Lili Elbe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lili Elbe
Lili Elbe in 1926
Lili Elbe in 1926
Persoonsgegevens
Volledige naam Einar Wegener (geboortenaam)
Geboren 1886
Overleden 1931
Geboorteland Vlag van Denemarken Denemarken
Beroep(en) kunstschilder
Oriënterende gegevens
Jaren actief 1905–1930
Stijl(en) landschapschilderkunst
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Lili Elbe, geboren als Einar Wegener, (Velje, 28 december 1882Dresden, 13 september 1931) was een Deense kunstschilder(es) en is, voor zover bekend, de eerste die een transseksuele chirurgische operatie onderging.

Levensloop[bewerken]

Aan de Kopenhaagse kunstacademie ontmoette Elbe Gerda Wegener. Ze zijn omstreeks 1906 getrouwd. Beiden werkten als illustrator. Elbe specialiseerde zich in landschapsschilderijen, Gerda illustreerde boeken en modetijdschiften. Het lijkt erop, dat Elbe een voorkeur voor vrouwenkleding bij zichzelf ontdekte tijdens het vele model staan voor de tekeningen van Gerda.

Het is aannemelijk dat ze/hij interseksueel was: haar/zijn uiterlijk was meer vrouwelijk dan mannelijk. Mogelijk had Lili het syndroom van Klinefelter. Een arts in Dresden zei rudimentaire eierstokken te hebben opgemerkt. Bloedtests toonden grote hoeveelheden vrouwelijke hormonen aan, ten koste van de hoeveelheid mannelijke hormonen.

Gedurende de jaren twintig en dertig kleedde Wegener zich als een vrouw, nam deel aan het openbare leven, ontving thuis gasten en noemde zich "Lili Elbe". Blijkbaar werd hij als vrouw geaccepteerd, hij kreeg zelfs een huwelijksaanzoek. Alleen intieme vrienden wisten dat hij transseksueel was. Aan anderen werd hij door Gerda geïntroduceerd als de zuster van Einar.

In 1930 vertrok Lili naar Duitsland voor de chirurgische ingreep, die in die tijd nog experimenteel was. Elbe onderging een uitgebreid psychologisch onderzoek door de seksuoloog Magnus Hirschfeld in Berlijn. De eerste operatie, de verwijdering van de mannelijke genitaliën, werd verricht door dr. Warnekros in de Frauenklinik te Dresden. De tweede operatie was bedoeld om eierstokken te transplanteren. Die werden echter tijdens de vierde operatie verwijderd omdat er ernstige complicaties waren ontstaan.

Haar zaak was inmiddels een sensatie geworden, zowel in Denemarken als in Duitsland. In oktober 1930 verklaarde koning Christiaan X van Denemarken haar huwelijk nietig. Ze kreeg een nieuw paspoort waarin haar nieuwe naam en nieuwe geslacht vermeld werden. Gerda hertrouwde met een gezamenlijke vriend, en Lili aanvaardde het aanzoek van een andere vriend – zodra ze in staat zou zijn om "moeder te worden".

Lili Elbe stopte met schilderen. Ze overleed in 1931, vermoedelijk wegens een longembolie na haar vijfde en laatste operatie – een ook tegenwoordig gekend risico bij transseksuele operaties. Sommigen geloven dat ze haar dood in scène heeft gezet om elders anoniem een nieuw leven te beginnen.

Literatuur[bewerken]

  • Niels Hoyer (pseudoniem van Ernst Ludwig Hathorn Jacobson): Man into Woman, 1933. Dit boek over haar leven gebruikt ook pseudoniemen voor de vrienden van Lili.
  • David Ebershoff: The Danish Girl, Allen & Unwin, 2000. Deze roman is een gefictionaliseerde biografie van Lili Elbe.

Externe link[bewerken]