Liniaal

Een liniaal

Een liniaal is een langwerpig meetinstrument waarmee rechte lijnen kunnen worden getekend en gesneden en waarmee lengtes kunnen worden opgemeten. Aan een van de lange zijden of aan beide is een maatverdeling in centimeters aangebracht, waarvan de nauwkeurigheid vaak 1 millimeter en soms een halve millimeter bedraagt.

Een liniaal kan gemaakt zijn van hout, kunststof of metaal (staal of aluminium). De laatste zijn het meest geschikt om met een mes langs te snijden, waarmee de liniaal een nevenfunctie krijgt als rei. De lengte van een liniaal kan variëren van enkele centimeters tot vele meters. Er bestaan luxe varianten voor op kantoor, bijvoorbeeld met een ingebouwde rekenmachine of met een mechanische kalender. Sommige linialen hebben aan de onderzijde anti-slipvoorzieningen. Er bestaan ook linialen in niet-metrieke eenheden (bijvoorbeeld de inch) of met een centimeterschaal aan de ene en een inchschaal aan de andere kant.

Een parallelliniaal is een speciale vorm van de liniaal. In de zeevaart gebruikt men een samenstel van twee linialen. Voor de tekenkamer zijn er modellen met daarin wieltjes op één as verwerkt waardoor de liniaal parallel aan de vorige positie over de ondergrond kan worden 'verreden'. Dit is een eigenschap die doet denken aan een geodriehoek.

Symboliek

In de iconografie is de liniaal het attribuut van de apostel Tomas.

Linialenkast

In de spoorwegwereld wordt de term linialenkast gebruikt. Dit is een onderdeel van het mechanisch blokstelsel, een verouderd sein- en veiligheidssysteem. De 'linialen' zijn een onderdeel van die kast en zijn zo genoemd vanwege de vorm: lang, dun en recht. Het zijn geen meetinstrumenten maar verbindingsstukken.

Trivia

Liniaal wordt vaak gespeld als lineaal, maar deze spelling is incorrect. Het woord is verwant met woorden als linie en liniëren.

Zie ook

• Meetlat
• Duimstok
• Geodriehoek
• Meetlint
• Rekenliniaal
• Schaalstok

Mediabestanden

Zie de categorie Liniaal van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.