-2 nv FC Utrecht
2003 FC Utrecht 2 4-1 Feyenoord
2004 FC Utrecht 3 1-0 FC Twente
2005 PSV 8 4-0 Willem II
2006 Ajax 16 2-1 PSV
2007 Ajax 17 1-1 ns (8-7) AZ
2008 Feyenoord 11 2-0 Roda jc
2009 sc Heerenveen 1 2-2 ns (5-4) FC Twente
2010 Ajax 18 2-0, 4-1* Feyenoord
2011 FC Twente 3 3-2 nv Ajax
2012 PSV 9 3-0 Heracles Almelo
2013 AZ 4 2-1 PSV
2014 PEC Zwolle 1 5-1 Ajax
  • In verband met het niet mee mogen brengen van supporters tijdens Feyenoord-Ajax werd de finale in 2010 omwille van veiligheidsoverwegingen over twee wedstrijden gespeeld. De eerste wedstrijd in Amsterdam, de tweede wedstrijd in Rotterdam.

Aantal bekers per club[bewerken]

Aantal Club(s)
18 Ajax
11 Feyenoord
9 PSV
4 Quick, AZ
3 HFC, Sparta Rotterdam, FC Utrecht, FC Twente
2 VOC, HBS, Haarlem, RCH, DFC, FC Wageningen, Willem II, Fortuna '54, ADO Den Haag, Roda jc
1 RAP, Velocitas Breda, HVV, DSV Concordia, CVV, VV Schoten, ZFC, Longa, VUC, Velocitas, RFC Roermond, FC Eindhoven, VSV, Quick Nijmegen, VVV, NAC, Heerenveen, PEC Zwolle

Topscorers KNVB beker (1994-heden)[bewerken]

Seizoen Speler Club(s) Aantal
1994/1995 Vlag van Nederland Jack de Gier
Vlag van Servië Miroslav Stefanovic
Go Ahead Eagles
FC Volendam
7
1995/1996 Vlag van Nederland Virgil Breetveld De Graafschap 8
1996/1997 Vlag van Nederland Michel van Oostrum
Vlag van Denemarken Jon Dahl Tomasson
FC Emmen
sc Heerenveen
6
1997/1998 Vlag van Suriname Dean Gorré Ajax 7
1998/1999 Vlag van Brazilië Wamberto Ajax 3
1999/2000 Vlag van Nederland Jack de Gier NEC 10
2000/2001 Vlag van Nederland Vennegoor of Hesselink FC Twente 8
2001/2002 Vlag van Nederland Jan Bruin
Vlag van Nederland Niki Leferink
Vlag van Nederland Peter van Vossen
Cambuur Leeuwarden
Go Ahead Eagles
De Graafschap
6
2002/2003 Vlag van Nederland Rick Hoogendorp RKC Waalwijk 8
2003/2004 Vlag van Nederland Yuri Rose Heracles Almelo 6
2004/2005 Vlag van Nederland Dennis de Nooijer FC Dordrecht 9
2005/2006 Vlag van Nederland Klaas-Jan Huntelaar sc Heerenveen
Ajax
6
2006/2007 Vlag van Duitsland Simon Cziommer AZ 7
2007/2008 Vlag van Nederland Roy Makaay Feyenoord 7
2008/2009 Vlag van Nederland Paul Weerman WKE 5
2009/2010 Vlag van Uruguay Luis Suárez Ajax 8
2010/2011 Vlag van Nederland Albert van Nijhuis VV Sparta Nijkerk 5
2011/2012 Vlag van Nederland Bas Dost sc Heerenveen 6
2012/2013 Vlag van Verenigde Staten Jozy Altidore AZ 8
2013/2014 Vlag van Verenigde Staten Aron Jóhannsson AZ 6

Statistieken[bewerken]

Meeste finales[bewerken]

De meeste finales werden gespeeld door AFC Ajax (24x) en deze club won de beker ook het vaakst (18x), PSV (voetbalclub) speelde zeventien keer de finale en Feyenoord vijftien keer.ADO Den Haag (waarvan 3x als FC Den Haag) stond acht maal in de finale. Het Haagse HBS (tussen 1902-1916) en FC Twente wisten zeven keer de eindstrijd te bereiken.

Drie clubs wonnen drie opeenvolgende keren de finale:

Quick Den Haag in 1909, 1910, 1911. De eerste twee edities stond het tweede elftal in de finale.
Ajax uit Amsterdam in 1970, 1971, 1972.
PSV uit Eindhoven in 1988, 1989, 1990.

Aangetekend moet worden dat Ajax bij het behalen van drie titels op rij niet ongeslagen bleef. In de eerste titelstrijd van deze reeks werd in de derde ronde met 2-1 verloren van AZ '67. Dit betekent normaliter uitschakeling. Omdat er echter maar zeven ploegen over waren, werd een van de verliezers alsnog ingeloot. AFC Ajax was de gelukkige en won vervolgens de beker.

Grootste uitslag[bewerken]

Tijdens het seizoen 1903/04 won HFC met 25-0 tegen AC & FC VVV uit Amsterdam, nog altijd een record in de Nederlandse bekercompetitie. Eddy Holdert scoorde 13 keer; ook een record.

De grootste uitslag in een bekerfinale was op 11 juni 1944. Willem II - Groene Ster Heerlerheide eindigde in Eindhoven in 9-2.

Op 1 mei 1974 werd de op-een-na hoogste overwinning neergezet toen PSV in De Kuip met 6-0 van NAC won.

Snelste doelpunt in finale[bewerken]

De Braziliaan Romário maakte in 1989 namens PSV het snelste doelpunt in een bekerfinale toen hij in de 2e minuut scoorde. Ricardo van Rhijn scoorde namens Ajax in de 3e minuut van de finale 2014. De Uruguayaan Luis Suárez scoorde namens Ajax in de 4e minuut van de return van de finale 2010. De Belg Moussa Dembélé scoorde namens AZ in de 4e minuut van de finale 2007.

Meeste doelpunten in finale door speler[bewerken]

In de bekerfinale van 1935 scoorde Wim Groenendijk namens Feyenoord vier keer tegen HVV Helmond.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties