Lijst van tekeningen van Jheronimus Bosch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Deze Lijst van tekeningen van Jheronimus Bosch geeft een overzicht van alle tekeningen, die in verband worden gebracht met de Nederlandse schilder Jheronimus Bosch.

Problematiek[bewerken]

Legenda
Green.PNG Door Friedländer aan Bosch toegeschreven
Green square question mark.jpg Door Friedländer als omstreden origineel gezien
Solid blue.png Door De Tolnay aan Bosch toegeschreven
Blue triangle 01.png Door De Tolnay gedeeltelijk aan Bosch toegeschreven
Blue square question mark.jpg Door De Tolnay als omstreden origineel gezien
Solid purple.png Door Koldeweij, Vandenbroeck en Vermet aan Bosch toegeschreven
Purple square question mark.jpg Door Koldeweij, Vandenbroeck en Vermet als omstreden origineel gezien

Net als zijn schilderijen (zie Lijst van schilderijen van Jheronimus Bosch), bestaat er onder kunsthistorici grote onenigheid over de toeschrijving van zijn tekeningen. Hier komt nog bij dat tekeningen niet dendrochronologisch gedateerd kunnen worden. Toch zijn er enkele criteria. Zo stelde Bosch-kenner Charles de Tolnay vast dat Bosch, in tegenstelling tot veel van zijn tijdgenoten, geen gebruik maakte van de zilverstift, maar van de pen, en dat zijn tekeningen zich – net als zijn schilderijen – kenmerken door zeer spaarzaam materiaalgebruik.[1]

Lijst[bewerken]

Omschrijving Toeschr. Verblijfplaats Voorzijde Achterzijde
Knielende Petrus     Amsterdam,
collectie P. en N. de Boer
Knielende Petrus  
   
   
Twee monsters met op de achterzijde een Kopvoeter en een gedrocht Green.PNG   Berlijn,
Kupferstichkabinett
Twee monsters Kopvoeter en een gedrocht
  Solid purple.png
   
Twee monsters, waarvan één met een pijl met op de achterzijde Schildpad en een gevleugelde duivel Green.PNG   Berlijn,
Kupferstichkabinett
Twee monsters, waarvan één met een pijl Twee fantasiewezens, waarvan één met een schedel als schild
  Solid purple.png
   
Verzoeking van de heilige Antonius met op de achterzijde Zangers in het ei Green.PNG   Berlijn,
Kupferstichkabinett
Verzoeking van de heilige Antonius Zangers in het ei
Solid blue.png Purple square question mark.jpg
   
Het woud heeft oren, het veld heeft ogen met op de achterzijde Diverse schetsen en een bedelaar[2] Green.PNG   Berlijn,
Kupferstichkabinett
Het woud heeft oren, het veld heeft ogen Diverse schetsen en een bedelaar
Blue triangle 01.png Solid purple.png
   
Een boer en drie halffiguren Green.PNG   Berlijn,
Kupferstichkabinett
Een boer en drie halffiguren  
   
   
Helscène en monsters met op de achterzijde Zeven monsters Green.PNG   Berlijn,
Kupferstichkabinett
Helscènes Monsters
Blue square question mark.jpg Purple square question mark.jpg
   
Bedelaars en kreupelen Green.PNG   Brussel,
Koninklijke Bibliotheek
Kreupelen  
Solid blue.png Purple square question mark.jpg
   
Hellescene met parafrase uit Tuin der Lusten met op de achterzijde Een priester Green.PNG   Dresden,
Kupferstichkabinett
Hellescene met parafrase uit Tuin der Lusten Een priester
   
   
De narrenkeuken Green.PNG   Londen,
British Museum
De Narrenkeuken  
   
   
Graflegging     Londen,
British Museum
Graflegging  
Solid blue.png  
   
De verleiding van Eva door de slang met op de achterzijde Twee karikatuurkoppen     New York,
Lehmann
Collection
De verleiding van Eva door de slang Twee karikatuurkoppen
Solid blue.png  
   
Groep van tien toeschouwers Green.PNG   New York,
Pierpont Morgan Library
Groep van tien toeschouwers  
Solid blue.png Purple square question mark.jpg
   
Fantasiewezens en een grote vis met op de achterzijde Fantasiewezens en een ezel Green.PNG   Oxford,
Ashmolean
Museum
Monsters Studies van monsters
   
   
Monsters en studies voor Sint-Antonius met op de achterzijde Zeven monsters Green.PNG   Parijs,
Louvre
Monsters en studies voor Sint-Antonius Zeven monsters
  Purple square question mark.jpg
   
Heksen Green.PNG   Parijs,
Louvre
Heksen  
  Purple square question mark.jpg
   
Goochelaar met op de achterzijde Feestvierders en helmen[3] Green.PNG   Parijs,
Louvre
Goochelaar Feestvierders en helmen
Blue triangle 01.png  
   
Het narrenschip Green.PNG   Parijs,
Louvre
Het narrenschip  
   
   
De dood van een vrek met op de achterzijde een Schets voor een helm en een schild Green.PNG   Parijs,
Louvre
De dood van een vrek Studie van een helm
   
   
Spinster en oude vrouw met op de achterzijde een Vos en haan     Rotterdam,
Museum Boijmans Van Beuningen
Twee heksen Vos en haan
Solid blue.png Solid purple.png
   
Uilennest     Rotterdam,
Museum Boijmans Van Beuningen
Uilennest  
Solid blue.png Solid purple.png
   
Waterdragende vrouw met op de achterzijde een Staande man op de rug gezien     Rotterdam,
Museum Boijmans Van Beuningen
Een vrouw die een emmer water draagt Een man met een hoed op en een mantel om, op de rug gezien
Blue triangle 01.png  
   
Schetsblad met koppen met op de achterzijde Een krijger[4]     Rotterdam,
Museum Boijmans Van Beuningen
Schetsblad met koppen Een krijger
Blue square question mark.jpg  
   
Kruisdraging met op de achtergrond Ecce Homo     Sacramento (Californië),
Crocker Art Museum
Schetsblad met koppen  
   
   
Schip in vlammen Green.PNG   Wenen,
Akademie der bildenden Künste Wien
Schip in vlammen  
Solid blue.png Purple square question mark.jpg
   
Kluchtige scène met bijenkorf met op de achterzijde een Figuur in een bijenkorf en een gedrocht Green.PNG   Wenen,
Albertina
Beehive and witches.jpg Beehive and witches (reverse).jpg
  Solid purple.png
   
Boommens     Wenen,
Albertina
The ManTree Bosch.jpg  
Solid blue.png Solid purple.png
   
Bedelaars en kreupelen Green square question mark.jpg Solid purple.png Wenen,
Albertina
Kreupelen  

Bronnen

  • Friedländer, Max J. (1969) Early Netherlandisch Painting. Volume V. Geertgen tot Sint Jans and Jerome Bosch, Leyden: A.W. Slijthof, Brussels: La Connaissance, pp. 68-69.
  • Koldeweij, A.M., P. Vandenbroeck en B. Vermet (2001) Jheronimus Bosch. Alle schilderijen en tekeningen, Rotterdam: Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam: NAi Uitgevers [enz.], ISBN 90-5662-219-6.
  • Tolnay, Charles de (1984) Hieronymus Bosch. Het volledige werk, Alphen aan den Rijn: ICOB, ISBN 90-6113-164-2

Noten

  1. De Tolnay (1984): pp. 49-50.
  2. De voorzijde van deze tekening wordt unaniem aan Bosch toegeschreven. Volgens Friedländer zijn de figuren op de achterzijde van een latere, zwakkere hand. Van deze figuren schrijft De Tolnay alleen de kreupele bedelaar aan Bosch toe.
  3. De Tolnay schrijft alleen de voorzijde van deze tekening toe aan Bosch.
  4. Volgens De Tolnay mogelijk toe te schrijven aan Alaert du Hamel.