Literatuuronderzoek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Literatuuronderzoek is het doen van een systematische studie op basis van wetenschappelijke literatuur en andere documenten om een wetenschappelijke vraagstelling te beantwoorden.

Van analyseren tot selecteren[bewerken]

Eerste fase: analyseren en afbakenen van de vraag.

Tweede fase: het bepalen van de informatiebronnen waarvan verwacht wordt dat er voor de vraagstelling relevante documenten of documentreferenties in staan. Deze informatiebronnen zijn tegenwoordig over het algemeen elektronische gegevensverzamelingen (bibliografische databases) van titelbeschrijvingen met abstracts of full-text databases. Voorheen waren dat vaak papieren onderwerpsbibliografieën en referaatbladen.

Derde fase: het bepalen en uitvoeren van een zoekprofiel(en) met zoekcriteria geformuleerd op een passende wijze die adequaat werkzaam is in de gekozen informatiebron(nen). Dit kan een herhalend proces zijn aangezien de hoeveelheid (te veel of te weinig) of de relevantie van de resultaten aanleiding kunnen zijn om het zoekprofiel aan te passen of de informatiebronnen.

Vierde fase: het doorlezen en analyseren van de 'vangst', zijnde de gevonden en op het eerste gezicht relevant lijkende titelbeschrijvingen met abstracts en het (laten) verkrijgen van de betreffende documenten.

Fase 1, 2, 3 en 4 wordt vaak uitgevoerd door een persoon die ervaring heeft met de informatiebronnen en enigszins bekend is met de materie (het onderwerpsgebied). Dit is de literatuuronderzoeker/documentalist, tegenwoordig soms ook informatiespecialist genoemd.

Lezen en verwerken[bewerken]

Het literatuuronderzoek wordt dan verder uitgevoerd door de betreffende documenten te lezen, de literatuurstudie daar op te baseren en uit te voeren, en voor zover van toepassing in een te kiezen vorm op te nemen in het resulterende literatuurrapport. Dit werd vroeger ook veel gedaan door de literatuuronderzoeker, maar tegenwoordig ligt dit werk meestal bij de wetenschapper die het totale onderzoek doet.

Het schrijven van een apart literatuurrapport wordt tegenwoordig meestal niet gedaan, maar de resultaten van de literatuurstudie worden gepubliceerd als overzichtsartikel (review), dienen als basis voor een meta-analyse (medisch: Cochrane review) of vormen het uitgangspunt voor het uitvoeren van verdere wetenschappelijke experimenten.

Hulpmiddelen bij literatuuronderzoek[bewerken]

Op Internet vindt men informatiebronnen (bestanden) en zoekinstrumenten. Zoekinstrumenten zijn onder te verdelen in

  • zoekmachines, algemene zoals Google Scholar en Yahoo, medisch-wetenschappelijk bijvoorbeeld Sumsearch[1]
  • internetgidsen, algemene zoals startpagina's, medisch-wetenschappelijk bijvoorbeeld DrOmedaris[2]
  • wetenschappelijke zoekmachines, zoals Web of Science en databanken zoals svr, waar data van de Vlaamse Overheid kan worden teruggevonden of Eurostat waar veel data over de Europese Unie is terug te vinden

Er zijn echter wat kanttekeningen te maken bij de betrouwbaarheid van de op internet te vinden informatie, over de commerciële invloed op de hier te vinden informatie en over een systematische manier van zoeken, waarbij de volgorde waarin de zoekresultaten worden gepresenteerd niet alleen bepaald wordt door de mate van relevantie met betrekking tot de gegeven zoektermen.[3] Een voordeel (en soms tevens een nadeel) is dat tegenwoordig vele documenten ook meteen geheel te lezen zijn, waardoor er dus geen voorselectie via een abstract plaatsvindt. Om de betrouwbaarheid van wetenschappelijke artikels te verhogen kan er best gezocht worden naar "peer-reviewed" materiaal. Deze term duidt aan dat het artikel in kwestie is gecontroleerd door andere wetenschappers. Ook kijken naar het aantal keren dat een artikel werd geciteerd in andere werken kan de betrouwbaarheid verhogen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties