Lingo
| Lingo | ||||
 |
||||
| Oud-presentator François Boulangé | ||||
| Genre | Quiz | |||
| Speelduur | 20 minuten | |||
| Presentatie | Robert ten Brink (1989–1992) François Boulangé (1992–2000) Nance (2000–2005) Lucille Werner (2005–heden) |
|||
| Voice-over | Jan Peter Pellemans | |||
| Land |  Nederland |
|||
| Taal | Nederlands | |||
| Productie | ||||
| Producent(en) | Freddy Groot (1989–1991) Harry de Winter (1989–1999) Frank de Jonge (1999–2009) Lennart Pijnenborg (2010–heden) |
|||
| Uitzendingen | ||||
| Start | 5 januari 1989 | |||
| Afleveringen | 4000 (4 februari 2008) [1] | |||
| Netwerk(en) | VARA (1989-2000) TROS (2000-heden) |
|||
| Zender(s) | Nederland 3 (1989-2000) Nederland 2 (2000-2006) Nederland 1 (2006-heden) |
|||
| Website | ||||
| (en) IMDb-profiel | ||||
|
||||
Lingo is een Nederlands televisieprogramma dat gepresenteerd wordt door Lucille Werner. Hierbij gaat het om een woordspel dat een combinatie is van Mastermind en Bingo. Twee teams van twee mensen gaan met elkaar de strijd aan.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
In 1989 kwam het programma voor het eerst op de buis. Het spel is bedacht door de Amerikaan Ralph Andrews die het spel in de Verenigde Staten en Canada zag floppen. Harry de Winter kocht de rechten en haalde het spel naar Nederland, waar het wel een succes werd. Met het geld dat hij verdiende bij Lingo is hij zijn eigen televisiebedrijf begonnen.
François Boulangé was 35 jaar toen hij in 1989 eindredacteur werd van het programma. Hij zegt dat het in Nederland veel beter bekeken wordt, doordat Nederland een 'puzzelland' is en doordat er in Amerika strengere regels waren. Zo mochten de kandidaten niet zelf een bal graaien. In Nederland mocht en mag dit wel.
De voorselecties gingen destijds als volgt: de redactie van Lingo ging met flapovers door het land om daar in gehuurde zalen lingo te spelen met kandidaten die de woorden moesten opschrijven op de flapovers, aangezien ze toen niet de beschikking hadden over een computer. Uit deze voorronde werden de eerste kandidaten geselecteerd.
Toen Robert ten Brink begon met de presentatie van Lingo had hij reeds het Jeugdjournaal en Cijfers en Letters gepresenteerd. Hij werd uitgekozen omdat hij een geroutineerd presentator was.
Na Robert ten Brink volgde eindredacteur François Boulangé hem op. Hij vindt de presentatie van Lingo niet heel belangrijk en noemde zichzelf meer een superscheidsrechter dan een presentator. Hij keek zelf nooit naar Lingo, omdat hij het programma al kende door de opnames.
[bewerken] Spelverloop
[bewerken] Beginnen
Tegenwoordig wordt er altijd geloot wie er mag beginnen. Dit gebeurt door het opgooien van een muntje voor de opnames.
Tot 2000 werd Lingo bij de VARA uitgezonden en daar was de regel dat de nieuwe kandidaten altijd mochten beginnen. Kandidaten die sneuvelden in de finale mochten de volgende aflevering namelijk een nieuwe poging doen. Als er geen oude kandidaten waren in een aflevering, werd er eveneens geloot.
[bewerken] Kaarten
Ieder team krijgt aan het begin van het spel een lingokaart met 25 even of oneven getallen waarvan er 8 worden weggestreept. Deze getallen variëren van nummer 1 tot en met 70. Het is de bedoeling om een rij van 5 getallen (horizontaal, verticaal of diagonaal) weg te strepen. Indien dit lukt is lingo behaald en krijgt het team een nieuwe lingokaart waarna de beurt wisselt. In het oorspronkelijke spel kregen beide teams een nieuwe kaart na een lingo. Later werd deze regel afgeschaft en krijgt enkel het team dat lingo haalt een nieuwe kaart.
[bewerken] Het raden van woorden
Korte uitleg:
|
Oorspronkelijk werd het spel met woorden van vijf letters gespeeld. Sinds 2002 wordt lingo met woorden van zes letters gespeeld. In 2006 werd het spel met woorden van 7 letters geïntroduceerd. Vanaf 6 februari 2012 krijgen de kandidaten zowel woorden van vijf, zes, zeven als acht letters voorgeschoteld, tevens is het decor aangepast.
Het team dat aan de beurt is krijgt 5 pogingen om een woord te raden waarvan de beginletter gegeven is. De lange IJ telt als één letter. Het team mag niet overleggen. Bij elke poging wordt aangegeven welke letters op de juiste plaats staan (rood vakje) en welke letters in het woord zitten maar op een verkeerde plaats (oranje cirkel). Bij ongeldige woorden of overschrijding van de bedenktijd mag het andere team deze poging spelen met een bonusletter.
Ongeldige woorden zijn:
- Woorden die niet bestaan
- Woorden die niet zelfstandig kunnen worden gebruikt
- Woorden die met een hoofdletter beginnen
- Woorden die zijn samengesteld
- Woorden met een apostrof
- Woorden die al eerder zijn ingevoerd in dezelfde beurt
- Woorden met een verkeerde beginletter
- Woorden die niet uit het gegeven aantal letters bestaan
Als het woord na vijf pogingen niet is geraden volgt een beurtwissel en mag het andere team een zesde poging wagen met een bonusletter. Mislukt ook deze poging, dan wordt het woord weergegeven. Er worden dan geen ballen getrokken, maar de tegenstander blijft wel aan de beurt met een nieuw woord. Als slechts 1 letter van het te raden woord ontbreekt kan het team geen bonusletter krijgen.
In 2008 is een nieuwe regel toegevoegd: het "kraken". Als het team dat niet aan de beurt is het woord zeker weet kan het op een knop drukken ("kraken") en het juiste woord proberen te raden. Het team krijgt slechts 1 kans. Als het woord correct is geraden wordt de score verdubbeld en behouden ze de beurt. Na een foute poging wordt de score gehalveerd en gaat de beurt weer naar het andere team.
Bij het laatste woord mag het team overleggen. Tijdelijk werd de eindletter van het te raden woord weergegeven. Het team krijgt telkens 1 poging om het woord correct te raden. Als het niet correct is gaat het naar de tegenstander. De beurt wisselt tot een team het woord correct raadt.
[bewerken] Het trekken van ballen
| Voorbeeld van het rapen van ballen op een kaart met oneven nummers |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 11 | 41 | 65 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3 | 17 | 43 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 9 | 27 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1 | 25 | 57 | 51 | |||||||||||||||||||||||||||||||||
| 19 | 35 | 67 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Korte uitleg: 1. Na een paar keer ballen rapen is de bovenstaande situatie ontstaan. 2. Speler A raapt bal 27 (onder). Hierdoor ontstaan zelfs twee lingokansen, één horizontaal (9) en één verticaal (35). 3. Speler B raapt bal 25. Hierdoor komt nummer 65 er als een derde kans bij.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Als een team een woord raadt krijgt dat team punten en mag elke speler één bal trekken. De getrokken nummers worden weggestreept van de kaart. Als de bal met het vraagteken wordt getrokken, mag de kandidaat zelf een getal op de kaart kiezen dat wordt weggestreept. De bal met dat getal wordt hierdoor ongeldig. Bij het trekken van een rode bal gaat de beurt naar de tegenstanders. Ook zijn er in 1990 groene ballen geïntroduceerd. Wanneer een speler een groene bal trekt, mag deze nog een bal trekken. Getrokken ballen worden in een gat gegooid, met uitzondering van de groene ballen.
Het behalen van lingo levert € 100 op. Na elke lingo zal de ballenbak 3 rode ballen bevatten, de groene ballen worden niet terug gelegd, ook niet na het behalen van de jackpot.
[bewerken] Jackpot
De jackpot werd geïntroduceerd in 1990. Deze kan gewonnen worden als een team in één uitzending drie groene ballen trekt. De jackpot wordt gevuld per geraden woord:
- Bij de VARA per geraden woord 50 gulden in de jackpot. Het geld uit de jackpot wordt meegenomen naar de volgende aflevering.
- Bij de TROS staat de jackpot aan het begin van iedere aflevering op 0 en levert elk goed gespeeld woord € 100 euro op (in beginperiode ƒ 500).
[bewerken] Woorden van 10 letters
In 2002 werd het woord van tien letters geïntroduceerd. Oorspronkelijk werd het na elk regulier woord gespeeld. Er verscheen een raster met enkele letters van het te raden woord. Als het woord niet werd geraden werd het meegenomen naar de volgende ronde met een bonusletter. Het team dat het woord raadde won € 100. Indien het woord niet voor de finale is geraden werd de oplossing gegeven of konden de kijkers een poging doen.
Tegenwoordig (2012) wordt het gespeeld na 2 à 3 rondes. De letters van het woord staan door elkaar, drie letters staan al correct. Het raden van het woord levert nu € 70 op. Naarmate de tijd vordert staan meer letters op de juiste plaats en vermindert het te winnen bedrag met € 10 per letter.
[bewerken] Gelijkspel
Voor de komst van de Nationale Postcodeloterij kwam het soms voor dat voor de finale de beide teams evenveel punten hadden. Dan werd een tiebreak gespeeld. Bij dit extra woord ging na elke poging de beurt over naar een ander team. Het team dat het woord kon raden mocht naar de finale. Het raden ervan leverde geen punten op en er werden geen ballen getrokken. Later verdween de tiebreak en werd dit systeem toegepast op het laatste woord. Doordat dit woord meer punten waard is dan een regulier woord kan er geen gelijke stand meer worden bereikt.
Sinds het systeem van woorden van 10 letters is omgezet naar een aantal punten dat afneemt, is de gelijkspelregel weer ingevoerd. Bij een gelijkspel na het laatste woord van tien letters wordt een extra woord van tien letters gespeeld.
[bewerken] Finale
Het team dat na alle spelronden de hoogste score heeft, gaat door naar de finale. Het andere team krijgt een troostprijs, tegenwoordig (2012) een Lingo-tas.
[bewerken] De eerdere finales
[bewerken] Doordeweeks
| Lingokaart aan het begin van de finale (even getallen). | |||||
| 14 | 40 | ||||
| 6 | 58 | ||||
| 42 | |||||
| 10 | 64 | ||||
| 28 | 56 | ||||
| Korte uitleg: Dit was aan het begin van de finale. Als 42 getrokken werd (bij oneven getallen 33), ontstond er lingo en verloren de kandidaten al het geld. Ook als eerst bijvoorbeeld 14 getrokken werd en vervolgens 28 of 40, ontstond lingo en was het dus game over. In deze finale was lingo altijd fataal. |
|||||
In de oorspronkelijke versie van Lingo (uitgezonden door de VARA) is de finale anders dan tegenwoordig. Bij het raden van woorden krijgen de finalisten naast de beginletter een bonusletter.
Het team kreeg een lingokaart met 25 getallen, 16 werden weggestreept. Het belangrijke verschil met de eerste ronde is dat er in de finale geen lingo mocht worden gehaald.
De eerder behaalde score werd meegenomen naar de finale. Het team kreeg vijf pogingen om een woord te raden. Daarna moesten ze evenveel ballen trekken als het aantal pogingen om het woord te raden. Indien het woord niet werd geraden moest het team zes ballen trekken. De ballenbak bevatte 35 blauwe ballen met getallen en één gouden bal. Als een speler deze gouden bal trok hoefden ze die ronde geen ballen meer te trekken.
Wanneer een team een ronde doorkwam zonder lingo te halen, verdubbelde de score en mochten ze nog een ronde spelen of stoppen en het gewonnen bedrag meenemen.
Ze konden maximaal vijf rondes spelen. Na een lingo eindigde het spel en gingen de kandidaten zonder geld naar huis. Ze mochten echter in de volgende uitzending terugkomen om het opnieuw te proberen. In totaal mochten ze maximaal aan drie afleveringen meedoen. Als ze drie afleveringen verloren, gingen ze met lege handen naar huis.
Toen Nance Lingo ging presenteren, werd dit finalespel aanvankelijk meegenomen met een klein detail verschil, waarbij de kandidaten bij de vijfde ronde een bonusletter kregen. Tevens kreeg het team het in de eerdere rondes gewonnen geldbedrag mee naar huis.
[bewerken] Zaterdagavond en vanaf 2001
Op zaterdag werd lingo met woorden van zes letters gespeeld (VARA-editie) en werd de finale zonder lingokaart gespeeld. In deze finale moest het team 7 woorden raden binnen 3 minuten. Als het woord na vijf pogingen niet is geraden, werd de oplossing gegeven. Als de zeven woorden binnen de tijd werden geraden, wonnen de kandidaten 10 000,- gulden, indien dit niet lukte, kregen de kandidaten een Lingo-paraplu.
Tussen 2001 en 2006 werd deze finale dagelijks gespeeld. Tussen 2001 en 2002 kreeg het team 3 minuten om 8 woorden van 5 letters te raden. Daarna werd lingo standaard met 6 letters gedaan en is het aantal te raden woorden weer teruggebracht naar 7 in 3 minuten. Het winnen van het finalespel leverde sinds 2002 € 5 000,- euro op. Als het niet lukte, kregen de kandidaten het bedrag dat in de eerste ronde bij elkaar is gewonnen.
[bewerken] De huidige finale
In 2006 werd de finaleronde opnieuw gewijzigd. Eerst krijgt het team 2½ minuut om zo veel mogelijk woorden te raden.
Daarna krijgen ze een lingokaart met 25 getallen waarvan er negen (aanvankelijk tien) worden weggestreept. Hierbij wordt het getal 23 (op een oneven lingokaart) of 42 (op een even kaart) de (eerste) lingokans. Vervolgens mag het team net zoveel ballen trekken als het aantal woorden dat ze in 2½ minuut hebben geraden. De ballenbak bevat 15 blauwe ballen met getallen, een zilveren bal (vanaf 2009) en een roze bal (vanaf 2012). Het halen van lingo levert sinds 2010 per geraden woord € 1000 op. Als de zilveren bal getrokken wordt kan het team kiezen: ze stoppen en krijgen de helft van het te winnen bedrag of spelen verder. Het trekken van de roze bal levert een extra prijs op.
[bewerken] De Lingo Bingo Show
Een speciale variant op Lingo die werd uitgezonden op Nederland 1 is de Lingo Bingo Show. Hierin speelden niet 2, maar 4 teams tegen elkaar, en elk team bestond uit bekende Nederlanders. Net als bij gewoon lingo moesten deze teams woorden raden en daarna ballen trekken. Het verschil was echter dat bij deze variant van lingo de ballenbak 5 verschillende kleuren ballen bevatte met daarop de letters B, I, N, G, en O in plaats van getallen. Ieder team moest proberen van elke kleur bal een te trekken, zodat het woord "bingo" kon worden gevormd. De finale werd gespeeld tussen de twee beste teams. Beide teams kregen 2,5 minuten de tijd om zo veel mogelijk woorden te maken.
[bewerken] Uitzendingen en presentatie
Het programma werd oorspronkelijk uitgezonden door de VARA, gepresenteerd door Robert ten Brink respectievelijk François Boulangé.
In 2000 werd Lingo overgenomen door de TROS en werden ingrijpende wijzigingen doorgevoerd. De tijdsduur van het programma werd verkort en de Postcode Loterij mocht voortaan haar uitslagen bekendmaken in Lingo. Door beide wijzigingen werd de speelduur en daarmee het aantal woorden dat gespeeld wordt aanzienlijk verminderd, waardoor de punten en dus het prijzengeld dat teams winnen doorgaans lager uitvalt. De presentatie was voortaan in handen van Nance, de jury (Michiel Eijsbouts) was voortaan te horen. Ook werden vormgeving en spelregels (met name de finale, zie boven) vernieuwd.
Met de overstap van Nance van de TROS naar SBS in september 2005 kwam een nieuwe presentatrice: Lucille Werner, die eerder al Get The Picture presenteerde en Michiel Eijsbouts (de jury) werd vervangen door JP (Jan Peter Pellemans).
- Robert ten Brink (1989–1992)
- François Boulangé (1992–2000)
- Nance (2000–2005)
- Lucille Werner (2005–heden)
[bewerken] Jury en voice-over
Bij elke uitzending van Lingo is er een jury om te controleren of elk genoemd woord wel bestaat. Sinds 2000 is "de stem van Lingo" ook als voice-over te horen.
- Michiel Eijsbouts (2000–2005)
- Jan Peter Pellemans, steevast JP genoemd (2005–heden)
- François Boulangé (in Lingo Bingo Show)
Tot 2000 was er tijdens de beginleader ook een voice-over die het programma aankondigde. De naam van deze voice-over is echter onbekend.
[bewerken] Voortbestaan onzeker
In oktober 2006 lekte uit dat netcoördinator Ton F. van Dijk (Nederland 1) het spelprogramma Lingo in 2007 van de buis zou willen halen[2]. Het spelletjesprogramma trekt te veel oudere kijkers, terwijl de nieuwe indeling van de publieke omroep ook een jonger publiek aan moet trekken. Hierover ontstond enige commotie, waarbij zelfs minister-president Jan Peter Balkenende werd verleid tot uitspraken hierover.
Commerciële omroep RTL 4 gaf aan het spelletje over te willen nemen, mocht het worden afgestoten door de Publieke Omroep. De TROS kwam op 17 oktober met de mededeling dat zij het spelletje toch gingen behouden, maar nog onderzochten hoe ze het spelletje eventueel konden aanpassen voor een breder publiek.[3]
In de uitzending van 19 oktober 2006 gaf Werner te kennen dat de uitzendingen van Lingo gewoon door zouden gaan bij de TROS. In dezelfde uitzending kwam Werner een weddenschap met Robert Jensen na. Deze weddenschap hield in dat zij op televisie zou verschijnen met een diep decolleté. In ruil daarvoor heeft Jensen samen met Jan Paparazzi meegedaan met Lingo. Zij kwamen niet in de finale.
[bewerken] Goede doelen
De Lingo Bingo Show werd later tot 2009 aan de "Sponsor Bingo Loterij" (later "Vriendenloterij") gekoppeld. In het programma werden de bingogetallen bekendgemaakt en wordt door Rick Brandsteder een auto gegeven aan een winnaar. Sindsdien heet het programma ook weer "gewoon" Lingo in plaats van Postcode Lingo.
[bewerken] Trivia
- De eerste aflevering van Lingo werd uitgezonden op 5 januari 1989 en het eerste lingowoord was noest. Het werd in de tweede poging geraden, na niets. Tevens waren de kandidaten die de eerste aflevering wonnen nadien jarenlang actief in de jury van Lingo.
- De opnames van de eerste aflevering is enkele dagen stilgelegd wegens computerproblemen.[4]
- In Frankrijk is het spel bekend onder de naam Motus. Hier krijgt een team zes kansen om woorden van 8 tot 10 letters te raden. Het team krijgt 2 letters van het te raden woord (de eerste en een willekeurige). De ballenbak bevat in deze versie 3 zwarte in plaats van rode ballen. Na een 'lingo' krijgen beide teams een nieuwe kaart. In de finale moet het team tien woorden raden in 4,5 minuten.
- De uitzending van 2 maart 2011 ging de hele wereld over nadat kandidaat Laurens het Engelse woord 'cumshot' (scène in een pornofilm waarin ejaculatie plaatsvindt) spelde.[5]
- Sinds februari 2012 wordt lingo gespeeld met zowel woorden van 5, 6, 7 als 8 letters. Naarmate het spel vordert worden de woorden langer en meer punten waard. Bij woorden van 7 letters krijgt het team dat aan de beurt is een hint om het juiste woord te vinden. Dit is ook het geval voor woorden van 10 letters.
- In de uitzending van 15 mei 2012 braken de kandidaten twee records: in de eerste ronde werden de meeste woorden ooit gespeeld (15) en finalisten Kasper en Tjibbe wisten in 2,5 minuut maar liefst 8 zesletterwoorden te raden. Daarmee wonnen zij het hoogste bedrag ooit in Lingo, 8000 euro.[6]
- De hoogste jackpot aller tijden bedroeg 20.450 gulden en deze viel in 1994. Op 11 oktober 2011 is deze uitzending herhaald ter gelegenheid van het 60-jarige bestaan van de Nederlandse televisie.[7]
[bewerken] Games gebaseerd op Lingo
In 1994 bracht Philips Media een spel uit voor de Cd-i, gebaseerd op de François Boulangé-periode. Rond 1997 werd deze op cd-rom uitgegeven. In de periode 1999-2000 werden Lingo, Kinder Lingo en Expert Lingo uitgebracht op cd-rom, ook gebaseerd op de François Boulangé-periode. Daarnaast werd er in 2002 een spel uitgebracht dat is gebaseerd op de Nance-periode. Daarnaast zijn er in 2011 games uitgebracht voor de Nintendo DS gebaseerd op de Lucille Werner-periode. Verder is er een lingo-app voor de iPhone, gebaseerd op de Lucille Werner-periode.
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties
|
