Liniaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een liniaal

Een liniaal is een langwerpig meetinstrument waarlangs rechte lijnen kunnen worden getrokken en waarlangs gesneden kan worden en waarmee lengtes kunnen worden opgemeten. Aan een van de lange zijden of aan beide is een maatverdeling aangebracht.

Maatverdeling en materiaal[bewerken]

In het metrisch stelsel heeft een liniaal vaak een maatverdeling in centimeters, onderverdeeld in millimeters. In een niet-metrieke stelsel zal (bijvoorbeeld de inch) worden gebruikt als maatverdeling, terwijl er ook linialen zijn die beiden hebben.

Een liniaal kan gemaakt zijn van hout, kunststof of metaal (staal of aluminium). De laatste zijn het meest geschikt om met een mes langs te snijden, waarmee de liniaal een nevenfunctie krijgt als rei. De lengte van een liniaal kan variëren van enkele centimeters tot vele meters. Er bestaan luxe varianten voor op kantoor, bijvoorbeeld met een ingebouwde rekenmachine of met een mechanische kalender. Sommige linialen hebben aan de onderzijde anti-slipvoorzieningen.

Een parallelliniaal is een speciale vorm van de liniaal. In de zeevaart gebruikt men een samenstel van twee linialen. Voor de tekenkamer zijn er modellen met daarin wieltjes op één as verwerkt waardoor de liniaal parallel aan de vorige positie over de ondergrond kan worden 'verreden'. Dit is een eigenschap die doet denken aan een geodriehoek.

Symboliek[bewerken]

In de iconografie is de liniaal het attribuut van de apostel Tomas.

Linialenkast[bewerken]

In de spoorwegwereld wordt de term linialenkast gebruikt. Dit is een onderdeel van het mechanisch blokstelsel, een verouderd sein- en veiligheidssysteem. De 'linialen' zijn een onderdeel van die kast en zijn zo genoemd vanwege de vorm: lang, dun en recht. Het zijn geen meetinstrumenten maar verbindingsstukken.

Trivia[bewerken]

Liniaal wordt vaak gespeld als lineaal, maar deze spelling is incorrect. Het woord is verwant met woorden als linie en liniëren.

Zie ook[bewerken]