Lijst van religies en spirituele tradities

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Hieronder volgt een lijst van religies en spirituele tradities, per categorie zo veel mogelijk gerangschikt volgens de chronologie van hun ontstaan. De gebruikte classificatie is slechts één uit vele mogelijkheden. Het systeem gebruikt een "filtersysteem" voor het onderbrengen van religies en spirituele tradities in de diverse categorieën. Een groep wordt in een categorie zo dicht mogelijk bij het begin van de lijst ondergebracht als die categorie dat toestaat. Zelfs als meerdere indelingen van een religie of spirituele traditie mogelijk zouden zijn wordt deze dus in principe maar eenmaal vermeld.

Inhoud

Dharmische levensbeschouwingen[bewerken]

Levensbeschouwingen met het concept van Dharma, ook wel hoofdreligies uit het historische India

Hindoeïstische religies[bewerken]

Vaak panentheïstisch (God is in zowel als voorbij de schepping). Ook andere vormen, zoals non-theïstische levensbeschouwingen, komen voor.

Shaivisme[bewerken]

(vroege verbinding met samnyasa, yoga, tantra en ascese; God is oneindige Hoogste Bewustzijn)

Shaktisme[bewerken]

(vanaf circa 400, gebaseerd op tantra's en yoga; verering van de Hoogste Moeder-God om te komen tot het oneindige Hoogste Bewustzijn)

Smartisme[bewerken]

(hervormd door Shankara in de 9e eeuw; aanbidden zes vormen van God; vnl.jñāna-yoga)

Vaishnavisme[bewerken]

(met een persoonlijk godsbeeld, devotioneel en met avatara's)

Agama Hindoe Darma (Indonesisch hindoeïsme)[bewerken]

(sinds 2e eeuw vanuit India via Java en West Borneo)

De Zes Hoofdscholen van de hindoefilosofie[bewerken]

Ayyavazhi[bewerken]

Boeddhisme[bewerken]

Historische 18 vroege boeddhistische scholen[bewerken]

(bestaand tussen 500 en 300 v.Chr. in Zuid-Azië, met uitzondering van het Theravada verdwenen)

Theravada (School der Ouderen)[bewerken]

(meest traditionele school, nadruk op leringen in de Pali-canon en naleving van de Vinaya; hieronder alleen de nog bestaande groeperingen)

Mahayana (Grote Voertuig)[bewerken]

(vanaf eerste eeuw n.Chr. vanuit India, opbloei vanuit historische Mahāsamghika school (sinds 383 v.Chr.))

Mantrayana[bewerken]

(Vanaf circa 2e eeuw, vroege boeddhistische tantrabeoefening in India, vanaf 3e eeuw naar China)

Scholen in China[bewerken]
Scholen in Japan[bewerken]

Vajrayana (Diamanten Voertuig of Tantrayana)[bewerken]

(Tantra-yoga vanuit Madhyamaka en Yogacara, de combinatie van Theravada boeddhisme en Mahayana boeddhisme: vanaf circa 300 n.Chr. in India, onder andere Bengalen, Assam en Uddiyana)

Jaïnisme[bewerken]

Sikhisme (Sikhreligie)[bewerken]

("Er is geen hindoe en er is geen moslim" (Guru Nanak); Nirguna bhakti mede geïnspireerd door vaishnavisme, soefisme, siddha's (zowel hindoe als boeddhistisch) en Nath yogi's; vanaf circa 1500) [1]

Bestaande stromingen in volgorde van hun ontstaan (vetgedrukt waren tot 1880 de vier orthodoxe stromingen):

Abrahamitische religies[bewerken]

Geloven in één God; ook wel klassiek monotheïsme; zien zichzelf (of tenminste de stichter van de religie) als afstammelingen van aartsvader Abraham

Jodendom[bewerken]

Huidige richtingen[bewerken]

Rabbijns Jodendom[bewerken]
Niet-rabbijns jodendom[bewerken]

Verdwenen of voormalig joodse groepen[bewerken]

Verdwenen joodse richtingen[bewerken]
Talmidaïsme[bewerken]
Verborgen jodendom[bewerken]
Messiaanse bewegingen[bewerken]
Samaritanisme[bewerken]

Mandaeërs[bewerken]

(zie ook Gnosticisme)

Islam[bewerken]

Ahmadiyya[bewerken]
Djahmiyya[bewerken]
Jezus-moslims[bewerken]
Kharidjieten (Khawarij)[bewerken]
Koranisme[bewerken]
Qadarieten[bewerken]
Sjiisme (Shia)[bewerken]
Soennisme (Soena)[bewerken]
Soefisme (Tasawwuf)[bewerken]

(zie ook: niet sektarische en transsektarische bewegingen)

Volksislam[bewerken]
Zikrisme[bewerken]

Bábisme[bewerken]

Bahai[bewerken]

Openbaringsreligies[bewerken]

Geloven in één God; ook wel klassiek monotheïsme; kennen een Indo-Europese geloofscultuur en filosofie

Zoroastrianisme[bewerken]

Christendom[bewerken]

Zie ook de Lijst van richtingen in het Christendom
Historische (verdwenen) Ebionieten[bewerken]

(vroege messias belijdende vegetarisch levende joden-christenen, afwijzing van het Paulinische christendom, hadden een eigen Hebreeuws evangelie; periode van verdwijning is onduidelijk)

Historische (verdwenen) Marcionisme[bewerken]

(sinds circa 120 door Marcion van Sinope, afwijzing van de oriëntatie op de Joodse heilige boeken en begin van een eigen christelijke canon; verdwenen rond 350)

Niet-Chalcedonische christendom[bewerken]

Historische (verdwenen) Arianisme (niet-trinitarisch)[bewerken]

(sinds 280 door Arius, presbyter van Alexandrië, vanaf 325 schisma met moederkerk; verdwenen rond 8e eeuw)

Nestorianisme[bewerken]

(sinds 431, schisma Kerk van het Oosten of Oost-Syrische Kerk en Byzantijnse Moederkerk)

Oriëntaalse of Oude Orthodoxie[bewerken]

(sinds 451, schisma met Byzantijnse Moederkerk)

Chalcedonische christendom[bewerken]

Oosterse of Nieuwe Orthodoxie[bewerken]

(sinds 1054, schisma met Roomse Kerk)

Rooms-katholicisme[bewerken]

(sinds 1054, schisma met Oosterse-orthodoxe Kerk)

Protestantisme[bewerken]
Restaurationisme[bewerken]

Bahá'í[bewerken]

Historisch gnosticisme (verdwenen) en gnostiek (verdwenen)[bewerken]

(zie ook niet sektarische en transsektarische bewegingen)

Endemische religies[bewerken]

De mondeling overgeleverde canon van autochtone volkeren, veelal met een vorm van animisme

Niet-geopenbaarde levensbeschouwingen[bewerken]

Filosofieën die niet werden geopenbaard door een heilige profeet

Duivelsaanbidding[bewerken]

Syncretische godsdiensten[bewerken]

Religies die ontstaan zijn door fusie van andere religies of religies die alle of enkele religies als varianten van hetzelfde beschouwen

Entheogene (hallucigene) religies[bewerken]

Godsdiensten gebaseerd rond (bepaalde) geestelijk inspirerende substanties (drugs)

Nieuwe religieuze bewegingen[bewerken]

Religies gesticht na 1850 met een beperkt aantal volgelingen

Op het hindoeïsme afgestemde nieuwe religieuze bewegingen

Op het boeddhisme gerichte nieuwe religieuze bewegingen

Op het jodendom gerichte nieuwe religieuze bewegingen

Nieuwe religieuze bewegingen met islamitische wortels

Op het christendom gerichte nieuwe religieuze bewegingen

Chinees georiënteerde nieuwe religieuze bewegingen

Op Japan georiënteerde nieuwe religieuze bewegingen

Op Korea georiënteerde nieuwe religieuze bewegingen

Op Vietnam georiënteerde nieuwe religieuze bewegingen

Westerse esoterische groepen

Neopaganisme of Modern Heidendom

Inheemse nieuwe religieuze bewegingen

Afrikaanse Diaspora / Latijns-Amerikaanse nieuwe religieuze bewegingen

Blanke suprematie godsdiensten

"Alien" godsdiensten

Overige nieuwe religieuze bewegingen

Mystiek[bewerken]

niet-sektarische en trans-sektarische spirituele bewegingen en praktijken

Levensbeschouwelijke hoofdcategorieën[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Afro-Amerikaanse religie

Externe links[bewerken]